Nicoloso da Recco (1930)

Nicoloso da Recco – włoski niszczyciel z okresu międzywojennego i II wojny światowej, należący do wielkich niszczycieli (liderów) typu Navigatori. Nosił znak burtowy DR. Został wodowany i wcielony do służby w marynarce włoskiej Regia Marina w 1930 roku. Otrzymał nazwę na cześć XIV-wiecznego żeglarza , skracaną także do samego „Da Recco”. Walczył podczas wojny na Morzu Śródziemnym. Jako jedyny okręt typu przetrwał wojnę i służył w powojennej marynarce włoskiej Marina Militare do 1954 roku.

Wyporność standardowa okrętu wynosiła 1908 ton, a pełna około 2600 ton. Był uzbrojony w sześć armat kalibru 120 mm i 2–6 wyrzutni torped, ponadto lekkie działka przeciwlotnicze i uzbrojenie przeciwpodwodne. Napęd stanowiły turbiny parowe, prędkość maksymalna wynosiła ponad 38 węzłów. Jako jeden z tylko dwóch okrętów tego typu nie przeszedł drugiej głębszej modernizacji w czasie służby.

Budowa

„Nicoloso da Recco” należał do dwunastu włoskich wielkich niszczycieli typu Navigatori, nazwanego tak z powodu noszenia przez okręty imion włoskich żeglarzy. Zostały one zaprojektowane jako okręty o silnym uzbrojeniu artyleryjskim i wysokiej prędkości, aby przeciwstawić się wielkim niszczycielom francuskim. Zamówienie na budowę okrętów zostało złożone w 1926 roku. „Nicoloso da Recco” był zbudowany w stoczni Cantieri Navali Riuniti (CNR) w Ankonie, razem z niszczycielem „Emanuele Pessagno”. Wszystkie okręty zostały wciągnięte na listę floty dekretem królewskim z 23 czerwca 1927 roku, klasyfikowane wówczas jako niszczyciele, a 19 lipca 1929 roku przeklasyfikowano je na „zwiadowców” (wł. esploratori). 5 września 1938 roku okręty typu Navigatori przeklasyfikowano z powrotem na niszczyciele (cacciatorpedinieri).

Stępkę pod budowę „Nicoloso da Recco” położono 14 grudnia 1927 roku, , , . Otrzymał imię na cześć XIV-wiecznego genueńskiego żeglarza , badacza Atlantyku. Roboty w stoczni się przeciągnęły i okręt wodowano 5 stycznia 1930 roku. 3 kwietnia 1930 roku okręt przechodził próby prędkości. Został ukończony i wcielony do służby 20 maja 1930 rokuOdmiennie podaje datę wejścia do służby 10 marca 1930 roku, być może omyłkowo (taką samą jak dla „Emanuele Pessagno”).. Po ponownym przeklasyfikowaniu na niszczyciel otrzymał znak burtowy DR, od skrótu nazwy (Da Recco). Dewizą okrętu było: Ardisci e vinci (z wł. Odważ się i zwycięż).

Opis konstrukcji

Skrócony opis ogólny thumb|„Nicoloso da Recco” przed wojną, w 1938 roku Niszczyciele typu Navigatori miały stalowy kadłub z podwyższonym pokładem dziobowym. Sylwetka okrętów wyróżniała się dwoma szeroko rozstawionymi pochylonymi kominami, na skutek zastosowania naprzemiennego układu przedziałów siłowni, w celu zwiększenia odporności na uszkodzenia. Wyporność standardowa pierwotnie wynosiła 1900 ton, a pełna 2599 ton. Długość całkowita pierwotnie wynosiła 107,28 m, szerokość 10,2 m, a zanurzenie 4,35 m przy wyporności pełnej. W odróżnieniu od większości okrętów typu, „Nicoloso da Recco” i „Antoniotto Usodimare” jako jedyne nie zostały poddane w latach 1939–1940 drugiej modernizacji w celu polepszenia stateczności, zachowując pierwotne wymiary i prostą stewę dziobową.

Załoga etatowo składała się początkowo ze 173 osób, w tym 9 oficerów, a do początku II wojny światowej wzrosła do 224 osób, w tym 12 oficerów.

„Nicoloso da Recco” był napędzany przez dwa zespoły turbin parowych z przekładniami, poruszające dwie trzyłopatowe śruby o średnicy 3,56 m. Podobnie jak drugi okręt budowy stoczni CNR został wyposażony w turbiny akcyjno-reakcyjne Tosi oraz cztery kotły wodnorurkowe Odero, o ciśnieniu roboczym 22 atmosfer. Moc projektowa wynosiła 55 000 KM. Projektowa prędkość maksymalna wynosiła 38 węzłów. Typowo okręty tego typu rozwijały podczas służby prędkość 33–36 węzłów.

Zapas paliwa po pierwszej modernizacji w 1931 roku został ograniczony z pierwotnego 485–580 ton do 460 ton. Pierwotnie zasięg był przewidywany na 3800 mil morskich przy prędkości 18 węzłów; po modernizacji był mniejszy. Podczas II wojny światowej „Nicoloso da Recco” i „Antoniotto Usodimare”, z uwagi na brak drugiej modernizacji, pozostały szybsze od innych okrętów typu, mając jednak nieco gorszą dzielność morską i mniejszy zasięg.

Uzbrojenie i jego zmiany Główną artylerię stanowiło sześć armat kalibru 120 mm Ansaldo model 1926 o długości lufy 50 kalibrów (L/50) umieszczonych na trzech dwudziałowych podstawach. Podwójne stanowiska dział z maskami ochronnymi umieszczone były: na pokładzie dziobowym i na niskich nadbudówkach przed drugim kominem i na rufie. Kąt podniesienia lufy wynosił od -10° do +45° i umożliwiał też strzelanie amunicją rozpryskową do nisko lecących samolotów. Działa strzelały pociskami o masie 23,15 kg z prędkością początkową 920 m/s na odległość do 19 600 m. Amunicja była łuskowa rozdzielnego ładowania. Szybkostrzelność wynosiła do 6–7 strzałów/min, lecz na dłuższą metę była ograniczona do czterech salw przez możliwości systemu podawania amunicji. Zapas amunicji wynosił etatowo 1200 pocisków bojowych (408 przeciwpancernych, 672 burzące i 120 zapalających) oraz 100 oświetlających – przy czym można było zabrać do komór 250 pocisków więcej.

Uzbrojenie przeciwlotnicze początkowo stanowiły dwa działka automatyczne kalibru 40 mm Vickers-Terni model 1917 o długości lufy L/39, umieszczone na burtach na tylnych końcach pokładu dziobowego. Ich zapas amunicji wynosił 3000 nabojów. Uzupełniały je dwa podwójnie sprzężone wielkokalibrowe karabiny maszynowe kalibru 13,2 mm Breda na mostku. W latach 1933–1934 montowano dwa dalsze podwójnie sprzężone wkm-y na platformie za drugim kominem. Dla karabinów maszynowych przewidywano początkowo 3000 nabojów. Pod koniec 1941 roku na wszystkich ocalałych okrętach zamieniono działka kalibru 40 mm i karabiny maszynowe na siedem pojedynczych działek automatycznych kalibru 20 mm, przy czym na „Da Recco” jako jednym z dwóch zastosowano działka 20 mm Oerlikon L/70 z zapasem 2400 nabojów na lufęOdmiennie według zastosowano na nim typowe działka 20 mm Breda L/65, a dwa Oerlikony dodano w 1943 roku.. Montowano je parami na skrzydłach mostka, tylnych końcach pokładu dziobowego i platformie po zdjętym dalmierzu za drugim kominem oraz jedną pojedynczą za pierwszym kominem. Na przełomie 1942/1943 roku na miejscu rufowego aparatu torpedowego dodano platformę z dwoma działkami przeciwlotniczymi kalibru 37 mm Breda model 1939 z zapasem 3060 nabojów. Podczas remontu po uszkodzeniu w 1943 roku liczbę działek 20 mm zwiększono do dziewięciu, dodając dwa działka 20 mm Oerlikon na pokładzie rufowym.

Uzbrojenie torpedowe stanowiło pierwotnie sześć wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm w dwóch potrójnych aparatach torpedowych. Z uwagi jednak na ograniczoną dostępność torped kalibru 533 mm, w środkowych wyrzutniach stosowano wkładki kalibru 450 mm i etatowy zapas obejmował początkowo cztery torpedy kalibru 533 mm i dwie kalibru 450 mm. Już w latach 1932–1933 środkowe wyrzutnie zostały jednak zdemontowane, pozostawiając cztery wyrzutnie torped kalibru 533 mm. Na przełomie 1942/1943 roku rufowy aparat torpedowy został zdemontowany dla zwiększenia uzbrojenia przeciwlotniczego, lecz na początku 1943 roku pozostawiony dziobowy aparat torpedowy został zamieniony na trzyrurowy SI 1929 P/3×533,4 z układem rur w formie piramidki.

Okręty początkowo przenosiły po 14 bomb głębinowych na dwóch zrzutniach na rufie, w tym cztery duże bomby o masie 100 kg i 10 małych o masie 50 kg. Podczas II wojny światowej stosowano także niemieckie bomby głębinowe oraz montowano na okrętach tego typu dwa lub cztery miotacze bomb głębinowych i zwiększano ich zapas. Pod koniec wojny „Da Recco” zabierał 40 bomb głębinowych (30 typu WBD i 10 modelu 1941/30T). W 1931 roku okręty otrzymały holowane torpedy przeciw okrętom podwodnym Ginocchio model 1927/46T, wodowane za pomocą żurawika w części rufowej. „Nicoloso da Recco” z uwagi na powiększoną nadbudówkę rufową jako jedyny okręt nie był wyposażony w tory minowe na pokładzie.

Wyposażenie i jego zmiany Po pierwszej modernizacji w 1930 roku „Nicoloso da Recco” na dachu nadbudówki dziobowej miał standardowy dla okrętów tego typu dalocelownik z dwoma dalmierzami optycznymi o bazie 3 m. Na platformie przed masztem znajdował się inklinometr służący do oceny kąta kursowego celu. Trzeci 3-metrowy dalmierz, rezerwowy dla artylerii oraz służący do strzelań torpedowych, był w zakrytej wieży na platformie nadbudówki za kominem rufowym. Dane były przetwarzane w centrali artyleryjskiej w dolnej kondygnacji nadbudówki, wyposażonej w przelicznik artyleryjski. Dalmierz ten był zdemontowany w 1941 roku przy instalacji działek kalibru 20 mm. Na początku 1943 roku usunięto na tym niszczycielu maszt rufowy, mocując anteny rozciągające się z masztu dziobowego na wytykach na drugim kominie.

Okręty tego typu miały po pierwszej modernizacji jeden reflektor średnicy 90 cm na platformie na maszcie rufowym. Na początku 1943 roku przeniesiono na „Nicoloso da Recco” reflektor na platformę na nadbudówce śródokręcia za drugim kominem. W skład wyposażenia wchodziła aparatura w kominach do stawiania zasłony dymnej (czarnej albo białej). W 1940 roku okręty wyposażono w trały kontaktowe na rufie, o szerokości trałowania 200 m, lecz do połowy 1942 roku zostały zdjęte.

„Nicoloso da Recco” jako jedyny z okrętów typu był przewidziany na okręt flagowy i miał dodatkowe pomieszczenia dla oficerów sztabu w poszerzonej nadbudówce na rufie, w tym apartament admiralski. Jako jeden z pięciu okrętów typu został wyposażony w październiku 1942 roku w stację hydrolokacyjną. Został też wyposażony latem 1943 roku we włoski radar EC./ter Gufo, lecz po kilku wyjściach w morze został on zdemontowany, ponieważ antena na nadbudówce dziobowej pogarszała stateczność.

Malowanie Początkowo okręty włoskie były malowane w części nadwodnej na kolor jasnoszary, z ciemnoszarym pokładem. Od końca 1938 roku malowano na burtach czerwone litery identyfikacyjne DR. Latem 1940 roku pokłady dziobowe włoskich niszczycieli zostały pomalowane w biało-czerwone ukośne pasy identyfikacyjne dla lotnictwa. Wiosną 1942 roku „Nicoloso da Recco” otrzymał kontrastowy kamuflaż w standardowych kolorach: z ciemnoszarymi plamami na popielatoszarym kolorze zasadniczym, z brudnobiałą dziobnicą, z tym że zastosowano na nim tylko nieliczne ciemne plamy, wydłużone na kadłubie przy linii wodnej. Od jesieni tego roku zrezygnowano z brudnobiałego dzioba i zmodyfikowano rysunek. W czerwcu 1943 roku wyjątkowo na tym okręcie pojawił się także kolor błękitny w górnej części burt na dziobie oraz na lewej stronie nadbudówki i prawej przedniego komina. Po przejściu na stronę aliantów w 1944 roku otrzymał ciemnoszary kadłub i jasnoszare nadbudówki, podobne do kamuflażu amerykańskiego. Po wojnie powrócił do jednolitego malowania popielatoszarego.

Służba Okres międzywojenny Okręt wcielono do służby w Regia Marina 20 maja 1930 roku. Już między 31 sierpnia a 10 października 1930 roku przeprowadzono modernizację okrętu w stoczni Ansaldo w Genui, polegającą przede wszystkim na obniżeniu nadbudówki i zmniejszeniu zapasu paliwa dla polepszenia stateczności. Jesienią 1930 roku „Nicoloso da Recco” został okrętem flagowym Dywizji Lekkiej (Divisione Leggera) kontradmirała , grupującej okręty typu Navigatori. Od 1 grudnia 1930 do lutego 1931 roku wchodził w skład zespołu niszczycieli tego typu zabezpieczających trasę grupowego przelotu transatlantyckiego 12 wodnosamolotów gen. Italo Balbo. Bazował wówczas w Las Palmas pod flagą kontradmirała Bucchi, operując w składzie 1. grupy na środkowym Atlantyku. Odbył następnie wizytę w Brazylii, po czym razem z „Ugolino Vivaldim” pozostawał w pływaniu zagranicznym, powracając 27 maja 1931 roku. 5 września 1931 roku podczas sztormu na Morzu Liguryjskim woda zmyła dwóch członków załogi „Da Recco”, a pięciu odniosło obrażenia. 8 grudnia 1931 roku w Genui okręt otrzymał banderę bojową ufundowaną przez miejscowość Recco. W 1933 roku złożył wizytę w Aleksandrii.