Grzegorz Rosiński (ur. 3 sierpnia 1941 w Stalowej Woli) – polski rysownik komiksowy, grafik i malarz. Najbardziej znany jako autor ilustracji do serii komiksowej Thorgal; w jego dorobku znajdują się także inne popularne tytuły, w tym Szninkiel, Yans, Skarga Utraconych Ziem i Zemsta hrabiego Skarbka. Do 1982 Rosiński pracował w Polsce, następnie wyemigrował do Belgii i Szwajcarii, gdzie zdobył międzynarodowe uznanie jako jeden z czołowych autorów komiksu frankofońskiego. Jego styl cechuje realizm. W późniejszych latach twórczości porzucił klasyczny rysunek na rzecz malowania kadrów komiksowych.
Życiorys Dzieciństwo
Grzegorz Rosiński urodził się 3 sierpnia 1941 w Stalowej Woli. Jego ojciec Henryk Rosiński (zm. 2000) był technikiem-mechanikiem metalurgii, a matka Wacława (zm. 1994) absolwentką szkoły handlowej, która po ślubie zajmowała się domem. Rosińscy wielokrotnie przeprowadzali się w różne rejony Polski z powodu pracy Henryka. W 1946 zamieszkali we Wrocławiu, gdzie Grzegorz zapoznał się z ilustrowanymi publikacjami po niemiecku, w tym Biblią z ilustracjami Gustave’a Dorégo czy parakomiksowe historyjki Wilhelma Busha o Maksie i Morycu, a także francuskim tygodnikiem z komiksami "", wydawanym przez Francuską Partię Komunistyczną.
W 1952 Rosińscy przeprowadzili się na stałe do Warszawy. Grzegorz rysował tak dużo i dobrze (głównie komiksy o piratach i Dzikim Zachodzie), że w 1955 za namową ojca rozpoczął naukę w Liceum Sztuk Plastycznych. Tam przyjaźnił się m.in. z Bogusławem Polchem. Od 1957 niemal do końca nauki w liceum zajmował się oprawą graficzną harcerskiej "Wesołej Gazetki", znanej później jako "Korespondent Wszędobylski". Rosiński zamieszczał w niej także swoje komiksy. Jego debiutem, jeszcze w „Wesołej Gazetce”, był komiks Ali Baba z Sierra Nevada, na podstawie opowiadania Francisa Breta Harte'a.
Studia Po maturze w 1960 Rosiński początkowo nie brał pod uwagę dalszej edukacji plastycznej. Wybrał studia architektoniczne na Politechnice Warszawskiej, jednak nie zdał egzaminu wstępnego z matematyki. Przez rok pracował na budowie jako pomocnik murarza w Przedsiębiorstwie Budownictwa Mieszkaniowego Warszawa Śródmieście. Jesienią 1961 rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Jako specjalizację wybrał scenografię teatralną. Choć w tamtym czasie na warszawskiej ASP dominował abstrakcjonizm i niechęć do realistycznego przedstawiania rzeczywistości, ulubionym stylem Rosińskiego był realizm. W 1966 obronił pracę dyplomową zrealizowaną w pracowni kierowanej przez Jana Marcina Szancera. Tematem pracy były ilustracje do książki Pożegnanie z bronią. W trakcie studiów Rosiński tworzył także projekty ilustracji do innych dzieł literackich, w tym Podróży Guliwera Jonathana Swifta i Kubusia Fatalisty i jego pana Denisa Diderota, oraz publikował w prasie, m.in. w "Tygodniku Kulturalnym".
Początki kariery Po studiach Rosiński zajął się ilustrowaniem książek i podręczników, m.in. Od gry w guziki do statu kosmicznego Emila Kindzierszky’ego (1969) i Rozmów o fizyce Elżbiety Rubinowicz (1972). Uważany był za specjalistę od wizualnego tłumaczenia zawiłych pojęć fizycznych. Jego ilustracje pojawiły się także w powieściach historycznych Ewy Nowackiej Szubad żąda ofiary (1969) i Ursa z krainy Uratu (1970) oraz powieści wojennej Kazimierza Dębnickiego Uwaga, Piegowaty (1977). W swojej twórczości stosował różnorodne techniki, dlatego rozpoznanie ilustracji jego autorstwa nie jest łatwe.
Pod koniec lat 60. XX w. Rosiński dowiedział się, że wydawnictwo Sport i Turystyka rozpoczęło pracę nad serią komiksową Kapitan Żbik w ramach akcji poprawy wizerunku Milicji Obywatelskiej w oczach młodzieży. Dołączył do projektu i w 1969 opublikował swój pierwszy zeszyt pt. Diadem Tamary, który był piątym epizodem serii. Rosiński był pierwszym rysownikiem Kapitana Żbika, który w zeszytach serii umieszczał swój podpis (składał go na ostatniej ilustracji komiksu). Stworzył ilustracje do jedenastu epizodów; ostatnim, który narysował, był Skoda TW 61–63 (1973). Za namową Rosińskiego w 1971 do grona rysowników serii dołączył Bogusław Polch, jego kolega z liceum plastycznego.
Kolejnym komiksem zrealizowanym przez Rosińskiego dla wydawnictwa Sport i Turystyka była seria Pilot śmigłowca o Sławomirze Karskim, poruczniku Ludowego Wojska Polskiego. Rosiński rozpoczął nad nią pracę w 1973 i narysował pierwsze pięć zeszytów, wydanych w latach 1975–1977. Także w 1973 zaproponowano mu stworzenie serii Legendy polskie, do której scenariusz napisała Barbara Seidler. Początkowo narysował zeszyt O smoku Wawelskim i królewnie Wandzie, kolejne dwa zeszyty O Popielu i myszach oraz O Piaście Kołodzieju powstały w 1975. Wydane zostały w 1977.
W 1974 Rosiński dostał propozycję narysowania komiksu do scenariusza Andrzeja Koniecznego Od Walii do Brazylii na temat sukcesu polskiej reprezentacji w piłce nożnej pod kierownictwem Kazimierza Górskiego w mistrzostwach świata w Niemczech. Komiks, wydany w 1975, nie został zbyt ciepło przyjęty przez krytykę.
"Relax" mały|Winieta "Relaksu" autorstwa Rosińskiego W 1976 Rosiński znalazł się w zespole redakcyjnym magazynu komiksowego "Relax". Został redaktorem graficznym i zajmował się głównie doborem komiksów do kolejnych numerów oraz zapraszaniem do współpracy polskich i zagranicznych autorów. Rosiński publikował w "Relaksie" także własne komiksy; w pierwszym numerze ukazało się jego Dziewięciu do nieba do scenariusza Stanisława Majewskiego (była to okrojona wersja, która ukazała się w całości dopiero w 2022 w pierwszym tomie antologii komiksów z "Relaksu"). Od trzeciego numeru Rosiński zaczął rysować krótkie historie wedug scenariusza Leszka Moczulskiego o wczesnych dziejach państwa polskiego, zastępując Szymona Kobylińskiego, który zrealizował pierwsze dwa odcinki. Kolejnym komiksem Rosińskiego w "Relaksie" była historia science fiction pt. Najdłuższa podróż do scenariusza Andrzeja Sawickiego i Ryszarda Siwanowicza, którzy obrali pseudonim Rian Asars. Najdłuższa podróż była ostatnim dłuższym komiksem Rosińskiego stworzonym na rynek polski i zamieszczonym w "Relaksie". Z pracy w redakcji zrezygnował w 1978, nadal publikując na jego łamach krótsze historie. W tym czasie Rosiński przejął od Janusza Stannego rysowanie dla magazynu "Alfa" czarno-białej serii komiksowej science-fiction pt. W służbie galaktycznej, do której scenariusz napisał Tadeusz Lech. Po czartym odcinku rysowanie przejął od Rosińskiego Jerzy Majewski, tworząc ostatni, piąty epizod serii.
Pierwsze zagraniczne publikacje W drugiej połowie lat 70. XX w. Rosiński zaczął publikować humorystyczne historie na łamach belgijskich magazynów komiksowych, m.in. nowelkę Morderca zostawia pułapkę, do którego scenariusz napisał Krzysztof Jaroszyński (historia ta została także zamieszczona w polskim tygodniku "Razem" w 1977). Publikacja tych komiksów zaowocowała nawiązaniem głębszych kontaktów z zachodnioeuropejskimi wydawcami. Rozpoczęły się one od kontaktu Rosińskiego z Carlosem Blanchardem, wydawcą pocztówek i kalendarzy, który złożył wizytę w Polsce, szukając artystów. Zdawszy sobie sprawę, że Rosiński to głównie twórca komiksowy, Blanchard zdecydował się ułatwić mu kontakty na rynku belgijskim.
Podczas wizyty w Brukseli w 1976 Rosińskim zainteresowały się dwa wydawnictwa komiksowe Le Lombard i Dupuis. Zaczął publikować u nich głównie krótkie humorystyczne historie, ale zdarzało mu się także wydać dłuższe komiksy, np. francuski przekład Pojedynku z polskiego magazynu "Relax". Początkowo scenariusze do tych historii były pisane przez Polaków, z czasem jednak Rosiński zaczął realizować komiksy do scenariuszy belgijskich twórców, np. dwie historie napisane przez współautora Smerfów Yvana Delporte'a. Na potrzeby tych prac Rosiński w latach 1976–1977 posługiwał się pseudonimem "Rosek", który później zarzucił.
Pierwszym znaczącym komiksem Rosińskiego, który powstał na belgijski rynek, była seria humorystyczna Fantastyczna podróż (), publikowana w latach 1977–1978 w odcinkach w magazynie "Spirou". Autorem scenariusza był , tworzący pod pseudonimem "Mythic". Po wykupieniu praw do komiksu wydawnictwo Le Lombard opublikowało serię w dwóch zbiorczych albumach w latach 1987–1988.
Thorgal mały|Mural komiksowy w Brukseli przedstawiający Thorgala i Aaricię (2014) W sierpniu 1976, podczas wizyty w Brukseli na zaproszenie Blancharda, Rosiński poznał scenarzystę Jeana Van Hamme’a. Jak określa to Rosiński, podczas spotkania "zaiskrzyło" mimo bariery językowej. Rosiński jeszcze podczas tej wizyty narysował dwie testowe plansze do scenariusza Van Hamme’a, który zdecydował się podjąć współpracę z artystą. Idąc za sugestią ówczesnego redaktora naczelnego magazynu 'Tintin', André-Paula Duchâteau, Van Hamme napisał dla Rosińskiego scenariusza komiksu o Wikingach. Uznano że będzie to politycznie neutralna tematyka, która z punktu widzenia komunistycznych władz Polski nie przysporzy zawodowych problemów Rosińskiemu. Drugim argumentem był narysowany już komiks Rosińskiego Klęska Wikinga, który czekał na publikacje w trzecim numerze "Relaksu".
Pierwotny pomysł na wspólny komiks pojawił się na początku listopada 1976, kiedy Rosiński dostał listownie od Van Hamme’a projekt dłuższej opowieści o wikingu imieniem Ragnar Aegirsson, która miałaby pojawić się w magazynie "Tintin". Okazało się, że postać wikinga Ragnara była już bohaterem komiksu z lat 50. XX w., dlatego Van Hamme zmienił imię bohatera na "Thorgal".
Pierwsze pięć kilkustronicowych odcinków ukazywało się w magazynie "Tintin" od 3 marca do 25 października 1977. Z powodu rytmu pracy Rosińskiego Thorgal publikowany był średnio raz na miesiąc, z dłuższą przerwą między drugim a trzecim odcinkiem od kwietnia do sierpnia. W 1978 Thorgal zadebiutował na polskim rynku w magazynie "Relax". W tym samym roku opublikowana została kontynuacja Thorgala w "Tintinie".
Utrzymana w surowym klimacie opowieść, zawierająca elementy dramatu historycznego, romansu, fantasy i mitologii nordyckich, została dostrzeżona przez publiczność i doceniona przez krytykę: w 1979 druga historia o Thorgalu, Wyspa wśród lodów, otrzymała w Brukseli prestiżową nagrodę Prix Saint-Michel za najlepszy komiks realistyczny. W 1980 wydawnictwo Le Lombard opublikowało w formie indywidualnych tomów dwie pierwsze historie zebrane z magazynu "Tintin": Zdradzona czarodziejka (z dodatkowym epizodem Prawie raj) i Wyspa lodowych mórz.
Emigracja Stan wojenny wprowadzony w Polsce w 1981 zastał Rosińskiego w trakcie pracy nad piątym tomem Thorgala – Ponad krainą cieni. Trudności z przekazywaniem plansz do wydawcy w Brukseli uświadomiły mu, że dalsza współpraca z rynkiem zachodnioeuropejskim będzie możliwa jedynie po emigracji.
Dzięki paszportowi służbowemu Polskiej Agencji Artystycznej "Pagart" Rosiński mógł wyjeżdżać za granicę mimo obowiązujących ograniczeń. W styczniu 1982 udał się do Francji na Międzynarodowy Festiwal Komiksu w Angoulême. Z kolejnego wyjazdu – na Targi Książki w Brukseli w marcu tego samego roku – nie wrócił do Polski. W czerwcu dołączyła do niego rodzina, której udało się wydostać z Polski dzięki paszportom dla "członków zespołu pieśni i tańca". Aby zalegalizować pobyt w Belgii, Rosiński musiał posiadać umowę o pracę; w tym celu wydawnictwo Le Lombard zatrudniło go formalnie przy tworzeniu fikcyjnego magazynu komiksowego "Thorgal".