Autobusy miejskie w Opolu – system transportu miejskiego w Opolu uruchomionego w latach 20. XX wieku.

Historia Przed II wojną światową W 1910 roku, w liczącym 34 tys. mieszkańców Opolu, powstał pomysł budowy wąskotorowej kolejki łączącej miasto z Prószkowem. Projektowana trasa miała biec od Dworca Głównego dzisiejszą ulicą Krakowską i Koraszewskiego, przez Most Piastowski, Zaodrze, Szczepanowice i Wójtową Wieś. Po przekroczeniu obecnej granicy miasta tramwaj miał jechać m.in. przez Winów i Złotniki. Projekt nie doczekał się realizacji. Opole w 1926 roku posiadało 10 linii autobusowych:

Linie miejskie 1 Groszowice – Rynek – Kup 2 Półwieś – Koszary (ul. Ozimska) 3 Rynek – Gosławice (uzupełnienie linii 1) 4 Rynek – Luboszyce Podmiejskie linie pocztowe 1 Opole – Prószków 2 Opole – Szczepanowice 3 Opole – Dąbrowa Niemodlińska 4 Opole – Ligota Turawska 5 Opole – Nakło 6 Opole – Skarbiszów

Linie te obsługiwało łącznie 15 pojazdów. Operatorem była (w 1927 roku) firma Autobus Verkehrs G.m.b.H. z niewielką zajezdnią oraz biurami przy obecnej ul. Oleskiej 8. Na linii 2 pojawiły się wówczas dodatkowe kursy wydłużone do Naroka.

Lata 1945–1990 thumb|Zabytkowy przystanek na pl. Wolności. Jeszcze na początku lat 80. zatrzymywały się tu autobusy Od 3 października 1948 roku do 14 maja 1949 roku autobusy PKS-u wykonywały w dni robocze jeden kurs do Czarnowąs przez Zakrzów, 2 kursy do Groszowic przez Nową Wieś Królewską i 3 kursy do Gosławic. Ponadto autobusy jeździły do Półwsi przez Zaodrze 4 razy dziennie (3 razy w dni wolne) oraz do Szczepanowic 5 razy dziennie (1 kurs w dni wolne). Ówczesna siedziba przewoźnika mieściła się przy ul. Ozimskiej 48. W Nowinach Opolskich z lutego 1949 r. znajduje się wzmianka o planach uruchomienia w kwietniu 1949 roku 3 linii miejskich i 5 podmiejskich. Od 1 stycznia 1950 roku katowickie Śląskie Linie Komunikacyjne zajęły się przewozem ludzi w Opolu, 4 miesiące później komunikację miejską w Opolu przejął ponownie PKS. Po mieście kursowało wtedy 6 autobusów (2 bądź 3 linie).

3 kwietnia 1953 roku powstał Miejski Zakład Komunikacyjny, który dysponował tylko 4 francuskimi autobusami Chausson. 10,5 metrowe wozy obsługiwały z częstotliwością 20 minut linię numer 2 biegnącą od Osiedla (skrzyżowanie Ozimskiej i Wiejskiej) przez Rynek do Półwsi. Zły stan techniczny używanych pojazdów powodował ciągłe kłopoty, brak było podstawowych części zamiennych oraz ogumienia. Sytuacja ta była tym bardziej trudna, że przez kilka pierwszych miesięcy działania MZK nie posiadało żadnej bazy technicznej – dopiero we wrześniu przydzielono pomieszczenia przy ul. Ozimskiej. W 1953 roku autobusy linii nr 2 przewiozły łącznie ponad 1,1 mln pasażerów. W 1954 roku MZK otrzymało 6 wozów Mavag TR5, rozpoczęto także obsługę linii nr 1 biegnącej z Nowej Wsi Królewskiej przez Rynek do Zakrzowa (według innych źródeł linia 1 w relacji do Wróblina została uruchomiona równocześnie z linią 2 relacji Kolonia Gosławicka – Półwieś)Autobus czerwony – historia opolskiego MZK.. Rok później zakupiono 4 nowe autobusy – Stary N52.

W 1957 roku MZK przekształcono w Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, które dostało nową siedzibę w starym wojskowym budynku przy ul. Kasprowicza 8. Dysponowano wówczas 27 autobusami, które obsługiwały 5 linii o łącznej długości ponad 45 km. Pozyskana zajezdnia była jednak zbyt mała i pozbawiona była w zasadzie zaplecza technicznego. Było to uciążliwe zarówno ze względu na poszerzanie się zasięgu obsługi komunikacyjnej, jak i sukcesywne dostawy nowych pojazdów. Obsługą firmy objęto także komunikację w Kędzierzynie-Koźlu i Nysie. W 1960 roku po raz pierwszy uruchomiono linię sezonową, która obsługiwała Turawę. Granice miasta przekraczały liczne linie, zmierzające do takich wsi jak Wróblin, Chmielowice, Malina, Mechnice czy Wawelno. Narzekania podróżnych dotyczyły wówczas niskiej prędkości komunikacyjnej i opóźnień, czego wyrazy można znaleźć na łamach ówczesnej prasy. Jako środek zaradczy uznano wówczas uruchomienie linii okresowych obsługiwanych tylko w godzinach porannego i wieczornego szczytu.

W 1960 roku MPK rozpoczęło eksploatację 20 taksówek. W październiku 1975 roku powołano do życia Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej, które było organizatorem komunikacji miejskiej w Opolu, Nysie i Kędzierzynie-Koźlu. W tym samym roku powstało to ostatnie miasto, a także przyłączono do Opola kilka podmiejskich wsi. W 1977 roku WPKM było w posiadaniu 205 wozów (207 pojazdów), zaprzestano eksploatacji taksówek osobowych. W 1983 roku wydzielono ze struktur WPKM jednostkę w Kędzierzynie-Koźlu. W I połowie lat osiemdziesiątych nastąpiła przeprowadzka firmy do nowej siedziby przy ul. Luboszyckiej 19, gdzie znajduje się do dzisiaj. Była to pierwsza w historii komunikacji w Opolu zajezdnia zbudowana specjalnie na ten cel.

Lata 1991–2010 thumb|Jelcz 120M na ul. Sosnkowskiego thumb|MAN NL 2x2 z 2001 roku przed CH Karolinka 1 stycznia 1992 roku w wyniku uchwały Rady Miasta Opola w miejscu WPKM utworzono Miejski Zakład Komunikacyjny w formie zakładu budżetowego; jednocześnie jako samodzielna jednostka oddzieliła się komunikacja miejska w Nysie. W październiku 1995 roku po Opolu zaczął kursować pierwszy niskowejściowy wóz – Jelcz M121MB (numer boczny 201). W ciągu roku dokupiono jeszcze 3 podobne wozy. 19 grudnia 1997 roku MZK został przekształcony w spółkę z o.o., w której to formie prawnej funkcjonuje do dzisiaj.

Na przestrzeni lat zmianom ulegały trasy wielu linii. Poważny problem stworzyło zamknięcie dla ruchu autobusowego wiaduktu w ciągu ulicy Reymonta (nad torami i ul. Armii Krajowej). Od 28 sierpnia 2002 roku linie łączące południowe dzielnice Opola z centrum (1, 12, 14) kursowały objazdem przez Nową Wieś Królewską i ul. Armii Krajowej. Linie 12 i 14 kursowały najkrótszą możliwą trasą, tj. przez al. Przyjaźni, ul. Jagiellonów i Armii Krajowej, natomiast linia nr 1 skierowana została na ul. Marka z Imielnicy, a w kierunku centrum kursowała ulicą Fabryczną i 1 Maja. Od 2 września 2002 roku do 1 lutego 2003 roku funkcjonowała linia H łącząca przez ul. Jagiellonów i Wschodnią Grotowice i szpital przy al. Witosa. Oprócz objazdów dużym problemem były braki w taborze, które implikowały konieczność skracania, konsolidacji i zawieszania niektórych tras. 30 czerwca 2003 roku ostatni kurs wykonała linia nr 19. 1 września 2003 roku zamknięto linie A (Pużaka-Wspólna) i F (Dambonia-Głogowska), a od 1 listopada tego samego roku również B (Witosa-Dworzec) i P (Dworzec-Prószków), którą testowo uruchomiono 1 września tego samego roku. Przedłużono jednocześnie linię nr 15 do alei Witosa. Od 6 sierpnia 2003 roku do lipca 2005 roku autobusy kursujące przez Wyspę Pasiekę (4, 9, N i do pewnego momentu 5 i F) jeździły objazdem przez pl. Konstytucji 3 Maja. 1 kwietnia 2004 roku likwidacja linii nr 6 kursującej z al. Przyjaźni do Czarnowąs pociągnęła za sobą wydłużenie linii 10 do tej miejscowości oraz zmianę trasy linii nr 4 kursującej od tego dnia ulicami Rejtana i 1 Maja. 1 sierpnia 2005 roku przyniósł zmiany w komunikacji w Półwsi i Bierkowicach – obydwie dzielnice obsługuje tylko jednak linia – nr 9 rozdzielona na dwa warianty: do Sławic przez ul. Partyzancką i do Bierkowic przez Cmentarz i ul. Wspólną. Likwidacji uległa linia nr 13, a 5 została skrócona do Dworca. 27 sierpnia 2005 roku zlikwidowano kolejną „literkową” linię – S jeżdżącą z Dworca do działek przy ul. Częstochowskiej; kursy te przejęła linia nr 20. thumb|Jelcz M121I na ul. Książąt Opolskich W latach 2006–2007 utrudnienia w komunikacji spotkały mieszkańców Półwsi oraz podopolskich Sławic. Od kwietnia do grudnia 2006 roku remontowano ulicę Partyzancką, do Sławic kursowała linia objazdowa 9S od Dworca przez Rondo, ul. Budowlanych i Powstańców Warszawskich. Od kwietnia do połowy lipca 2007 roku remontowano ulicę Domańskiego – linie 9 i 18 kursowały przez ul. 10. Sudeckiej Dywizji Zmechanizowanej, natomiast do Sławic linia 9S od Dworca przez Rondo i ul. Wrocławską. Od 21 lipca do 10 grudnia tego samego roku zamknięto północny fragment ul. Partyzanckiej – kursy 9 do Sławic skrócono do tymczasowej pętli przy ul. Północnej, do Sławic ponownie kursowano objazdem przez ul. Budowlanych i Powstańców Warszawskich.

1 lipca 2006 roku zlikwidowano aż 8 linii: 1, 2, 4, 5, 7, 20, C i D, zmieniono rozkłady jazdy i dokonano korekt w niektórych trasach. Od tego samego dnia do listopada 2006 roku skierowano linię nr 8 na ulicę Domańskiego i Wrocławską, a linię nr 16 zawieszono w związku z budową wiaduktu nad torami w ciągu ul. Niemodlińskiej. W 2007 roku utrudnienia w komunikacji polegały na niewielkim objeździe (od 20 sierpnia do 14 grudnia) linii 3, 8, 9S, 10, 11, 12, 16, 17, 21 i N za sprawą budowy ronda na skrzyżowaniu ulic Oleskiej i Żeromskiego. Od 1 marca do 4 lipca 2008 roku w związku z przebudową fragmentu ulicy Ozimskiej przy budowanym hipermarkecie Tesco objazdem kursowały linie 14 i 16. 2 sierpnia wydzielono z linii 9 linię nr 13 kursującą na trasie Pużaka-Sławice, przywrócono linię 7 (na nieco zmienionej trasie – do Wójtowej Wsi); linię 18 skierowano na trasę Witosa-Cmentarz z kilkoma kursami do pętli Dambonia, natomiast linię N skierowano w obydwu kierunkach ulicami: 1 Maja, Katowicką, Ozimską. 29 sierpnia tego samego roku z linii nr 9 wydzielono linię nr 5 kursującą do centrum handlowego Karolinka oraz uruchomiono nową linię KLinia ta widniała w oficjalnym rozkładzie jazdy jako 5-K.. Od 9 września do 28 listopada 2008 roku trwała przebudowa pl. Kopernika i ul. Oleskiej, w związku z czym linie kursujące w kierunku pl. Konstytucji 3 Maja jeździły ulicami: Waryńskiego i Luboszycką; natomiast linia 11 do Grudzic ulicami: Katowicką i Ozimską (do 3 grudnia). W okresie od 1 września 2008 roku do końca lutego 2009 roku linia 21 wykonywała kilka kursów w dni robocze do Elektrowni Opole, jednak ze względu na nieopłacalność wariant ten zlikwidowano. 28 lutego 2009 roku w związku z budową nowego wiaduktu nad ul. Armii Krajowej zmieniono trasę objazdu linii nr 12 i 14 (kursowały od tego momentu przez ul. Fabryczną i 1 Maja). Jednocześnie skorygowano trasy linii nr 8 i K, które mają swój przystanek końcowy na ul. Kołłątaja. Od 1 czerwca do 17 października 2009 roku linia 11 nie kursowała przez remontowaną ul. Wiejską, ale objazdem przez ul. Mikołajczyka.mały|MAN Lion’s City M o nr. 307 na ul. Piastowskiej w Opolu Od 1 marca 2010 r. do 22 grudnia 2011 roku trwały utrudnienia związane z przebudową układu komunikacyjnego w rejonie skrzyżowania ulic: Ozimskiej, Horoszkiewicza i Rejtana. Do 30 listopada 2010 roku ruch w kierunku centrum odbywał się bez zakłóceń po starym wiadukcie, natomiast linie 10, 15 i 17 w kierunku alei Witosa kursowały przez ul. Bohaterów Monte Cassino i Rataja, a linie 5, 9, 13, 14 i 16 przez ul. Rejtana, Wschodnią i Sandomierską (14 i 16 Głogowską). Od 1 grudnia 2010 roku na starym wiadukcie obowiązywał ruch dwukierunkowy, w związku z czym objazdem kursowała już tylko linia 15, a pozostałe linie w kierunku os. Armii Krajowej przez ul. Małopolską. Od 10 maja do 1 września 2010 roku zamknięta była ul. Piastowska, w związku z czym linie kursujące przez Wyspę Pasiekę (5, 9, 13, 15, N) kursowały objazdem przez Most Pamięci Sybiraków i pl. Kopernika. Zlikwidowano także linię K. 15 grudnia 2010 roku autobusy rozpoczęły kursowanie przez nowy wiadukt drogowy w ciągu ul. Reymonta; linie 12 i 14 wróciły na historyczne trasy przez ul. Struga, natomiast na ul. Armii Krajowej pojawiła się linia nr 21. mały|Autobusy MAN Lion’s City L na pętli przy ul. Pużaka w Opolu

Lata 2011–2020