Франц (Франці́шак) Кла́гіш (канец XIX — пачатак XX стагоддзя — пасля 1934) — беларускі педагог, краязнавец і грамадскі дзеяч дыяспары ў міжваеннай Латвіі.

Біяграфія Адукацыя і моладзевы рух У пачатку 1920-х гадоў Франц Клагіш атрымліваў вышэйшую адукацыю ў Чэхаславакіі. Падчас вучобы ў Празе ён далучыўся да мясцовага моладзевага руху і стаў удзельнікам арганізацыі «Беларускія сокалы».

Пасля заканчэння навучання вярнуўся ў Латвію, дзе актыўна ўключыўся ў нацыянальна-культурнае жыццё беларускай меншасці. Клагіш з'яўляўся адным з найбольш дзейных сябраў Таварыства беларускай моладзі ў Латвіі (ТБМЛ). У 1933 годзе ён разам з братам Язэпам і іншымі дзеячамі часта выязджаў у латгальскую правінцыю, дзе выступаў з публічнымі лекцыямі для мясцовага беларускага насельніцтва.

Педагагічная і навуковая праца Франц Клагіш працаваў настаўнікам у Рыжскай беларускай прыватнай гімназіі. У 1933/1934 навучальным годзе ён выкладаў гімназістам матэматыку і касмаграфію. 25 мая 1934 года, пасля таго як Кастусь Езавітаў быў адхілены ад працы ў экзаменацыйнай камісіі па палітычных матывах, педагагічная рада гімназіі прызначыла Франца Клагіша (разам са Сцяпанам Сіцько) выконваць абавязкі экзаменатара па беларускай мове.

Значны ўнёсак Франц Клагіш зрабіў у захаванне і папулярызацыю беларускага фальклору. Ён быў адным з заснавальнікаў Беларускага навукова-краязнаўчага таварыства ў Латвіі (БНКТЛ). На першым агульным сходзе таварыства 2 верасня 1933 года яго афіцыйна абралі сакратаром праўлення БНКТЛ. Клагіш адным з першых адгукнуўся на заклік кіраўніцтва збіраць вусную народную творчасць: ён перадаў у архіў таварыства 12 запісаных казак і прыказак. Пазней ён праводзіў палявыя даследаванні на Пустыншчыне, дзе з дапамогай фанографа запісаў на аўдыяносьбіты шэраг народных песень.

Звальненне Пасля дзяржаўнага перавароту 15 мая 1934 года, здзейсненага Карлісам Улманісам, у Латвіі пачаўся жорсткі ўціск нацыянальных меншасцей. На фоне агульнай латышызацыі Міністэрства асветы Латвіі пачало звальняць беларускіх настаўнікаў. Восенню 1934 года міністэрства адмовілася працягнуць працоўныя кантракты з Францам Клагішам і яго братам Язэпам, у выніку чаго яны абодва страцілі працу ў Рыжскай беларускай гімназіі.

Далейшы лёс Франца Клагіша невядомы.

Сям'я Меў брата — Язэпа Клагіша, які таксама быў актыўным беларускім настаўнікам і грамадскім дзеячам. Язэп выкладаў у Рыжскай беларускай гімназіі, быў намеснікам старшыні і скарбнікам Таварыства беларускай моладзі ў Латвіі. Улетку 1935 года латвійская палітычная паліцыя абвінаваціла Язэпа Клагіша (разам з Казімірам Мяжэцкім) у правядзенні прабеларускай агітацыі ў Латгаліі і распаўсюдзе нелегальнай літаратуры, за што ён быў арыштаваны.

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі Катэгорыя:Краязнаўцы Латвіі Катэгорыя:Беларусы ў Чэхаславакіі