poniewierać ()
, ,
czasownik przechodni niedokonany ( sponiewierać) (1.1) odnosić się do kogoś w sposób pozbawiony szacunku, okazywać pogardę; maltretować fizycznie lub psychicznie, wykorzystując swoją przewagę (1.2) nie dbać o coś, nie szanować przedmiotów, pozostawiać je bez opieki lub w zaniedbaniu czasownik zwrotny niedokonany poniewierać się ( sponiewierać się) (2.1) o ludziach: nie posiadać stałego miejsca zamieszkania, zmuszonym być do ciągłego przemieszczania się, znosząc przy tym trudy, nędzę i upokorzenia; być na łasce losu (2.2) o przedmiotach: znajdować się w nieładzie, leżeć w miejscu do tego nieprzeznaczonym, być rozrzuconym lub porzuconym bez dbałości
(1.1-2) (2.1-2)
(1.1) Widziałam, jak jeden człowiek potrafi niszczyć drugiego, poniewierać i doprowadzić do wszystkiego, co najgorsze. (1.1) Poniewiera - ale kocha, więzi i katuje - ale żyć bez Isaury nie może. (1.2) Ale szkodá święconych rzeczy poniewieráć. (2.1) Mama nie chciała nigdzie uciekać, poniewierać się, prosić o łaskę, kryć się jak zwierzę. (2.2) Wszędzie poniewiera się mnóstwo wiórów sczerniałych, zeschniętych, którymi wiatr się zabawia.
(1.1) poniewierać + (kim?) • poniewierać + (kogo?) (2.1-2) poniewierać się + miejsce (po czym?, gdzie?)
(1.1) poniewierać ludźmi / podwładnymi / rodziną (1.2) poniewierać godność / sławę (2.2) poniewierać się po podłodze / szufladach / strychu
(1.1) pomiatać, gardzić, gnębić, maltretować, lekceważyć, szykanować (2.1) błąkać się, włóczyć się, wałęsać się (2.2) walać się, zalegać, być rozrzuconym
(1.1) szanować (1.2) szanować, dbać, pielęgnować
poniewierka , poniewieranie , sponiewieranie sponiewierać , naponiewierać
kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera • poniewierać się po świecie • poniewierać się po kątach
Czasownik ogólnosłowiański. Pochodzi od rdzenia , będącego formą wielokrotną (iteratywną) od (vъrǫ) → zamykać, zawierać, kryć. Pierwotne znaczenie (rekonstruowane jako ) oznaczało „nie ukrywać, nie chować czegoś”, a w konsekwencji – „pozostawiać bez opieki, w nieładzie, byle jak”