Советска инвазија на Грузија (12 февруари - 17 март 1921 година), позната и како Грузиско-советска војна или инвазија на Црвената армија на Грузија — воена кампања на Руската советска Црвена армија насочена кон соборување на социјалдемократската (меншевичка) влада на Демократска Република Грузија (ДРГ) и воспоставување болшевички режим (Комунистичка партија на Грузија) во земјата. Судирот бил резултат на експанзионистичката политика на болшевиците, кои имале за цел да контролираат што е можно повеќе од земјите што биле дел од поранешното Руско Царство до турбулентните настани од Првата светска војна, како и револуционерните напори на претежно грузиските болшевици со руско потекло, кои немале доволна поддршка во нивната родна земја за да ја преземат власта без надворешна интервенција.
Независноста на Грузија била признаена од Советска Русија со Московскиот договор, потпишан на 7 мај 1920 година, а последователната инвазија на земјата не било универзално договорена во Москва. Таа во голема мера била испланирана од двајца влијателни советски функционери родени во Грузија, Јосиф Сталин и Серго Орџоникиѕе, кои на 14 февруари 1921 година добиле согласност од рускиот лидер Владимир Ленин да напредуваат во Грузија, под изговор дека го поддржуваат наводниот „бунт на селаните и работниците“ во земјата. Руските сили го зазеле грузискиот главен град Тбилиси (тогаш познат како Тифлис за повеќето негрузиски говорници) по жестоки борби и ја прогласиле Грузиската Советска Социјалистичка Република на 25 февруари 1921 година. Остатокот од земјата бил освоен во рок од три недели, но дури во септември 1924 година советската власт била цврсто воспоставена. Речиси истовремената окупација на голем дел од југозападна Грузија од страна на Турција (февруари-март 1921 година) се заканувала да се развие во криза меѓу Москва и Анкара и довела до значителни територијални отстапки од страна на Советите кон турската национална влада во Карскиот договор.
Позадина По Февруарската револуција што започнала во Русија во 1917 година, Грузија ефикасно станала независна. Во април 1918 година, таа се придружила на Ерменија и Азербејџан за да ја формира Закавкаската демократска федеративна република, но се повлекла по еден месец и прогласила независност како Демократска Република Грузија на 26 мај, по што следниот ден прогласиле и Ерменија и Азербејџан. Грузија се вклучила во мали воени судири со соседните држави додека се обидувала да ги воспостави своите граници, иако успеала да ја одржи независноста и де факто меѓународното признавање во текот на Руската граѓанска војна, вклучително и признавањето од Советска Русија во Московскиот договор.
И покрај релативно широката јавна поддршка и некои успешни реформи, социјалдемократското раководство на Грузија не успеало да создаде стабилна економија или да изгради силна, дисциплинирана армија способна да се спротивстави на инвазијата. Иако имало значителен број висококвалификувани офицери кои служеле во царската руска војска, армијата како целина била недоволно нахранета и слабо опремена. Паралелна воена структура регрутирана од членови на Меншевичката партија, Народната гарда на Грузија, била подобро мотивирана и дисциплинирана, но како лесно вооружена, високо политизирана организација доминирана од партиски функционери, имала мала корисност како борбена сила.
Позадина
Од почетокот на 1920 година, локалните болшевици активно поттикнувале политички немири во Грузија, искористувајќи ги аграрните нарушувања во руралните области, а исто така и меѓуетничките тензии во земјата. Оперативниот центар на советските воено-политички сили на Кавказ бил Кавбиуро (или Кавкаска канцеларија) припоена кон Централниот комитет на Руската комунистичка партија. Основано во февруари 1920 година, ова тело го претседавал грузискиот болшевик Серго Орџоникиѕе, а Сергеј Киров бил негов потпретседател. Советизацијата на Кавказ им се чинела на болшевичките лидери како задача што ќе биде полесна за постигнување додека сојузничките сили биле преокупирани со Турската војна за независност; понатаму, турската национална влада на Мустафа Кемал Ататурк, со седиште во Анкара, ја изразила својата целосна посветеност на тесна соработка со Москва, ветувајќи дека ќе ги принуди „Грузија... и Азербејџан... да стапат во сојуз со Советска Русија... и... да преземат воени операции против експанзионистичката Ерменија“. Советското раководство успешно ја искористила оваа ситуација и ја испрати својата армија да го окупира Баку, главниот град на Азербејџанската Демократска Република.
По воспоставувањето на советската власт во Баку во април 1920 година, Орџоникиѕе, веројатно дејствувајќи по сопствена иницијатива, започнал со напредување кон Грузија во поддршка на планираниот болшевички државен удар во Тбилиси. Кога државниот удар не успеал, грузиската влада успеала да ги концентрира сите свои сили на успешно блокирање на советското напредување преку грузиско-азербејџанската граница. Соочувајќи се со тешка војна со Полска, советскиот лидер Владимир Ленин наредил почеток на преговори со Грузија. Во Московскиот договор потпишан на 7 мај 1920 година, Советска Русија ја признала независноста на Грузија и склучила пакт за ненапаѓање. Договорот ги воспоставил постојните граници меѓу двете нации де јуре, а исто така ја обврзал Грузија да ги предаде сите елементи од трети страни што Москва ги сметала за непријателски. Во таен додаток, Грузија ветила дека ќе ја легализира локалната болшевичка партија. лево|мини|Грузиски офицери во седиштето на Народната гарда во Тбилиси И покрај мировниот договор, евентуалното соборување на владата на Грузија, соствена главно од меншевиците, и понатаму останало во план. "Russian Civil War" in Encyclopædia Britannica (2006) Retrieved 27 October 2006, from Encyclopædia Britannica Online: Со своите добро воспоставени дипломатски врски со неколку европски нации и контролата врз стратешките ревозни патишта од Црното Море до Каспиското Море, Грузија од страна на советското раководство се сметала за „напреден пункт на Антантата. Сталин ја нарекувал својата татковина „засолниште на западните сили“. Грузиската независност се сметала за пропагандна победа за протераните руски меншевици во Европа; болшевиците не можеле долго да толерираат одржлива меншевичка држава на сопствениот праг.
Прекинот на операциите на Црвената армија против Полска, поразот на белата армија на чело со Врангел и падот на Првата Република Ерменија обезбедиле поволна ситуација за потиснување на последната независна нација на Кавказ што се спротивставила на советската контрола. До тогаш, британскиот експедициски корпус целосно го евакуирал Кавказ, а Западот не сакал да интервенира во поддршка на Грузија. десно|мини|300x300пкс|Карта на границите на територијата, која била предложена од грузиската делегација на Париската мировна конференција од 1919 година за вклучување во Демократска Република Грузија, како и териториите кои по 1921 година се дел од соседните држави. Советската воена интервенција не била универзално договорена во Москва, а имало значително несогласување меѓу болшевичките лидери за тоа како да се справи со нивниот јужен сосед. Народниот комесар за прашања на националностите, Јосиф Сталин, кој до крајот на Граѓанската војна добил извонредна бирократска моќ, зазел особено тврд став кон својата родна Грузија. Тој силно ја поддржувал воената превратност на грузиската влада и постојано го повикувал Ленин да даде согласност за напредување во Грузија. Советското раководство воспоставило право на наследување, но предноста на каузата на социјализмот над националното самоопределување значело дека тоа е флексибилна политика и предмет на дебата. Народниот воен комесар, Лев Троцки, силно не се согласувал со она што го опишал како „прерана интервенција“, објаснувајќи дека населението треба да може да ја спроведе револуцијата. Во согласност со неговата национална политика за правото на народите на самоопределување, Ленин првично ја отфрлил употребата на сила, повикувајќи на екстремна претпазливост за да се осигури дека руската поддршка ќе помогне, но не и ќе доминира во грузиската револуција; сепак, како што победата во Граѓанската војна се приближувала сè повеќе, постапките на Москва станувале помалку воздржани. За голем број на болшевици, самоопределувањето сè повеќе се сметало за „дипломатска игра која мора да се игра во одредени случаи“.
Според Москва, односите со Грузија се влошиле поради наводни прекршувања на мировниот договор, повторното апсење од страна на Грузија на грузиските болшевици, попречувањето на преминот на конвои кон Ерменија и сомнежот дека Грузија им помагала на вооружените бунтовници во Северен Кавказ.
Инвазија на Црвената армија Тактиките што ги употребувале Советите за да ја преземат контролата врз Грузија биле слични на оние што ги применија во Азербејџан и Ерменија во 1920 година, т.е. да ја испратат Црвената армија, а воедно да ги охрабрат локалните болшевици да организираат немири; сепак, оваа политика била потешко да се спроведе во Грузија, каде што болшевиците не уживале поголема поддршка од народот и останале изолирана политичка сила.
Во ноќта помеѓу 11 и 12 февруари 1921 година, по иницијатива на Орџоникиѕе, болшевиците започнале со напад кон локалните грузиски воени позиции во претежно етнички ерменскиот округ Лори и блиското село Шулавери, во близина на ерменската и азербејџанската граница. Грузија ја презела „неутралната зона“ Лори во спорната ерменско-грузиска погранична област под изговор дека го брани регионот и приодите кон Тифлис во октомври 1920 година, за време на ерменскиот геноцид, кој го извршила Турција. Ерменската влада протестирала, но не можела да се спротивстави.
Кратко по болшевичкиот бунт, единиците на Црвената армија со седиште во Ерменија брзо им дале помош на востаниците, иако без формално одобрение од Москва. Кога грузиската влада протестирала кај советскиот пратеник во Тбилиси, Арон Шејнман, поради инцидентите, тој негирал било каква вмешаност и изјавил дека немирите морало да бидат спонтан бунт на ерменските комунисти. Во меѓувреме, болшевиците веќе формирале Грузиски револуционерен комитет (Грузиски ревком) во Шулавери, тело кое наскоро ги добило функциите на соперничка влада. Под претседателство на грузискиот болшевик Филип Махараѕе, Ревкомот формално побарало помош од Москва.