Inauguracja prezydenta Stanów Zjednoczonych – uroczystość rozpoczynająca kadencję Prezydenta Stanów Zjednoczonych, odbywająca się najczęściej na Kapitolu, 20 stycznia po roku wyborczym.

Historia Uroczystość mały|Obraz autorstwa Ramona de Elorriaga, przedstawiający inaugurację pierwszego prezydenta USA George’a Washingtona w 1789 Inauguracja pierwszego prezydenta USA George’a Washingtona odbyła się 30 kwietnia 1789 w Nowym Jorku (ówczesnej stolicy kraju). Obchody rozpoczęły się od pochodu z domu Washingtona do miejsca uroczystości. Zaprzysiężenie odbyło się w Federal Hall, gdzie obradował Kongres Stanów Zjednoczonych. Moment obserwowany był przez tłum zgromadzony przed budynkiem ze względu na otwarty balkon. Po złożeniu przysięgi w mieście zaczęły bić dzwony oraz wystrzelono salwy z trzynastu armat. Następnie prezydent wygłosił orędzie i udał się do . 7 maja odbył się bal z okazji rozpoczętej prezydentury.

W czasie swojego drugiego zaprzysiężenia 4 marca 1793 prezydent Washington wygłosił najkrótsze w historii orędzie inauguracyjne, składające się ze 135 słów. Począwszy od tej ceremonii do czasu drugiej inauguracji prezydenta Franklina D. Roosevelta uroczystość zaprzysiężenia odbywała się 4 marca, zmiana nastąpiła w związku z 20. poprawką do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, wprowadzoną w 1933. W czasie uroczystości rozpoczynającej drugą kadencję prezydenta Roosevelta po raz pierwszy wiceprezydent został zaprzysiężony wraz z prezydentem, nie zaś w sali senatu.

Począwszy od w 1801 ceremonia odbywa się na Kapitolu. Od 1829 do 1977 dygnitarze gromadzili się na wschodnim portyku budynku, zaś od w 1981 uroczystość odbywa się na froncie zachodnim. Do wyjątków od tego zwyczaju należą ceremonie zaprzysiężenia Andrew Jacksona (1833; sala plenarna Izby Reprezentantów), Williama McKinleya (1897), Franklina D. Roosevelta (1945; Biały Dom), Ronalda Reagana (1985; ) oraz Donalda Trumpa (2025; Rotunda Kapitolu USA). mały|Pierwsza znana fotografia inauguracji prezydenckiej. Zdjęcie zrobiono w czasie zaprzysiężenia Jamesa Buchanana w 1857 Pierwszą sfotografowaną ceremonią była inauguracja Jamesa Buchanana, zaś pierwszą transmitowaną – druga inauguracja Harry’ego S. Trumana.

Od 1937 częścią ceremonii jest modlitwa prowadzona przez przedstawiciela kościoła protestanckiego. Podczas inauguracji prezydenta Johna F. Kennedy’ego w 1961 po raz pierwszy odczytano wiersz. Od czasu tej ceremonii odśpiewywany jest również hymn Stanów Zjednoczonych, do wykonawców na przestrzeni lat należeli – Beyoncé (2013) oraz Lady Gaga (2021).

Pięciu prezydentów nie przybyło na inaugurację swojego następcy – John Adams (1801), John Quincy Adams (1829), Martin Van Buren (1841), Andrew Johnson (1869) oraz Donald Trump (2021), a Woodrow Wilson (1921) przybył, jednak nie wziął udział w zaprzysiężeniu z powodów zdrowotnych.

Przysięga 20 września 1881, po śmierci prezydenta Jamesa Garfielda, zaprzysiężony został przez stanowego sędziego ówczesny wiceprezydent Chester Arthur. Zaprzysiężenie wobec sędziego niefederalnego wywołało kontrowersje, w wyniku czego powtórzono ceremonię 22 września tego samego roku. Z tych samym powodów powtórzono przysięgę prezydenta Calvina Coolidge’a w 1923. W trakcie zaprzysiężenia prezydenta Baracka Obamy popełniono błąd w rocie przysięgi, co skutkowało powtórzeniem samej przysięgi 21 stycznia 2009 w Białym Domu.

Przebieg ceremonii Opracowano na podstawie źródeł: mały|Prywatna ceremonia zaprzysiężenia prezydenta Ronalda Reagana w Białym Domu, 20 stycznia 1985. Dzień później odbyły się publiczne obchody. Ceremonia zaprzysiężenia odbywa się zwyczajowo 20 stycznia w roku po wyborach. Gdy dzień rozpoczęcia nowej kadencji wypada w niedzielę, wówczas odbywa się prywatnie ceremonia w Białym Domu, a publiczne obchody odbywają się w dzień następny. Taka sytuacja miała miejsce przy okazji drugiej inauguracji prezydenta Reagana w 1985 oraz drugiego zaprzysiężenia prezydenta Obamy w 2013.

Wydarzenia w przeddzień ceremonii 19 stycznia prezydent i wiceprezydent elekt składają wieńce przy grobie nieznanego żołnierza na Cmentarzu Narodowym w Arlington.

Nabożeństwo i Biały Dom Pierwszym punktem uroczystości jest nabożeństwo w kościele episkopalnym św. Jana (tak zwanym kościele prezydentów). Następnie prezydent elekt wraz z małżonką udaje się do Białego Domu na spotkanie z ustępującą głową państwa.

Kapitol mały|Wiceprezydent Dan Quayle w czasie składania przysięgi na Kapitolu. Inauguracja Georga H.W. Busha styczeń 1989 Uroczystość zaprzysiężenia odbywa się w południe na Kapitolu, gdzie gromadzą się byli prezydenci i wiceprezydenci wraz z członkami izb Kongresu oraz sędziami Sądu Najwyższego. Ceremonię rozpoczynają przedstawiciele . Jako pierwszy przysięgę składa wiceprezydent elekt. Wypowiada on następujące słowa wobec sędziego Sądu Najwyższego:

Po objęciu urzędu przez wiceprezydenta przysięgę składa prezydent wobec prezesa Sądu Najwyższego. Artykuł drugi konstytucji określa następujące brzmienie przysięgi składanej przez prezydenta elekta:

Następnie głowa państwa wygłasza orędzie do narodu. mały|Lady Gaga podczas odśpiewania hymnu USA. Inauguracja Joego Bidena, styczeń 2021 W czasie uroczystości odbywa się ekumeniczna modlitwa. Dochodzi do występów muzycznych, w tym odśpiewania hymnu Stanów Zjednoczonych oraz innego utworu (w przypadku w 2021 był to hymn „Amazing Grace”, zaś w 2025 pieśń „America the Beautiful”).

Po uroczystym zaprzysiężeniu i pożegnaniu odchodzącego prezydenta odbywa się (od 1953) Lunch Kongresowy, w którym uczestniczą między innymi sędziowie Sądu Najwyższego oraz liderzy obu izb Kongresu.

Parada Po uroczystościach na Kapitolu prezydent wraz z wiceprezydentem udaje się w stronę Białego Domu przez .

Bale W ramach ceremonii inauguracyjnych odbywają się liczne bale, najwięcej z nich (czternaście) odbyło się przy okazji rozpoczęcia drugiej kadencji prezydenta Billa Clintona w 1997.

Dzień po ceremonii Prezydent oraz wiceprezydent uczestniczą w nabożeństwie w intencji narodu i administracji, które odbywa się w Katedrze Narodowej w Waszyngtonie.

Przypisy

Kategoria:Prezydent Stanów Zjednoczonych Kategoria:Ceremonie