U-569

U-569 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,6 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 20 marca 1941 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a 8 maja 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie U-569 odbył dziewięć patroli bojowych, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 984 BRT oraz uszkodził jeden statek o pojemności 4458 BRT. U-Boot został samozatopiony 22 maja 1943 roku na wschód od Nowej Fundlandii, po ciężkim uszkodzeniu bombami głębinowymi przez amerykańskie samoloty z lotniskowca eskortowego USS „Bogue” (CVE-9).

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał zbyt mały zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-569 zamówiono 24 października 1939 roku. Został zbudowany w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 171 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-569 otrzymał numer stoczniowy 545 (Werk 545). Stępkę okrętu położono 21 maja 1940 roku, a zwodowany został 20 marca 1941 roku.

Dane taktyczno-techniczne left|thumb|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-569 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego BBC GG UB720/8 o łącznej mocy 750 KM przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17–17,6 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 E po 62 ogniwa o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-569 został wcielony do służby w Kriegsmarine 8 maja 1941 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) , dowodzący wcześniej U-4 i U-140. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 42 293. Do 1 sierpnia 1941 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie , operując z Kilonii.

Pierwszy rejs bojowy 11 sierpnia 1941 roku U-569 wyszedł z Trondheim, udając się na swój pierwszy wojenny patrol. W dniach 14–27 sierpnia okręt wchodził w skład wilczego stada „Grönland”, a następnie (od 27 sierpnia do 16 września) przyporządkowany był do stada „Markgraf”. U-Boot z powodu awarii siłowni musiał zrezygnować z ataku na konwój i wracać do bazy. Okręt dopłynął do Saint-Nazaire 21 września, po 42 dniach spędzonych w morzu.

Drugi rejs bojowy 12 października U-569 wyszedł z Saint-Nazaire na swój drugi atlantycki patrol. Między 20 października a 1 listopada U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Schlagetot”, a od 1 do 8 listopada operował w ramach stada „Raubritter”. 12 listopada okręt podwodny powrócił do bazy w Saint-Nazaire, po 32 dniach spędzonych w morzu.

Trzeci rejs bojowy Trzeci patrol załogi U-Boota rozpoczął się 10 grudnia 1941 roku, kiedy to okręt wyszedł z Saint-Nazaire z zadaniem przedarcia się na Morze Śródziemne. Nocą 16 grudnia będąc jeszcze na Atlantyku okręt podwodny stał się celem ataku przeprowadzonego przez samolot Fairey Swordfish, doznając poważnych uszkodzeń uniemożliwiających wykonanie rozkazu (na pozycji ). U-569 zawrócił do Francji, docierając 23 grudnia do Saint-Nazaire po 14 dniach spędzonych w morzu.

Czwarty rejs bojowy 26 lutego 1942 roku U-Boot wyszedł z Saint-Nazaire na swój czwarty patrol. W dniach 2–12 marca okręt wchodził w skład wilczego stada „Westwall”. 8 marca o godzinie 9:17 na północny zachód od Cape Wrath U-569 storpedował płynący samotnie zbudowany w 1928 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Hengist” o pojemności 984 BRT, przewożący ładunek 700 ton ryb z Reykjavíku przez do Grimsby. Statek zatonął o 20:04 na pozycji dobity kolejną torpedą, a w wyniku ataku zginęło dwóch członków załogi i jeden artylerzysta; pozostali rozbitkowie (kapitan, 24 marynarzy i czterech artylerzystów) zostało uratowanych przez francuski uzbrojony trawler „Groënland”. W dniach 12–26 marca okręt podwodny operował w stadzie „York”.

1 kwietnia dowódca U-569, por. mar. Hans-Peter Hinsch otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant). Okręt powrócił do bazy w La Pallice 2 kwietnia, spędzając w morzu 36 dni.

Piąty rejs bojowy 4 maja U-569 opuścił bazę w La Pallice, udając się na swój piąty atlantycki patrol. Od 8 maja do 18 czerwca okręt przyporządkowany był do wilczego stada . 11 maja U-569 wykrył na środkowym Atlantyku konwój ONS-92, informując o tym fakcie dowództwo. Wraz z kilkoma okrętami stada „Hecht” wykonał atak, zgłaszając zatopienie jednego statku (nie zostało potwierdzone). 11 czerwca o godzinie 14:46 na północny wschód od St. John’s U-Boot storpedował marudera z konwoju ONS-100, którym był zbudowany w 1924 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Pontypridd” o pojemności 4458 BRT, płynący pod balastem z Immingham do Sydney. Następnie okręt wystrzelił w kierunku statku kolejną torpedę, która trafiła w śródokręcie, jednak jednostka nadal utrzymywała się na powierzchni; ostatecznie opuszczony „Pontypridd” zatonął o godzinie 17:07, zatopiony wystrzeloną o 16:06 torpedą przez U-94. W wyniku ataku zginęło dwóch członków załogi statku, kapitan został wzięty do niewoli przez załogę U-569, a 42 marynarzy i trzech artylerzystów zostało uratowanych przez kanadyjską korwetę typu Flower . 28 czerwca U-Boot powrócił do La Pallice, po patrolu trwającym 56 dni.

Szósty rejs bojowy 4 sierpnia U-569 wyszedł z La Pallice na swój szósty atlantycki patrol. W dniach 11 sierpnia – 21 września okręt wchodził w skład wilczego stada . 25 sierpnia o godzinie 11:10 U-Boot został wykryty za pomocą radaru przez norweską korwetę , po czym zaatakowany ogniem artyleryjskim. Okręt podwodny wykonał alarmowe zanurzenie na głębokość 130 metrów i uniknął zrzuconych przez korwetę bomb głębinowych, doznając lekkich uszkodzeń kiosku spowodowanych trafieniami z broni małokalibrowej. U-569 powrócił do La Pallice 8 października, po 66 dniach spędzonych w morzu.

Siódmy rejs bojowy Siódmy patrol załogi U-Boota rozpoczął się 25 listopada, kiedy to okręt wyszedł z La Pallice. W dniach 1–11 grudnia okręt wchodził w skład wilczego stada „Draufgänger”, a następnie (od 11 do 22 grudnia) przyporządkowany był do stada . Po bezowocnym patrolu U-569 dopłynął do bazy w La Pallice 28 grudnia, po 34 dniach spędzonych w morzu.

Ósmy rejs bojowy 3 lutego 1943 roku nowym dowódcą U-Boota został por. mar. rez. . 7 lutego U-569 wyszedł z La Pallice na swój ósmy atlantycki patrol. W dniach 16–26 lutego okręt wchodził w skład wilczego stada „Robbe”. 23 lutego U-Boot wystrzelił trzy niecelne torpedy w kierunku statków płynących w konwoju , a później został uszkodzony bombami głębinowymi przez eskortę, co zmusiło do powrotu do Francji. Okręt dopłynął do La Pallice 13 marca, spędzając w morzu 35 dni.

Dziewiąty rejs bojowy i utrata okrętu mały|alt=Atak na U-569 tuż przed jego zatopieniem, 22 maja 1943 roku|Ostatnie chwile U-569, 22 maja 1943 roku 19 kwietnia 1943 roku okręt podwodny wyszedł z La Pallice na swój dziewiąty atlantycki patrol. W dniach 3–6 maja wchodził w skład wilczego stada „Amsel 3”, a następnie „Rhein” (od 7 do 10 maja) i „Elbe 1” (10–14 maja). 19 maja U-Boot został przyporządkowany do stada „Mosel”.

22 maja 1943 roku na wschód od Nowej Fundlandii U-569 podczas próby ataku na konwój ON-184 został zaatakowany bombami głębinowymi i ogniem broni maszynowej przez dwa amerykańskie samoloty pokładowe Grumman TBF Avenger (o numerach T-6 i T-7, pilotowane przez Williama F. Chamberlaina i Howarda S. Robertsa) z eskadry lotniskowca eskortowego USS „Bogue” (CVE-9), które zrzuciły łącznie osiem ładunków. Z powodu zbliżania się kanadyjskiego niszczyciela HMCS „St. Laurent” (H83) ciężko uszkodzony U-Boot został samozatopiony na pozycji po patrolu trwającym 34 dni. Z liczącej w tym rejsie 46 osób załogi zginęło 21 ludzi, a pozostałych 25 zostało uratowanych i wziętych do niewoli. Zatopienie U-569 było pierwszym w historii takim wyczynem dokonanym przez samoloty startujące z lotniskowca eskortowego bez współpracy z siłami nawodnymi.

Podsumowanie działalności bojowej U-569 odbył dziewięć patroli bojowych, spędzając w morzu 349 dni. W ich trakcie zatopił jeden statek o pojemności 984 BRT oraz uszkodził jeden statek o pojemności 4458 BRT, na pokładach których zginęło pięć osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

+ Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 8 marca 1942 „Hengist” 984 zatopiony 11 czerwca 1942 „Pontypridd” 4458 uszkodzony RAZEM zatopione: 1 uszkodzone: 1

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Nazwy okrętów niemieckich Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Okręty podwodne typu VIIC Kategoria:Okręty zbudowane w Blohm + Voss Kategoria:Samozatopione niemieckie okręty podwodne Kategoria:Statki i okręty zatopione na Oceanie Atlantyckim