Gaetano Antonio Callido (ur. 14 stycznia 1727 w Este, zm. 8 grudnia 1813 w Wenecji) – włoski organmistrz, jeden z najważniejszych przedstawicieli weneckiej szkoły budowy organów w XVIII wieku. Był uczniem , a po usamodzielnieniu prowadził własny warsztat w Wenecji. W ciągu kilkudziesięciu lat działalności zbudował ponad 400 instrumentów przeznaczonych przede wszystkim dla kościołów Republiki Weneckiej, Państwa Kościelnego, Dalmacji, Istrii i Marchii.
Życiorys Callido urodził się w Este w rodzinie związanej z miejscowym rzemiosłem. Około połowy XVIII wieku przeniósł się do Wenecji i rozpoczął naukę w warsztacie Pietra Nacchiniego, pochodzącego z Dalmacji twórcy weneckiej szkoły organmistrzowskiej. W warsztacie mistrza poznał zasady budowy instrumentów charakterystycznych dla północno-wschodnich Włoch, opartych na mechanicznej trakturze, przejrzystym układzie głosów i wyrazistym brzmieniu sekcji .
Na początku lat 60. XVIII wieku Callido usamodzielnił się i założył własny warsztat w Wenecji. Zachował jednak kontakty z Nacchinim i kontynuował rozwijanie wypracowanego przez niego typu organów. Już w pierwszych latach samodzielnej działalności otrzymywał liczne zamówienia z miast Republiki Weneckiej oraz z terenów położonych poza jej granicami.
W 1766 roku powierzono mu przebudowę trzech organów w bazylice św. Marka w Wenecji, a w 1770 roku został stałym organmistrzem tej świątyni. Zlecenie to potwierdzało jego pozycję jako jednego z najważniejszych budowniczych organów w mieście.
Callido prowadził działalność do początku XIX wieku. W późniejszym okresie pomagali mu synowie Agostino i Antonio, którzy przejęli warsztat około 1806 roku. Przedsiębiorstwo było następnie kontynuowane przez rodzinę Bazzanich, zachowując część rozwiązań technicznych i stylistycznych wypracowanych przez Callida.
Zmarł 8 grudnia 1813 roku w Wenecji. W katalogach jego warsztatu odnotowano ponad 400 instrumentów, przy czym część opracowań podaje liczbę około 430 organów zbudowanych w ciągu 44 lat działalności.
Charakterystyka instrumentów Organy Callida reprezentowały rozwinięty typ weneckiego instrumentu neoklasycznego. Najczęściej były wyposażone w jeden manuał, mechaniczną trakturę oraz skróconą pierwszą oktawę. Podstawę brzmienia stanowiły głosy pryncypałowe i wielorzędowe , uzupełniane przez flety, głosy smyczkujące i językowe.
Instrumenty wyróżniały się przejrzystym, jasnym brzmieniem, stosunkowo niskim ciśnieniem powietrza oraz wyraźnym zróżnicowaniem poszczególnych rejestrów. Konstrukcja mechanizmu była zwykle prosta i dostosowana do warunków mniejszych oraz średnich kościołów, dzięki czemu organy mogły być łatwo obsługiwane i konserwowane.
Wybrane zachowane instrumenty Rok Miejscowość Kościół Uwagi 1763 Ascoli Piceno kościół San Cristoforo Jeden z najstarszych zachowanych instrumentów Callida 1764 Ascoli Piceno kościół św. Franciszka Instrument oznaczony jako opus 11 1771 Apiro kolegiata św. Urbana Instrument oznaczony jako opus 68 1773 Koper Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Koprze Organy wykonane po zniszczeniu wcześniejszego instrumentu przez piorun 1778–1779 Wenecja kościół San Nicolò dei Mendicoli Instrument zachował znaczną część pierwotnej struktury 1779 Polcenigo kościół św. Jakuba Zachowany instrument w neoklasycznej szafie organowej 1780 Boara Polesine kościół św. Zenona Jeden z większych zachowanych instrumentów Callida 1786 Ostra Vetere kościół Zmartwychwstania Pańskiego Instrument oznaczony jako opus 228 1787 Vanzone kościół św. Antoniego Instrument odrestaurowany pod koniec XX wieku 1804 Monterubbiano Kolegiata Santa Maria dei Letterati Instrument oznaczony jako opus 399 1805 Monte di Malo kościół św. Józefa Jeden z późnych instrumentów warsztatu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Organmistrzowie Kategoria:Artyści związani z Wenecją Kategoria:Urodzeni w 1727 Kategoria:Zmarli w 1813