Stanisław Kozicki herbu Lubicz (ur. 5 kwietnia 1876 w Łępicach, zm. 28 września 1958 w Polanicy-Zdroju) – polski polityk i publicysta ruchu narodowego, współpracownik Romana Dmowskiego, w latach 1923–1924 prezes Zarządu Głównego Związku Ludowo-Narodowego, poseł na Sejm I kadencji i senator II i III kadencji w II RP z ramienia Związku Ludowo-Narodowego i Stronnictwa Narodowego.
Życiorys W latach 1894–1896 studiował na w Berlinie (Landwirtschaftliche Hochschule Berlin), gdzie do jego profesorów należał botanik Ludwig Wittmack, następnie przez rok odbywał praktykę rolniczą w Polsce i zdał egzamin z agronomii. W 1899 uzyskał doktorat na Wydziale Filozofii Zjednoczonego Uniwersytetu Fryderyka w Halle i Wittenberdze na podstawie rozprawy Versuch über die Saatweite des Körnermaises (Eksperyment dotyczący szerokości siewu kukurydzy na ziarno).
W 1899 roku wstąpił do Ligi Narodowej, a w 1902 roku przystąpił do Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. W kwietniu 1904 był współorganizatorem unickiej pielgrzymki do Rzymu. Był w grupie przyjętej na audiencji przez papieża Piusa X.
Pomimo intensywnej pracy politycznej często wyjeżdżał za granicę, w 1904 wyjechał na wakacje do Francji. Zamieszkał w Paryżu, gdzie przebywała także jego przyszła żona Maria Czaykowska (15 sierpnia 1878 – 8 czerwca 1963), malarka z Krakowa. Pobrali się 30 listopada 1907 roku w kościele Świętego Krzyża w Warszawie. Po ślubie Koziccy wyjechali ponownie na dwa lata do Paryża. Był tutaj wolnym słuchaczem Szkoły Nauk Politycznych, gdzie zaznajomił się z problematyką polityki międzynarodowej, która odtąd będzie przedmiotem jego publicystyki, zafascynował się także współczesną myślą narodową francuskiego filozofa, monarchisty i twórcy koncepcji nacjonalizmu integralnego, Charles’a Maurrasa.
W 1910 roku wrócił z Francji do Warszawy i wszedł w skład Komitetu Centralnego Ligi Narodowej i Zarządu Głównego Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego. Otrzymał od Romana Dmowskiego stanowisko redaktora naczelnego „Gazety Warszawskiej”, które sprawował do 1915, a w „Przeglądzie Narodowym” zajmował się sprawami polityki międzynarodowej. Od 1914 do 1918 roku redagował „Gazetę Polską”. W odpowiedzi na deklarację wodza naczelnego wojsk rosyjskich wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza Romanowa z 14 sierpnia 1914 roku, podpisał telegram dziękczynny, głoszący m.in., że „krew synów Polski, przelana łącznie z krwią synów Rosyi w walce ze wspólnym wrogiem, stanie się największą rękojmią nowego życia w pokoju i przyjaźni dwóch narodów słowiańskich”. Był członkiem Komitetu Narodowego Polskiego W 1918 roku został członkiem Komitetu Narodowego Polski w Paryżu. Po przyjeździe do Paryża w grudniu 1918 roku został mianowany przez Dmowskiego sekretarzem generalnym delegacji polskiej na konferencję paryską zakończoną podpisaniem traktatu wersalskiego.
W maju 1920 roku powrócił do Polski i zamieszkał w Poznaniu. W 1922 roku został wybrany na posła do Sejmu z listy Związku Ludowo-Narodowego, zostając najpierw członkiem prezydium klubu, potem zaś w 1923 jego przewodniczącym oraz w latach 1922–1924 prezesem Zarządu Głównego ZLN. W latach 1922–1923 należał do Rady Naczelnej i prezydium Związku Obrony Kresów Zachodnich. W Poznaniu kierował „Kurierem Poznańskim” (1922–1923) i wznowionym w 1922 roku „Przeglądem Wszechpolskim”, a od 1924 roku redagował ponownie „Gazetę Warszawską”. Według zeznań złożonych przez Mieczysława Bratkowskiego w procesie por. Stanisława Błońskiego (1924) Kozicki był zamieszany w próbę wykorzystania Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego do inwigilacji Józefa Piłsudskiego i jego otoczenia polityczno-wojskowego w październiku 1923. Gdy 3 lutego 1926 roku objął funkcję posła RP w Rzymie, obóz piłsudczykowski, na czele z Kazimierzem Świtalskim, dyskredytował nowego ambasadora, imputując mu poparcie dla włoskiego faszyzmu. W wyniku tej kampanii odwołano go z Rzymu 1 grudnia 1926 roku. Do 1925 roku był posłem, a w latach 1928–1935 (przez dwie kadencje) senatorem reprezentującym województwo lubelskie.
W 1928 roku wszedł w skład Ogniska Głównego (kierownictwa) Straży Narodowej, tajnej organizacji powołanej w bezpośrednim otoczeniu Romana Dmowskiego po rozwiązaniu Ligi Narodowej. W październiku 1928 zasiadł w Zarządzie Głównym i w Komitecie Politycznym nowo założonego Stronnictwa Narodowego.
Już w końcu lat dwudziestych nie wierzył w możliwość utrzymania pokoju w Europie, był szczególnie krytyczny wobec Ligi Narodów. Jednocześnie pozytywnie wypowiadał się o nazizmie. Tak o nim pisał: „to ruch oparty o najistotniejsze instynkty narodu niemieckiego, ruch odpowiadający momentowi dziejowemu, skupiający w sobie młodzież, która tworzyć będzie przyszłe Niemcy”. Apelował, aby nie zaniedbywać wysiłków w celu przygotowania Polaków do wojny.
W 1934 roku podczas reorganizacji SN w kierunku faszystowskim został wybrany jako jeden z nielicznych przedstawicieli „starych” do czterdziestoosobowego Komitetu Głównego SN, w którym zasiadał do wybuchu II wojny światowej. Po 1935 roku wycofał się z publicznej działalności politycznej i zajął przygotowywaniem przekładów i rozpraw historycznych. Wiosną 1939 podjął z inicjatywy działacza Obozu Wielkiej Polski Tadeusza Kobylańskiego rozmowy z członkiem Rady Naczelnej Obozu Zjednoczenia Narodowego Bogusławem Miedzińskim w sprawie normalizacji stosunków między obozem narodowym a rządzącą sanacją. W lipcu 1939 roku uczestniczył w Lublinie w zorganizowanym przez SN wiecu antyniemieckim z okazji rocznicy bitwy pod Grunwaldem; na wiecach tych manifestowano zarazem jedność z międzynarodowym faszyzmem.
W chwili wybuchu wojny mieszkał w Warszawie, we wrześniu i październiku 1939 uczestniczył w posiedzeniach KG i ZG SN. Wśród „starych” w SN wyróżniał się gotowością do współpracy z obozem sanacyjnym, reprezentowanym m.in. przez komendanta głównego Służby Zwycięstwu Polski gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza. Jesienią 1941 przyjął obok partyjnego kolegi Stanisława Jasiukowicza zaproszenie komendanta głównego Związku Walki Zbrojnej gen. Stefana Roweckiego do zespołu doradczego, który miał za zadanie wesprzeć inicjatywę akcji scaleniowej podziemia zbrojnego; uczestniczył w pracach zespołu w tajemnicy przed wrogim wobec ZWZ kierownictwem SN do 1942 roku, kiedy nastąpiło scalenie Narodowej Organizacji Wojskowej z Armią Krajową. Prawdopodobnie w pierwszej połowie 1942 roku przygotował – według własnej deklaracji na zlecenie Komendy Głównej AK – broszurę polityczną pt. Cieśla czy sternik. Zagadnienie rządu w Polsce, ogłoszoną na przełomie 1942/1943, w której wbrew stanowisku „młodych” z SN wypowiedział się za zawieszeniem walki politycznej na rzecz odbudowy państwa polskiego, udzielając poparcia rządowi Władysława Sikorskiego, a także za korektą przedwojennej granicy zachodniej i powrotem do granicy z 1939 roku na wschodzie, uznając faktyczny sojusz z ZSRR i nieprzewidzianą „spoistość” tego państwa.
Po upadku powstania warszawskiego opuścił zrujnowaną stolicę, mieszkał najpierw w Śmiłowicach koło Proszowic, potem od stycznia 1945 roku w wyzwolonym Krakowie. Od 1945 roku współpracował z pismami katolickimi, „Tygodnikiem Powszechnym” i „Kierunkami”.
Po tym, jak w okresie walki władz z opozycją antykomunistyczną przed referendum w 1946 i pierwszymi wyborami do Sejmu w 1947 roku spostrzegł, że jest inwigilowany przez UB, przeniósł się 20 marca 1947 roku do Polanicy-Zdroju. W tym samym miesiącu został członkiem Instytutu Zachodniego w Poznaniu. Napisał jeszcze kilka artykułów, lecz „Tygodnik Powszechny” odmawiał ich publikacji. Później zajął się pisaniem książki Historia Ligi Narodowej. Zajmował się również tłumaczeniem prac naukowych autorów obcych na język polski. W 1949 roku ogłosił pracę o polskiej myśli politycznej okresu romantyzmu, opartą na studiach nad twórczością Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego.
Zmarł w 1958 roku w wieku 82 lat; na polanickim cmentarzu spoczywa wspólnie z żoną Marią z Czaykowskich Kozicką. We wrześniu 2000 roku jego sylwetkę zaprezentowano na wystawie Towarzystwa Miłośników Polanicy „Oni byli tu pierwsi”, rok później z inicjatywy TMP odsłonięto tablicę upamiętniającą Stanisława Kozickiego przed domem przy ul. Elsterskiej 6, w którym mieszkał z żoną od marca 1948 roku.
Odznaczenia Wielka Wstęga Orderu Korony (Rumunia) Wielka Wstęga Orderu Korony (Włochy)
Publikacje Stanisław Kozicki, Bułgarja współczesna, skł. gł. „Księg. Polska”, Wyd. Klamkowski i Rajski, Warszawa 1917 Stanisław Kozicki, Sprawa granic Polski na konferencji pokojowej w Paryżu, Wyd. Perzyński, Niklewicz, Warszawa 1921; Wyd. Muzeum Niepodległości, Warszawa 2009. Stanisław Kozicki, Cieśla czy sternik: zagadnienie rządu w Polsce, Wyd. Biblioteki Warszawskiej, Tajne Wojskowe Zakłady Wydawnicze W-3, W-9, Warszawa 1942 Stanisław Kozicki, Naród i wojsko, Wydawnictwo D. I. [Departament Informacji Delegatury Rządu na Kraj], Warszawa 1943 Stanisław Kozicki, Dziedzictwo polityczne trzech wieszczów, S. Arct, Warszawa 1949. Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej: (okres 1887–1907), London, „Myśl Polska”, 1964. Ignacy Chrzanowski, Stanisław Kozicki, Roman Dmowski: zarys biograficzny, wyd. „Pod Prąd”, Warszawa 1988 Stanisław Kozicki, Pamiętnik 1876–1939, Oprac. przedm. i przypisy Marian Mroczko; Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk 2009, .
Przypisy Publikacje Stanisława Kozickiego w zbiorach Biblioteki Narodowej.
„Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej” nr 19/2011.
Marian Mroczko, Stanisław Kozicki 1876–1958. Polityk i patriota, „Nieregularnik Polanicki” nr 1(2)/2002, s. 12–15.
Strona miejska Polanicy-Zdroju.
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Halle Kategoria:Ambasadorowie Polski we Włoszech Kategoria:Członkowie delegacji polskiej na konferencję pokojową w Paryżu Kategoria:Członkowie Komitetu Narodowego Polskiego (1914–1917) Kategoria:Członkowie Komitetu Narodowego Polskiego (1917–1919) Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Związku Obrony Kresów Zachodnich Kategoria:Ludzie związani z Polanicą-Zdrojem Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy publicyści XX wieku Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Posłowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Posłowie na Sejm I kadencji (1922–1927) Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej we Włoszech Kategoria:Senatorowie II kadencji (1928–1930) Kategoria:Senatorowie III kadencji (1930–1935) Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo lubelskie) Kategoria:Sygnatariusze telegramu dziękczynnego do wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza Romanowa (1914) Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Zmarli w 1958 Kategoria:Lubiczowie