Lubrza (Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()., ) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza, której jest siedzibą. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią potok Lubrzanka.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Lubrza. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 31 grudnia 2013 r. wieś była zamieszkana przez 965 osób.

Geografia mały|lewo|Panorama Lubrzy z Kolonii Karola Miarki w Prudniku

Położenie Lubrza znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Lubrza położona jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza, której jest siedzibą, tuż przy granicy z gminą Prudnik. Znajduje się w odległości około 4 km od granicy z Czechami.

Sołectwo Lubrza obejmuje obręb wsi Lubrza. Zajmuje powierzchnię 10,6 km². Graniczy z miastem Prudnik od zachodu oraz z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Prężynka, Józefów, Olszynka, Dytmarów, Jasiona.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej, w pobliżu Gór Opawskich. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Lubrza znajduje się w granicach mikroregionu Obniżenie Prudnickie (318.58.5). Okolica wsi ma charakter typowo równinny. W obszarze wsi przepływa potok Lubrzanka. Leży na wysokości 243–260 m n.p.m.Dokumentacja geotechniczna.

Środowisko naturalne W Lubrzy panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,0 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Lubrzy wynoszą 625 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Integralne części wsi + Integralne części wsi Lubrza SIMC Nazwa Rodzajnie nadano Dytmarów-Stacja część wsi

Nazwa mały|lewo|upright|Leuber i Lubrzo w spisie miejscowości Johanna Knie W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Lubrzo oraz niemiecką Leuber. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod niemiecką nazwą Leuber, a także wymienia historyczne nazwy wynotowane z dokumentów we fragmencie: „1233 Lubra, 1464 Lewber, polnisch Lubrzo”. W wydaniu śląskiego dziennika „Polonia” z 25 lutego 1929 wydawanego przez Wojciecha Korfantego, obok niemieckiej nazwy wsi zapisano używaną przez Polaków nazwę Lubsza.

12 listopada 1946 r. ustalono polską nazwę miejscowości – Lubrza.

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Lubra (1223), Lubram (1233), Lubrac (1321), zu Leubir (1402), de Lubra (1403), Lewber (1464), Librzi (1482), Lewber (1561), Lubrzy (1583), Leuber (1596), in pago Laibor (1679), Leiber (1743), Leuber (1784), Leuber, Lubrzo (1845), Leuber – Lubrza, -y, lubrzański (1946), Lubrza, -rzy (1981).

Historia Ślady pobytu człowieka na terenie obecnej wsi Lubrza, potwierdzone badaniami archeologicznymi, sięgają epoki neolitu. Miejscowa ludność prasłowiańska utrzymywała kontakty handlowe z Rzymem, co dokumentują znalezione tu rzymskie monety. Teren, na którym powstała Lubrza, znajdował się na styku plemienia Golęszyc z Opolanami. mały|Lubrza (Leuber) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na polskojęzycznej mapie z 1772 Wieś wzmiankowana była po raz pierwszy w 1233 roku w testamencie Jana Sybocica z Prężyny, w tym dokumencie Lubrza występuje pod nazwą Lubra. Nazwa miejscowości pochodzi od słowa luby. Pierwotne siedlisko wsi zlokalizowane było pomiędzy dzisiejszym kościołem a drogą do Jasiony. Pierwsza wzmianka o kościele parafialnym pod wezwaniem św. Jakuba Starszego i św. Marcina w Lubrzy pochodzi z 1464. W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. mały|upright|Pieczęć Lubrzy (1915) Konsekwencją reformy Kościoła, zapoczątkowanej przez Marcina Lutra, była mieszana struktura ludnościowa Lubrzy, w której mieszkali katolicy i protestanci (w latach 1557–1638 miejscowy kościół był w posiadaniu protestantów). W 1562 Rada Miejska Prudnika wzięła Lubrzę w zastaw, a w 1597 nabyła ją na własność. W 1576 wolnym sołtysem w Lubrzy był Grzegorz Seligman.

Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego prudnickiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. W marcu 1746 w Lubrzy rozlokowano kompanię pułku kirasjerów Friedricha Leopolda von Gessler. Friedrich Albert Zimmermann w 1784 notował, że w Lubrzy odbywała się uprawa lnu. W latach 1797–1798, staraniem parafian wybudowany został obecny kościół św. Jakuba Starszego. Z poprzedniego, zachowała się tylko wieża. mały|Pocztówka przedstawiająca sklep, dworzec i kościół (1901) Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu ul, za nim skrzyżowane cep i kosa, a w otoku napis: LEUBERER GEM. SIEGEL / NEUSTÄDTER KREIS (). W 1869 we wsi mieszkało 1093 katolików i 20 ewangelików. W 1895 zawiązana została spółka Kolej Prudnicko-Gogolińska z siedzibą w Prudniku, której celem stała się budowa drugorzędnej, normalnotorowej linii lokalnej z Prudnika do Gogolina, m.in. przez Lubrzę. Linia została oddana do użytku w 1896. Budynek dworca kolejowego w Lubrzy swoim wyglądem zbliżony był do dworca w Strzeleczkach. mały|lewo|Centrum miejscowości na przełomie wieków XIX i XX W 1907 w Lubrzy zawiązała się jednostka ochotniczej straży pożarnej. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 1300 mieszkańców Lubrzy 1266 posługiwało się językiem niemieckim, a 34 językiem polskim. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Lubrza znalazła się po stronie zachodniej, poza terenem plebiscytowym.

W okresie II wojny światowej w Lubrzy pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Jaroszowice, Kocoń, Bujaków, Wodna, Balin, Żurada, Bobrek, Kielce, Izdebki, Brzezinka, Tomaszów Mazowiecki i Dąbrowa Górnicza. W styczniu 1945 przez Lubrzę przeszły kolumny więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych. W toku tzw. „marszu śmierci” wiele osób zmarło lub zostało zamordowanych przez Niemców. Lubrza była bombardowana przez sowieckie lotnictwo. Większość mieszkańców pozostało we wsi, część ewakuowała się w stronę dawnej granicy czechosłowackiej przez Krzyżkowice lub Trzebinę. Armia Czerwona wkroczyła do Lubrzy 18 marca 1945 w ramach operacji górnośląskiej. Sowieci rozpoczęli w Lubrzy falę kradzieży mienia i gwałcenia kobiet. Według niemieckich raportów wojennych, czerwonoarmiści zastrzelili 19 mieszkańców wsi. Rozstrzelano m.in. rodzinę Strieganów (przeżyła ranna Johanna Striegan), ich dwie sąsiadki, a także żonę piekarza o nazwisku Hildebrand, ponieważ bronili niepełnoletnich dziewczyn przed zgwałceniem. Zabitych ludzi chowano w ogrodach, ponieważ Niemcom nie pozwalano opuszczać swoich podwórzy. W późniejszym czasie niektóre ciała zostały przeniesione na przykościelny cmentarz. Na czas walk o Prudnik w kwietniu i maju 1945 Rosjanie tymczasowo ewakuowali do Strzeleczek mieszkańców Prudnika i okolicznych wsi, w tym Lubrzy. Niemcy wrócili do Lubrzy 9 maja 1945.

Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Wówczas w Lubrzy została osiedlona część polskich osadników z góralskich wsi w Małopolsce – z Naprawy, Łętowni, Pcimia, Toporzyska oraz miasta Jordanów koło Suchej Beskidzkiej a także przesiedleńców z Kresów Wschodnich. Górale wybrali swoją Radę Narodową z przewodniczącym Kozłem z Sułkowic i wójtem Józefem Majerkiem z Naprawy. Miejscowy oddział Milicji Obywatelskiej utworzyli mężczyźni z małopolskich oddziałów partyzanckich. 16 lipca 1945 założoną polską jednostkę ochotniczej straży pożarnej. Osadnicy podjęli uchwałę, według której ich nowe miejsce zamieszkania miało otrzymać nazwę Nowa Naprawa. Nazwy tej w 1945 używano urzędowo. Oficjalna zmiana nazwy na Lubrza miała miejsce 12 listopada 1946. Na pamiątkę tego faktu jedna z ulic we wsi otrzymała nazwę Nowej Naprawy. Współorganizatorem akcji przesiedleńczej był pochodzący z Naprawy literat, Antoni Olcha. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód w czerwcu 1946. mały|Pomnik pierwszych polskich mieszkańców Lubrzy W latach 1945–1950 Lubrza należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś była siedzibą gminy Lubrza, a w latach 1954–1972 gromady Lubrza.

8 października 1946 w Lubrzy powstała druga w powiecie prudnickim gminna Rada Narodowa. Jej przewodniczącym został F. Jamrozik. We wsi funkcjonował punkt opieki nad matką i dzieckiem Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. W Lubrzy utworzono Rolniczą Spółdzielnię Wytwórczą „Świt”, gospodarującą 253 ha ziemi. W 1957 uruchomiono w Lubrzy zakład prefabrykacji górniczej, podlegający przedsiębiorstwu prefabrykacji górniczej przemysłu węglowego w Katowicach. W 1961 do użytku oddano szkołę przy ul. Szkolnej 22. W Lubrzy funkcjonowała placówka Klubu Prasy i Książki „Ruch”.

Podczas powodzi w lipcu 1997 w Lubrzy zostały zalane główne ulice: Wolności i Nowej Naprawy. W 2007 Lubrza przystąpiła do Programu Odnowy Wsi Opolskiej. W 2014 oddano do użytku nową remizę ochotniczej straży pożarnej. 8 listopada 2015 odsłonięto przy kościele w Lubrzy pomnik upamiętniający przybycie do wsi osadników z Naprawy i okolic oraz z Kresów Wschodnich w 1945. Pomysłodawcą postawienia pomnika był Gustaw Majerek. W 2020 potok Lubrzanka ponownie zalał główne ulice wsi. W 2021 w Lubrzy oddano do użytku centrum handlowe Premium Park Prudnik.

Podczas powodzi 14 września 2024 część wsi (szczególnie ul. Nowej Naprawy) została zalana przez potok Lubrzanka.

Przynależność państwowa i administracyjna + Przynależność polityczno-administracyjna wsi Lubrza Okres Państwo Zwierzchnictwo Jednostka administracyjna 1233–1337 18px Królestwo CzechMorawy, ziemia prudnicka 1337–1382 18px Księstwo niemodlińskie 1382–1424 18px Księstwo niemodlińsko-strzeleckie 1424–1460 18px Księstwo głogówecko-prudnickie 1460–1521 18px Księstwo opolskie 1521–1532 18px Księstwo opolsko-raciborskieksięstwo opolskie 1532–1742 Monarchia Habsburgów Święte Cesarstwo Rzymskie księstwo opolsko-raciborskie, powiat sądowy prudnicki 1742–1806 Królestwo Prus Święte Cesarstwo Rzymskie kamera wrocławska, departament wrocławski, powiat prudnicki 1806–1815 Królestwo Prus 1815–1871 prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1871–1918 Cesarstwo Niemieckie Królestwo Prus, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1918–1919 Republika Weimarska Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1919–1933 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1933–1938 III Rzesza 1938–1941 Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1941–1945 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1945–1946 Rzeczpospolita Polska Okręg I (Śląsk Opolski) 1946–1950 województwo śląskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza 1950–1952 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza 1952–1954 Polska Rzeczpospolita Ludowa 1954–1973 województwo opolskie, powiat prudnicki, gromada Lubrza 1973–1975 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza 1975–1989 województwo opolskie, gmina Lubrza 1989–1998 Rzeczpospolita Polska od 1999 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Lubrza

Charakterystyka