Ardeny, także Ardeny 1944, Ardeny 1944-45 – polska gra strategiczna. Wydana jako planszowa gra strategiczna Ardeny 1944 przez Wydawnictwo Dragon w 1990 i jako komputerowa gra strategiczna Ardeny na komputery klasy IBM PC przez IPS Computer Group w 1994 roku. Gra planszowa była wznowiona przez wydawnictwo Taktyka i Strategia w latach 2005 i 2021.

Gra przedstawia działania wojenne w rejonie Ardenów podczas II wojny światowej.

Gra planszowa

Produkcja Gra planszowa Ardeny 1944 została wydana w 1990 przez Wydawnictwo Dragon. Projektantem zasad dla gry planszowej był Michał Rakowski. Gra doczekała się wznowień ze zmodyfikowanymi zasadami w 2005 jako Ardeny 1944-45 i 2021 jako Ardennes 44-45 (wydawnictwo Taktyka i Strategia), z zasadami zmodyfikowanymi przez Wojciecha Zalewskiego.

Rozgrywka Rozgrywka toczy się na heksagonalnej mapie przedstawiającej teren Ardenów, gdzie gracze dowodzą jednostkami niemieckimi lub alianckimi. Każdy etap gry podzielony jest na fazy, obejmujące m.in. zaopatrzenie, ruch, budowę umocnień oraz walkę obu stron. Mechanika gry opiera się na tzw. aktywacji ogólnej – w trakcie swojej tury gracz wykonuje działania wszystkimi jednostkami danego typu, co upraszcza zasady kosztem ograniczenia elementów dowodzenia operacyjnego. Jest to klasyczny schemat ruchów naprzemiennych, w którym gracze wykonują działania kolejno wszystkimi swoimi jednostkami. Etap obejmuje fazy: zaopatrzenia, ruchu, budowy umocnień oraz walki, co nadaje grze przejrzysty i łatwy do opanowania charakter. Mechanika uwzględnia takie aspekty jak wsparcie artyleryjskie i lotnicze, możliwość budowy umocnień polowych, pościg i odwrót, różnice w terenie i mobilności jednostek.

Jednostki poruszają się po planszy zgodnie z punktami ruchu, a ich działania ograniczają m.in. strefy kontroli przeciwnika, które wymuszają zatrzymanie ruchu po wejściu w ich zasięg. System walki opiera się na porównaniu sił obu stron oraz modyfikatorach wynikających z rodzaju terenu, wsparcia artyleryjskiego i innych czynników. Rezultaty starć obejmują wycofanie, straty w poziomach sprawności bojowej lub eliminację jednostek. Straty przedstawiane są dwustopniowo – poprzez osłabienie jednostki (odwrócenie żetonu) lub jej usunięcie z gry. Istotną rolę odgrywa system aprowizacji, oparty na liniach zaopatrzenia biegnących od krawędzi planszy lub baz zaopatrzeniowych. Brak zaopatrzenia wpływa negatywnie na zdolności bojowe jednostek. Gra odwzorowuje asymetryczny charakter historycznej bitwy: początkową przewagę Niemców, stopniowo niwelowaną przez nadsyłane posiłki alianckie. Charakterystyczną cechą systemu jest sposób rozstrzygania walki, w którym obrońca najczęściej zmuszany jest do odwrotu, podczas gdy atakujący ponosi straty. Mechanika ta sprzyja odtwarzaniu dynamiki blitzkriegu, polegającej na ciągłym nacieraniu i przełamywaniu linii przeciwnika.

Warunki zwycięstwa uwzględniają zarówno cele operacyjne, jak i możliwość osiągnięcia zwycięstwa automatycznego, np. poprzez przełamanie frontu i dotarcie do określonych punktów na mapie. Istotnym elementem gry jest presja czasu oraz system zwycięstwa, który premiuje działania ofensywne i wymusza na graczach aktywne podejście do realizacji celów strategicznych. Rozgrywka ma wyraźnie asymetryczny charakter: strona niemiecka dąży do szybkiego przełamania frontu i osiągnięcia celów operacyjnych, podczas gdy alianci prowadzą działania opóźniające, wykorzystując teren i napływające posiłki.

Odbiór Gra jest uznawana za znaczącą pozycję w popularyzacji hobby gier wojennych (wargamingu) w Polsce. Dla wielu graczy stanowiła pierwszy kontakt z tym hobby i przez to jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich gier wojennych tego okresu; bywa opisywana jako tytuł kultowy i legendarny. Ceniona była zwłaszcza za stosunkowo proste zasady i wysoką grywalność, dzięki którym pozostawała popularna przez wiele lat.

W 1997 grę zrecenzował dla czasopisma „Gry Wojenne” Grzegorz Bakera, uznając ją za tytuł udany.

W 2008 grę zrecenzowano dla portalu strategie.net.pl, a w 2014 dla czasopisma „Rebel Times”; w obydwu recenzjach porównano oryginał z nowszymi wersjami. Recenzenci zgodnie uznali tytuł za nadal bardzo grywalną, aczkolwiek byli krytyczni w stosunku do nowej edycji, która według nich nie stanowi zauważalnego ulepszenia. Doceniano poprawę oprawy graficznej oraz próby rozwinięcia systemu na podstawie systemu Wielkie bitwy 1939-1945 (WB30-45, powstałego na bazie oryginalnych Arden), jednak skrytykowano niespójność części nowych zasad, problemy redakcyjne instrukcji oraz wątpliwe rozwiązania mechaniczne, które w niektórych przypadkach prowadziły do rezultatów odbiegających od realiów historycznych. Recenzenci wyrazili także zdziwienie, że autorstwo Arden 1944-45, które są modyfikacją Arden 1944, jest przypisywane wyłącznie Zalewskiemu, biorąc pod uwagę, że autorem tych drugich był Michał Rakowski. Recenzent „Rebel Times” zauważył także, że gra ustępuje pod względem realizmu historycznego i głębi symulacji bardziej skomplikowanym tytułom dostępnym na rynku, przez co zaawansowani gracze mogą być nieco rozczarowani.

Gra komputerowa

Produkcja Gra komputerowa była pierwszym tytułem opracowanym przez polskie studio The Swords. Jest implementacją gry planszowej Ardeny 1944. Tytuł stanowi pierwszą część planowanej serii gier historycznych, które miały przedstawiać przebieg wybranych bitew II wojny światowej. Produkcja zapoczątkowała cykl rozwijany później przez twórców w kolejnych tytułach, takich jak Piotrków 1939.

W planach była też wersja dla Amigi.

Rozgrywka Rozgrywka toczy się na heksagonalnej mapie, po której poruszają się jednostki reprezentujące różne rodzaje wojsk, takie jak piechota, czołgi i lotnictwo. Gra operuje na poziomie dywizji, jednak aktywne jednostki mogą być dzielone na mniejsze formacje, takie jak regimenty lub brygady, dla których dostępne są szczegółowe dane obejmujące m.in. liczebność, wyszkolenie, uzbrojenie, morale, efektywność bojową oraz poziom zaopatrzenia. Parametry jednostek, w tym ruchliwość, siła i zasięg ognia, zostały opracowane w sposób mający odpowiadać realiom historycznym. Gra podzielona jest na tury składające się z kilku faz, obejmujących ostrzał artyleryjski, ataki lotnicze, ruch jednostek oraz walkę bezpośrednią. System walki uwzględnia również czynniki takie jak liczebność oddziałów, morale oraz poziom zaopatrzenia. Gracz może wydawać rozkazy obejmujące m.in. ustalanie priorytetów zaopatrzenia jednostek, wyznaczanie tras marszu oraz określanie sposobu rozwinięcia oddziałów (np. w kolumnie lub w linii frontu). System ruchu uwzględnia różne sposoby przemieszczania jednostek, w tym kolumny marszowe oraz rozwinięcie w ugrupowanie bojowe, a także umożliwia wydawanie rozkazów marszu do odległych punktów. Gracz może wskazywać jednostkom punkt docelowy, do którego poruszają się automatycznie wyznaczoną trasą, co ułatwia zarządzanie większymi siłami.

Ukształtowanie terenu odgrywa istotną rolę w przebiegu rozgrywki – w warunkach górskich ruch jednostek zmotoryzowanych jest w dużym stopniu ograniczony do sieci dróg, co prowadzi do powstawania zatorów i utrudnia prowadzenie ofensywy. Gra posiada także mechanikę „mgły wojny”, polegająca na niejawności jednostek przeciwnika – gracz poznaje ich skład dopiero w momencie bezpośredniego kontaktu bojowego.

Rozgrywka podzielona jest na fazy odpowiadające ośmiogodzinnym odcinkom czasu (dwie dzienne i jedna nocna). Gra udostępnia także szczegółowe statystyki po każdej turze, obejmujące liczebność wojsk oraz poniesione straty. Rozgrywka kończy się po określonej liczbie tur, a wynik ustalany jest na podstawie punktów zwycięstwa, które decydują o skali wygranej oraz hipotetycznym dalszym przebiegu działań wojennych.

Gra umożliwia rozgrywkę dwuosobową.

Odbiór W czasopiśmie „Top Secret” grę zrecenzował Dariusz Michalski. Recenzent zwrócił uwagę, że gra stanowi adaptację wcześniejszej planszówki i nie wyróżnia się oryginalnością tematyczną, gdyż bitwa w Ardenach była wielokrotnie przedstawiana w grach strategicznych. Recenzent docenił wierność historyczną produkcji, obejmującą zarówno opracowanie materiałów wprowadzających, jak i odwzorowanie parametrów jednostek oraz przebiegu działań wojennych. Pozytywnie ocenił także obecność rozbudowanych statystyk oraz możliwość konfiguracji warunków rozgrywki. Jednocześnie skrytykował oprawę graficzną i dźwiękową, uznając je za przestarzałe i odbiegające od standardów zachodnich produkcji. Wskazał również na brak fazy planowania, co ogranicza możliwość korygowania wydanych rozkazów i zwiększa ryzyko popełnienia błędów. Recenzent zwrócił uwagę, że mimo wad gra oferuje solidny model rozgrywki oparty na klasycznych rozwiązaniach gier strategicznych i może stanowić interesującą propozycję dla miłośników historii wojskowości.

Gra została także zrecenzowana dla czasopisma „Secret Service” przez Lecha Kalwasa. Recenzent docenił dużą szczegółowość symulacji, obejmującą m.in. system zaopatrzenia, morale oraz zróżnicowanie jednostek i ich parametrów bojowych. Pozytywnie ocenił również obecność różnych typów wojsk oraz próbę odwzorowania realiów historycznych, choć zauważył pewne nieścisłości, m.in. w strukturze jednostek i odwzorowaniu uzbrojenia. Krytyce poddał natomiast oprawę techniczną gry, wskazując na przestarzałą grafikę (CGA/VGA) oraz ograniczenia sterowania (gra używa tylko klawiatury, bez myszy), co już w połowie lat 90. uznał za anachroniczne. Negatywnie ocenił także warstwę edukacyjną gry ze względu na błędy historyczne, zwłaszcza problemy z przedstawieniem struktury wojsk i rodzajów czołgów używanych przez stronę niemiecką. Recenzent wyraził nadzieję, że kolejne produkcje studia The Swords będą bardziej dopracowane i pozbawione wskazanych wad.

Gra otrzymała też recenzję w „Magii i Mieczu”. Recenzent docenił opracowanie systemu walki, uznając je za jeden z najmocniejszych elementów gry, oraz pozytywnie ocenił szczegółowość modelu symulacji, obejmującego liczne parametry jednostek. Pozytywnie ocenił również element niejawności jednostek przeciwnika, który zwiększał realizm i atrakcyjność rozgrywki. Krytyce poddano natomiast oprawę graficzną, uznaną za ubogą i niedostosowaną do realiów przedstawianych wydarzeń, oraz sposób wykorzystania przestrzeni ekranu. W podsumowaniu recenzent uznał, że mimo ograniczeń wizualnych sama rozgrywka pozostaje interesująca i stanowi główną zaletę produkcji.

Mariusz Rozwadowski w swojej książce o historii gier komputerowych w Polsce uznał produkcje The Swords – Ardeny i Piotrków – za „toporne, brzydkie i statyczne”, cytując opinię Dariusza Góralskiego z „Secret Service”, że tytuły te były przykładem zapóźnienia polskich programistów, stosujących przestarzały interfejs z czasów „Atari lub Spectrum”. Podobnie Łukasz Michalik w portalu Gadżetomania zauważył, że w grze „grafika, nawet jak na połowę lat 90., była paskudna, a sterowanie toporne”.

Gra została opisana jako „prawdopodobnie pierwsza polska strategia na pecety”.

Przypisy

Kategoria:Strategiczne gry komputerowe Kategoria:Polskie gry planszowe Kategoria:Gry komputerowe wyprodukowane w Polsce Kategoria:Gry komputerowe z 1994 roku Kategoria:Gry na platformę PC Kategoria:Gry wojenne Kategoria:Gry komputerowe w realiach II wojny światowej Kategoria:Gry z 1990 roku Kategoria:Ofensywa w Ardenach