Psychotronik (tyt. oryg. Psion) – pierwsza część cyklu o Kocie – powieść science fiction autorstwa amerykańskiej pisarki Joan D. Vinge. Powieść ta ukazała się w 1982 r., polskie wydanie, w tłumaczeniu Kingi Dobrowolskiej, wydało wydawnictwo Prószyński i S-ka w 1997 r. Pozostałe części trylogii: Kocia łapka oraz Deszcz snów.

Akcja Psychotronika rozgrywa się pięć lub sześć wieków po Marksie, kiedy ludzkość rozwinęła swoją technologię na tyle, że od stuleci już podróżuje po układzie słonecznym zasiedlając coraz to nowe tereny. Najważniejszym materiałem stało się tellazjum, dzięki któremu statki mogą podróżować z dużo większą prędkością, wskutek czego odległości liczone w tysiącach lat świetlnych pokonuje się w kilka tygodni zamiast lat. Jednak Federacyjna Komisja Transportu (FKT), która zagarnęła wielkie złoża tellazjum w Koloniach Kraba, stała się zbyt potężna i sytuacja pomiędzy konsorcjami zaczęła się zaostrzać. Podróże międzygwiezdne, poza samym tellazjum, przyniosły jeszcze jedno bardzo ważne odkrycie – inną cywilizację. Hydranie, bo tak zostali oni nazwani (spotkano ich po raz pierwszy w systemie Beta Hydrae), są rasą o wiele bardziej rozwiniętą od ludzi, a ich społeczeństwa funkcjonują na całkiem innych zasadach, ponieważ wszyscy są psychotronikami, tj. władają telepatią, telekinezą, teleportacją oraz licznymi, pomniejszymi zdolnościami.

Głównym bohaterem jest siedemnastoletni chłopiec, sierota, który całe swoje dzieciństwo spędził sam, na ulicach Starego Miasta, na planecie Ardattee. Kot, bo tak zostaje on nazwany, jak prędko się okazuje, jest pół człowiekiem, pół Hydraninem. Niestety jego wielki talent telepatyczny, o którym do tej pory nie miał pojęcia, jest zamknięty szczelnie za trudnymi do przejścia barierami, które jako dziecko stworzył w swoim umyśle. Dlatego zostaje on zabrany do nowego miasta – Quarro, by poddać się, skądinąd przymusowemu, szkoleniu swoich zdolności.

Ważniejsze postacie Kot – bezdomna sierota, mieszaniec, czyli pół człowiek, pół Hydranin (o czym dowiaduje się dopiero jako młody chłopiec), psychotronik o zdolnościach telepatycznych; charakterystyczną cechą jego wyglądu są zielone oczy o podłużnych źrenicach, które odziedziczył po matce Hydrance (to właśnie z ich powodu zostaje nazwany Kotem); później jeden z uczniów Instytutu Naukowego Sakaffe pod okiem dr Siebelinga; wybraniec i wybawiciel przepowiedziany Hydranom. dr Ardan Siebeling – prowadzący Instytut Naukowy Sakaffe w celu pomocy psychotronikom, sam włada telekinezą; zakochany (ze wzajemnością) w Jule; był żonaty z Hydranką i miał syna – pół człowieka i pół Hydranina; oboje stracił. Jule taMing – jedna z podopiecznych Instytutu, psychotronik o zdolnościach teleportacji i empatii; zakochana w Siebelingu, na swój sposób kocha także Kota; pochodzi z bogatej rodziny taMingów, która włada Centaurią Transport; kiedy była małą dziewczynką chciała popełnić samobójstwo ze względu na swoje zdolności psychotroniczne (jej zdolność do empatii objawia się odczuwaniem wszystkich emocji ludzi, którzy są wokół niej), odwiódł ją od tego nieznajomy psychotronik, który opowiedział jej o Instytucie Sakaffe. Derezady Cortelyou – telepata korporacji Seleusid Interstellar, posiada też talent prekognicji – przewidywania przyszłości; przyjaciel i nauczyciel Kota; to on uratował Jule, kiedy była mała, lecz nigdy jej tego nie wyznał. Rubiy „Żywe Srebro” – psychotronik posiadający wszystkie trzy główne talenty, wróg Federacji; kiedyś był biedny i samotny, lecz zaczął sprzedawać swoje zdolności psychotroniczne; chce zebrać zdolnych psychotroników i dzięki nim opanować Popielnik – największą kopalnię tellazjum (dzięki temu będzie trzymał w garści FKT). Eva Galiess – kochanka i podwładna Rubiy'ego, choć to ona pomogła mu na początku poradzić sobie ze zdolnościami psychotronicznymi; jest zazdrosna o Kota, który staje się dla Rubiy'ego kluczem do kopalni na Popielniku. Meade Joraleman – urzędnik pracujący na Popielniku, chce dostać dodatkową pensję za pracę w trudnych warunkach; jako jedyny stara się pomóc Kotu, któremu zawdzięcza życie. Kielhosa – agent pracujący dla Górnictwa Federalnego, odbiera nowych rekrutów kopalni, pracuje na Popielniku. Mika – „obrączka”, pracował razem z Kotem w kopalni na Popielniku.

Miejsca planeta Ardattee – najważniejsza planeta w Galaktyce, nowe centrum ekonomiczne Układu Słonecznego. Stare Miasto – „Zbiornik”, dawne zabytkowe miasto Quarro, znajduje się pod nowym miastem, zamieszkują je ludzie bez bransoletek z danymi (świadczących o statusie majątkowym i społecznym; osoby nieposiadające bransoletek traktowane są przez mieszkańców Quarro jak nieludzie); Stare Miasto jest pełne przestępców, wyrzutków społeczeństwa oraz ludzi porzuconych. Quarro – nowe miasto, które wyrosło na budynkach Starego Miasta, Okręg Handlu Federacyjnego. Kolonie Kraba – kolonie założone w Mgławicy Kraba przez FKT. Popielnik – gwiazda w Mgławicy Kraba, największe źródło tellazjum, znajduje się pod władzą FKT. planeta Ziemia – z początku centrum Układu Słonecznego dla ludzi, aktualnie spełnia rolę domków letniskowych dla bogatych ludzi oraz jest główną planetą, którą zamieszkuje rodzina taMingów.

Streszczenie fabuły Część pierwsza KOT Trzej werbownicy Robót Kontraktowych, pracujący dla Federacyjnej Komisji Transportu, łapią Kota na ulicach Starego Miasta. Rozdział 1 Kot przybywa na Quarro. Tam trafia do Instytutu Naukowego Sakaffe, gdzie techniczni badają jego zdolności psychotroniczne. Okazuje się, że ma całkowitą blokadę. Dr Sibeling po rozmowie z Kotem chce go odesłać z Instytutu, ale jakaś dziewczyna powiedziała mu, że powinien dać chłopcu szansę i Kot zostaje. Rozdział 2 Techniczni pracują nad talentem Kota, jednak bez żadnego skutku. Okazuje się, że chłopak przeżył w dzieciństwie szok, który zablokował całkowicie jego umysł. Kot wyznaje Siebelingowi, że odkąd trafił do Instytutu, miewa straszne sny. Kot po raz pierwszy spotyka Dere Cortelyou, który zaczyna odtąd pracować nad jego telepatią oraz opowiadać o świecie. To jemu jako pierwszemu udaje się przełamać barierę umysłową Kota. Rozdział 3 Kot idzie po raz pierwszy na spotkanie z innymi psychotronikami. Spotyka tam dziewczynę, która wstawiła się za nim u Siebelinga. Okazuje się, że ma na imię Jule i potrafi się teleportować. Podczas ćwiczeń z komputerem okazuje się, że Kot nie potrafi czytać ani pisać. Jule deklaruje jednak pomóc mu w nauce. Siebeling wyznaje chłopcu cel programu badawczego w Instytucie. Chodzi o przechytrzenie i unieszkodliwienia psychotronika o pseudonimie Żywe Srebro, który chce zniszczyć FKT. Kot dowiaduje się o pochodzeniu Jule. Rozdział 4 Do rozmowy Kota i Jule, przyłącza się nieznajomy psychotronik o imieniu Rubiy. Okazuje się, że to Żywe Srebro, który chce zrekrutować psychotroników do swojego zespołu. Kot dowiaduje się od Jule, że jest pół Hydraninem. Później kłóci się z Siebelingiem, który wyrzuca go z Instytutu. Rozdział 5 Kot wychodzi z Instytutu Sakaffe i szwenda się po ulicach Quarro próbując wrócić do Starego Miasta. W końcu łapią go korby z Robót Kontraktowych. Kot zostaje zaobrączkowany i wysłany statkiem kosmicznym na Popielnik jako robotnik. Część druga KRAB Rozdział 6 Kot zostaje przyjęty jako kierowca wózków śnieżnych. Szybko jednak wychodzi na jaw, że nie ma pojęcia o prowadzeniu takich wózków. Tam poznaje Joralemana, który stawia się za nim u Kielohosy. Kot ląduje w końcu w kopalni rudy tellazjum. Poznaje Mikę – innego robotnika, i dzięki jego instrukcjom zaczyna pracować jako robotnik kopalni. Pewnego dnia obaj robotnicy zostają wezwani przez Joralemana – mają pomóc mu w załadowywaniu i wyładowywaniu palet w transporcie do portu. Rozdział 7 Podczas podróży do portu zapadła się pokrywa lodowa pod wózkiem i pojazd wraz z pasażerami runął do lodowej szczeliny. Kot budzi się widząc, gdzie wylądowali i szybko znów traci przytomność. Gdy ją odzyskuje, okazuje się, że ktoś wyciągnął troje pasażerów z wózka i zostawił w ciemnym pomieszczeniu. Kot z Miką pomagają Joralemanowi, który doznał największych obrażeń. Joraleman opowiada Kotu o Strachach – rodowitych mieszkańcach Popielnika. Kot nawiązuje kontakt telepatyczny z obcymi myślami. Nagle w pomieszczeniu pojawiają się dwie obce postacie: Strachy. Rozdział 8 Hydranie łączą się telepatycznie z Kotem, niszcząc wszystkie bariery jego umysłu. Dzięki temu dokonują z nim całkowitego zjednoczenia. Mówią mu, że jest tym, którego im obiecano – wybawicielem. Joraleman opowiada Kotu o właściwościach rudy tellazjum – jest radioaktywna i płonie zimnym ogniem. Hydranie zabierają Kota do jaskini, która jest dla nich miejscem spotkania z bogiem–jednością, by wybraniec porozmawiał z duchami ich przodków. Jaskinia jest wypełniona tellazjum, dlatego już po chwili Kot zaczyna odczuwać trujące efekty rudy. Udaje mu się jednak wydostać z jaskini–kapliczki i przekonać Hydran, żeby uwolnili dwóch pozostałych ludzi. Później Hydranie zabierają Kota do jaskini, która jest miejscem spotkań. Tam Kot natrafia na sondy ludzkich myśli. Widzi Siebelinga i traci przytomność. Rozdział 9 Kot ma dziwne sny. Widzi w nich wspomnienia, które są mu obce, należą do innych ludzi. Budzi go z nich Jule, która czuwa przy jego łóżku. Okazuje się, że wciąż są na Popielniku, a Kot przez dwa tygodnie leżał nieprzytomny. Nadal musi odpoczywać, by powoli wracać do zdrowia. W tym czasie Jule opiekuje się nim, gdy tylko może. Kot zaś orientuje się, że Hydranie zniszczyli wszystkie jego blokady i że stał się teraz świetnym telepatą. W czasie rekonwalescencji Kota, Rubiy'ego nie ma na Popielniku. Rozdział 10 Chorego Kota odwiedza Siebeling i Galiess – kochanka Rubiy'ego. W międzyczasie Kot odkrywa, że w czasie jego nieobecności Siebeling i Jule bardzo zbliżyli się do siebie. Siebeling ma pretensje do Kota i obaj kłócą się ze sobą. Kot wyznaje Ardanowi i Jule, co zrobili z jego umysłem Hydranie. Kot wypytuje o Hydran, jednak Siebeling ucieka od odpowiedzi. Jule opowiada mu telepatycznie historię Ardana i jego hydrańskiej żony. Siebeling myśli, że Kot może być jego zaginionym synem. Obaj straszliwie się kłócą, aż Ardan uderza Kota w twarz. Po tym Siebeling i Jule wychodzą. Rozdział 11 Kot wybiera się na wzgórze z pomocą Dere'a Cortelyou. Rozmawiają o sytuacji, o Robotach Kontraktowych. Kot orientuje się, że kiedyś Dere pomógł Jule, ratując ją przed samobójstwem i mówiąc o Instytucie Sakaffe. Dere opowiada Kotu historię Popielnika i Hydran, którzy nie mogą zabijać. Kot mówi Cortelyou o zjednoczeniu z Hydranami. W zamian Dere pozwala wejść Kotowi w swój umysł i zdradza swój sekret: jest korbą, pracownikiem FKT. Kiedy Kot mówi przyjacielowi, że Rubiy wrócił, Dere ma przesłanie – widzi własną śmierć z rąk Rubiy'ego. Rozdział 12 Siedzącego samotnie już na wzgórzu Kota, zaskakuje Rubiy. Wyjawia mu swój plan opanowania kopalni. Kot ma dać się złapać na Popielniku, dzięki czemu wróci do kopalni. Rubiy dokona z nim zjednoczenia i dzięki temu teleportuje się do Kota. Będąc w środku otumani wszystkich gazem, dzięki czemu otworzy kopalnię dla innych psychotroników i razem przejmą kontrolę nad źródłem najważniejszego surowca Federacji. Kot po rozmowie z Rubiy'm idzie do Jule. Opowiada o planie zdobycie kopalni oraz wypytuje o możliwość ucieczki z Popielnika – chce się dowiedzieć, jak Dere mógłby opuścić Kolonie Kraba. W tym celu spaceruje po mieście z Galiess, której kradnie specjalny znak z brązu, którego używa ona jako swojego znaku rozpoznawczego. Później Kot wręcza tę przepustkę Cortelyou. Rozdział 13