Stegoceras – rodzaj dinozaura z grupy pachycefalozaurów. Żył na terenach Ameryki Północnej w epoce kredy późnej, od około 77,5 do 74 milionów lat temu. Pierwsze okazy z Alberty (Kanada) opisano w 1902, na ich podstawie nazwano gatunek typowy S. validum. Nazwa rodzajowa oznacza „rogate sklepienie”, a epitet gatunkowy znaczy „silny”. Przez lata w rodzaju tym umieszczano kilka innych gatunków, ale przeniesiono je do odrębnych rodzajów albo uznano za młodsze synonimy. Obecnie pozostały tylko S. validum i S. novomexicanum. Status tego ostatniego, ustanowionego w 2011 dzięki skamieniałościom z Nowego Meksyku, jest dyskutowany.
Stegoceras był niewielkim, dwunożnym dinozaurem. Mierzył 2–2,5 m długości. Ważył od 10 do 40 kg. Cechował się sztywnym kręgosłupem i usztywnionym ogonem. Miał szeroką okolicę miedniczą, być może z powodu dużych jelit. Czaszka była mniej więcej trójkątna z krótkim pyskiem oraz grubym, szerokim, względnie gładkim sklepieniem – kopułą. Tył czaszki miał grubą półkę nad potylicą i gruby grzebień ponad oczami. Większość czaszki zdobiły guzki, wiele z nich ułożonych w rzędy, a największe z nich tworzyły na półce rogi. Zęby były niewielkie i ząbkowane. Młode zwierzę miało płaską czaszkę, kopuła powstawała z czasem.
Pierwotnie znany jedynie z kopuł czaszek, Stegoceras należał do pierwszych znanych pachycefalozaurów. Niekompletność tych początkowych pozostałości doprowadziła do powstania licznych hipotez na temat powiązań tej grupy. Kompletną czaszkę stegocerasa wraz ze związanymi z nią częściami szkieletu pozaczaszkowego odkryto w 1924 r., co rzuciło więcej światła na te zwierzęta. Obecnie pachycefalozaury grupuje się razem z ceratopsami w grupę marginocefali. Stegocerasa umieszcza się wśród bazalnych, prymitywnych pachycefalozaurów. Najprawdopodobniej żywił się pokarmem roślinnym, prawdopodobnie dysponował dobrym zmysłem węchu. Funkcja kopuły na głowie podlegała debacie, postulowano walki wewnątrzgatunkowe (zderzanie się głową czy bokiem), pokazy dla płci przeciwnej, rozpoznawanie się osobników tego samego gatunku.
Budowa left|thumb|Porównanie wielkości S. validum i człowieka rozumnego Stegoceras należy do najlepiej poznanych pachycefalozaurów Ameryki Północnej i jest jednym z nielicznych rodzajów z tej rodziny, który ma udokumentowane pozostałości szkieletu pozaczaszkowego. Należący do S. validum okaz UALVP 2 jest dotychczas najbardziej kompletnym okazem stegocerasa. Jego długość szacuje się na 2–2,5 m, a masę ciała na 10–40 kg. Stegoceras, jak na pachycefalozaura, osiągał rozmiary niewielkie do umiarkowanych. S. novomexicanum wydaje się być mniejszy od S. validum, jednak pozostaje kwestią dyskusji, czy znane okazy (niekompletne czaszki) należały do osobników dorosłych, czy młodocianych.
Kręgosłup stegocerasa nie został poznany w całości. Połączenia stawowe pomiędzy wyrostkami stawowymi kolejnych kręgów grzbietowych (kręgi piersiowe i kręgi lędźwiowe) wydają się ograniczać ruchy na boki, czyniąc kręgosłup bardzo sztywnym. Efekt ten wzmacniały jeszcze skostniałe ścięgna. Nie poznano dotąd kręgów szyjnych, ale skierowany w dół kłykieć potyliczny (miejsce połączenia stawowego głowy z pierwszym kręgiem) wskazuje na zakrzywioną szyję, przypominającą kształtem literę „S” bądź „U”, jak u większości dinozaurów. Bazując na ich położeniu u homalocefala, skostniałym ścięgnom UALVP 2 przypisuje się tworzenie skomplikowanego „koszyka ogonowego”, zbudowanego z równoległych rzędów, z końcówkami ścięgien kontaktującymi się z kolejnymi. Strukturę taką określa się terminem myorhabdoi i występuje ona poza pachycefalozaurami jeszcze tylko u doskonałokostnych, stanowiąc unikalną cechę jak na czworonogi. Jej funkcja polegać mogła na usztywnianiu ogona. thumb|Rekonstrukcja S. validum, pokrycie ciała na podstawie danych uzyskanych ze skamieniałości innych niewielkich dinozaurów ptasiomiednicznych Łopatka, dłuższa od kości ramiennej, o ostrzu smukłym, wąskim, lekko skręconym, przypominającym kontur żeber, nie rozszerza się ku górnemu końcowi, ale ku podstawie. Kość krucza w większości cienka, płytkowata. Kość ramienna o smukłym trzonie lekko skręca się wokół osi podłużnej, nieco się zgina. Grzebień naramienno-piersiowy (miejsce przyczepu mięśni naramiennego i piersiowego większego) rozwinięty słabo. Końce kości łokciowej poszerzone, wzdłuż trzonu przebiega grzebień. Kość promieniowa potężniejsza od łokciowej, co jest rzadko spotykane. Z góry widziana obręcz miedniczna jest bardzo szeroka jak na dwunożnego archozaura, szersza ku tyłowi. Szerokość okolicy miednicznej mogła odpowiadać poszerzeniu dystalnej części jelita. Kość biodrowa była wydłużona, kość kulszowa – długa i smukła. Nieznana pozostaje kość łonowa, prawdopodobnie cechowała się mniejszymi rozmiarami, jak u homalocefala. Kość udowa smukła i zakrzywiona dośrodkowo. Kość piszczelowa wysmukła i zakręcona, kość strzałkowa zaś smukła i szeroka na górnym końcu. Śródstopie wydaje się wąskie, jedyny znany ungual (skrajny, dystalny paliczek) był smukły i lekko zakrzywiony. Choć kończyn stegocerasa nie poznano całkowicie, u innych pachycefalozaurów kończyły się w przypadku kończyn przednich pięcioma palcami, a w przypadku tylnych kończyn czterema.
Czaszka left|upright|thumb|Skan CT czaszki stegocerasa. Barwy odzwierciedlają względną gęstość powierzchni kości (niebieska – mała, żółta – duża) Czaszka stegocerasa oglądana z boku była mniej więcej trójkątna. Cechowała się względnie krótkim pyskiem. Kości czołowa i ciemieniowe były bardzo grube, tworzyły wzniesioną do góry kopułę. Łączące je szwy uległy zatarciu, widoczne są tylko u niektórych okazów, a i to słabo. Razem określa się je terminem frontoparietal. Kopuła była szeroka, o względnie gładkiej powierzchni. Jedynie boki były nierówne, pomarszczone. Zwężała się nad oczodołami. Frontoparietal zwężał się ku tyłowi, klinując się między kośćmi łuskowymi, kończąc się wgłębieniem na potylicy różniącym się zasięgiem u różnych okazów. Kości łuskowe były duże, nie wchodziły w skład kopuły, w tylnej części poszerzały się. Pokrywały je nieregularnie rozlokowane guzki, był też rząd guzków rozszerzający się ku górze, kończący się zaostrzonym na końcu guzkiem bądź niewielkim rogiem na każdym boku na tyle czaszki. Wewnętrzny rząd mniejszych guzków biegł równolegle do większego. Z wyjątkiem górnej powierzchni kopuły większość czaszki zdobiły guzki, często ułożone w rzędy.
Duży oczodół kształtu nieregularnej elipsy o dłuższej osi leżącej w kierunku przednio-tylnym kierował się na bok i nieznacznie do przodu. Dół podoczodołowy za okiem był wąski, opadał ku tyłowi. Otwór nadoczodołowy na tylnym szczycie czaszki miał zredukowane rozmiary z powodu zgrubienia frontoparietal. Basicranium (tylna część czaszki) było skrócone i oddalone od oczodołów i podniebienia. Potylica opadała ku tyłowi, a kłykieć potyliczny odchylał się w tym samym kierunku. Kość łzowa tworzyła dolny brzeg oczodołu. Jej powierzchnię urozmaicały rzędy guzkowatych wyrostków. Kości przedczołowa i powiekowa łączyły się, budując gruby wał nad oczodołem. Względnie duża kość jarzmowa tworzyła dolny brzeg oczodołu, rozpościerając się do przodu i do dołu wzdłuż stawu żuchwowego. Zdobiły ją grzbieciki i guzki ułożone promieniście.
Duże otwory nosowe kierowały się do przodu. Gruba, ciężkiej budowy kość nosowa cechowała się wypukłym profilem, tworzyła zgrubienie pośrodku szczytu czaszki wraz z kością czołową. Dolna część kości przedszczękowej była pogrubiała, miała nierówną powierzchnię. Niewielki otwór widniał na szwie pomiędzy kośćmi przedszczękowymi. Wiódł on do jamy nosowej, a być może łączył się z narządem Jacobsona. Krótka i głęboka kość szczękowa prawdopodobnie zawierała zatokę. Przebijała tę kość seria otworów odpowiadających położeniu zębów, służących za drogę dla wyrzynających się zastępujących zębów. Żuchwa łączyła się z czaszką stawem leżącym poniżej tylnego końca oczodołu. Nosząca zęby część żuchwy była długa, a leżąca za nią część bezzębna raczej krótka. Nie zachowała się kość przedzębowa, ale na jej obecność wskazują fasetki na przedzie zachowanej części żuchwy. Jak inne pachycefalozaury, stegoceras mógł mieć niewielki dziób. thumb|Odlew S. validum UALVP 2, pierwszej znalezionej kompletnej czaszki pachycefalozaura Stegoceras cechował się uzębieniem heterodontycznym i tekodontycznym. Miał brzeżne rzędy względnie małych zębów, nie tworzyły one prostego brzegu tnącego. Wzdłuż długości szczęki i żuchwy zęby rozlokowane były na ukos, lekko na siebie zachodziły z przodu na tył. Najbardziej kompletny okaz czaszki (UALVP 2) po obu stronach szczęk miał 3 zęby przedszczękowe, 16 szczękowych oraz 17 zębowych. Zęby przedszczękowe i szczękowe dzieliła krótka diastema, a oba rzędy zębów przedszczękowych dzieliła bezzębna przestrzeń na przodzie. Zęby na przodzie kości przedszczękowej i żuchwy były podobne, miały wysokie, bardziej zaostrzone i zakrzywione korony i „piętkę” z tyłu. Przednie zęby żuchwy były większe od zębów szczęki. Brzegi koron były karbowane, przednie miały 8 karbowań, tylna zaś 9–11. Zęby w tyle szczęki (kość szczękowa) i żuchwy oglądane z boku miały kształt trójkątny, a spłaszczony, gdy się je widziało od przodu. Miały długie korzenie, w przekroju owalne. Ich korony miały zaznaczone obręcze u podstaw. Wypukłości karbowania były spłaszczone i skierowane ku szczytowi korony. Wewnętrzną i zewnętrzną stronę korony zęba pokrywało szkliwo, obie strony dzielił pionowo biegnący grzebień. Każdy brzeg zdobiło 7–8 karbowań, więcej zazwyczaj na brzegu przednim.
Czaszkę stegocerasa od innych pachycefalozaurów odróżniają następujące cechy: dobrze rozwinięta półka kostna ciemieniowo-łuskowa (zmniejszająca się jednak z wiekiem), pierwotne tworzenie się kopuły z frontoparietal (kopuła rosła z wiekiem), guzkowa ornamentacja na bokach i tyle kości łuskowych, rzędy do sześciu guzków na górnej części każdej z kości łuskowych i do dwóch guzów na skierowanych w tył wypustkach kości ciemieniowej. Czaszka tego rodzaju różniła się też brakiem ornamentacji kości nosowej oraz zredukowaną diastemą. Czaszkę S. novomexicanum można odróżnić od należącej do S. validum po skierowanej ku tyłowi wypustce kości ciemieniowej, bardziej zredukowanej i trójkątnej, po większych otworach nadoczodołowych (jednak może to wynikać z młodego wieku zbadanych okazów) i mniej więcej równoległych szwach pomiędzy kośćmi łuskowymi i ciemieniowymi. Wydaje się też mieć mniejsze zgrubienie czołowe niż S. validum.
Historia odkryć thumb|left|upright|Fragmentaryczna kopuła CMN 515, lektotyp S. validum, widoczna od strony prawej i od dołu Pierwsze znane pozostałości stegocerasa zebrał kanadyjski paleontolog Lawrence Lambe z Belly River Group w rejonie rzeki Red Deer w Albercie w Kanadzie. Szczątki te obejmowały dwie fragmentaryczne kopuły czaszek (okazy CMN 515 i CMN 1423 Canadian Museum of Nature) pochodzące od dwóch zwierząt różnej wielkości, zebrane w 1898. Trzecia niekompletna kopuła (CMN 1594) zebrana została w 1901. Bazując na tych trzech okazach, w 1902 Lambe opisał i nazwał nowy monotypowy rodzaj i należący doń gatunek Stegoceras validus. Nazwę rodzajową Stegoceras zaczerpnął ze starożytnej greki, wykorzystując słowa stegè/στέγη, czyli „dach”, i keras/κέρας, czyli „róg”. Epitet gatunkowy validus oznacza po łacinie silny, prawdopodobnie odnosi się do grubego sklepienia czaszki. Ponieważ rodzaj oparto na mnogich okazach (seria syntypów), John Bell Hatcher w 1907 ustanowił okaz CMN 515 lektotypem.