Чорная Тиса — горска рѣка в Закарпатской области Украины, правый суток Тисы (базен Дуная).Кирилюк М. І.: Чорна Тиса. Спад рѣкы 19 м/км, довжка 50 км, плоха водозбору 567 км2.
Опис Чорна Тиса бере выток зоз жерела на сѣверовосточной убочи горского пасма Свидовець, ниже перетинать Полонинске пасмо. Долина V-подобна, ширинов од 20 до 600 м. Затоплѣня долины ставали ся лем на усѣку од села Чорна Тиса до Ясѣня, асиметричны, на ширину од 20 до 200 м. Корыто малокривулясте, камѣнисте, подагде росконарене, часты суть порогы; ширина корыта переважно 10-25 м, найвекша — 40 м около Ясѣня. Живлѣня мѣшане з переважаньом дождьового. Закрывати ся ледом зачинать в конци новембра, очищать ся в конци фебруара. Притокы Чорной Тисы Найвекшы (довжкы 10 км и веце) притокы суть Назва притока Приток Од устя Чорной Тисы, км Довжка притока, км Станисла́в правый 35 11 Довжи́на лѣвый 33 10 Лазе́щина лѣвый 27 21
Алтернативный выток Чорной Тисы и Тисы
Доколь о вытоку Тисы уже в зачатку XX. стороча мадярскы,Révai nagy lexikona. польскыSłownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. и чешскыOttův slovník naučný. жерела згодно стоять при днешном его означѣню яко сутока Чорной и Бѣлой Тисы, в чехословацкой добѣ Подкарпатской Руси екзистовала алтернативна представа. Тота представа перетырвала доднесь и е зазначана на мапахАлтернативный выток и в натурѣ (см. фото з року 2007).
Устерѣкы — тото сѣверна околиця Рахова, де до Чорной Тисы вливать ся Бѣла Тиса. Подля алтернативной представы довжка Тисы е 1016 км (о 50 км векша), ей спад в горном току е меншый, а назвы «рѣка Чорна Тиса», «поток Тисчора» суть поважованы лем за мѣстны назвы окремых усѣкох Тисы, выток же Тисы находить ся о 4 км сѣвернѣйше вытока Апшинецкого потока, котрый ся в официалной верзии поважуе за выток Чорной Тисы.
Господарскый вызнам Чорной Тисы 80% водозбора Чорной Тисы покрыто лѣсами, переважно смерековыма. На притоках рѣкы были утримованы в робочом станѣ клавзуры, што в минулости служили на едноразовый выпуск воды и сплав бокорох.Анучин В. А., с. 29. Тот способ транспорта быв рационалный, коли так мож было транспортовати салѣ аж до Сегеда. В конци XIX. стороча, коли желѣзниця пришла в Ясѣня, сплав став ся невыплатный.
В сучасности вода служить на водозастачаня. Рѣка придатна на водну туристику. Берегы суть на окремых усѣках укрѣплены. Гидрологичны посты суть в Ясѣню (з 1956) и Бѣлинѣ (з 1946).
Жерела и одказы Dr. Jiří Král: Podkarpatská Rus. V Praze, nákladem vlastním, 1924. Ottův slovník naučný. Illustrovaná encyklopaedie obecných vědomostí. Díl 1–28. Vyd. J. Otto. V Praze, 1888–1909. Révai nagy lexikona. 1-21. köt. Révai Testvérek Irodalmi Intézet Részvénytársaság, Budapest. 1911–1935. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tt. 1-16, Warszawa : nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914. Анучин В. А.: География советского Закарпатья. — М.: Географгиз, 1956. — 296 с. Кирилюк М. І.: Чорна Тиса. //Географічна енциклопедія України: В 3-х т. Редкол.: О. М. Маринич (відп. ред.) та ін.— К. «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989—1993. Т. 3: П—Я.— 480 с: С. 422. Швець Г.І., Дрозд Н.І., Левченко С.П. Каталог річок України. — Видавництво АН УРСР. Київ, 1957. — 192 с.
Референции
Катеґорія:Рікы Европы Катеґорія:Рікы Україны Катеґорія:Рікы подля алфавиту