Scania OmniExpress – rodzina autobusów międzymiastowych, kombi i turystycznych produkowanych we współpracy koncernu Scania z fińskim Lahden Autokori (później SOE Busproduction Finland) w latach 2007 - 2017 r w fińskim Jokimaa, w Lahti, oraz (od 2014) w fabryce Scania Production Słupsk w Słupsku.
Historia Geneza Wiosną 2007 roku, Scania ogłosiła współpracę z fińskim Lahden Autokori przy opracowaniu nowej rodziny autokarów. Pierwsze egzemplarze miały dotrzeć, m.in. do Danii jesieniąScania på banen med turistbusser igenUudet Scania OmniExpressit valmistuvat Lahdesta.
Model był efektem współpracy Lahden Autokori i koncernu Scania. Scania wdrożyła program "Scania+20" - miało za cel ograniczenie kosztów związanych z oddzielnym opracowywaniem dokumentacji technicznej dla każdej konstrukcji. Dotychczas, każda (nawet małoseryjna) konstrukcja musiała mieć opracowaną indywidualną dokumentację. Współpracę z koncernem prowadziło 150 firm. Jedna z firm biorących udział w programie Scania+20, Lahden Autokori cieszyła się bardzo dobrą reputacją pod kątem jakości wykonania i elastyczności w dostarczaniu pojazdów pod indywidualne życzenia. Producent chwalił się nowoczesną linią produkcyjną i wysokimi standardami montażu. Podstawą pod opracowanie OmniExpress stała potrzeba modernizacji dotychczasowych propozycji Lahden w segmencie, tj. Eagle i Falcon, pod regulacje prawne Unii Europejskiej (tj. dyrektywę UE dot. autobusów i autokarów) i zwiększone zapotrzebowanie na pojazdy tego typu. Podczas tworzenia pojazdu OmniExpress myślą przewodnią była „elastyczność”. Model zaprojektowano pod kątem wielu zastosowań - regularnych przewozów, jako autobus kombi i ruchu turystycznego.
Premiera mały|Scania OmniExpress - widok z tyłu mały|Scania OmniExpress 3.20 Oficjalna prezentacja nowego pojazdu nazwanego OmniExpress nastąpiła podczas brukselskich targów autobusowych Busworld w październiku 2007 r. Na stoisku eksponowano model o napędzie 6x2. Producent umożliwił konfigurację 12 długości od 11 do 14,9 m, mieszczącej do 71 pasażerów w najdłuższej wersji. Zaoferowano modele w dwóch wersjach wysokości, tj. 3,4 metra (kategoryzowanej jako do przewozów regularnych niewymagających wydzielonej przestrzeni bagażowej) i 3,6 m (bardziej luksusowy i posiadający schowki przelotowe pod podłogą). Gama silnikowa zawierała wersje konwencjonalne, zasilane biodieslem i bioetanolem.
Produkcja autobusów z rodziny Scania OmniExpress rozpoczęła się w nowej fabryce, która została ukończona w Jokimaa (Lahti) w 2007 r. Początkowo producent zbierał zamówienia z rynku krajowego i pozostałych państw skandynawskich, z czasem fiński produkt wzbudził zainteresowanie klientów europejskich. Sprzedaż nowego modelu pokrywała się z oczekiwaniami firmy. W nieco ponad rok od premiery wyprodukowano ok. 160 sztuk, z czego 85-90% trafiło na eksport. Największym odbiorcą była Szwecja. Promocja na polskim rynku nie była brana pod uwagę z uwagi na wysoką cenę, i stawiany większy nacisk na popularyzację tańszej propozycji, tj. Higera A30.
Modernizacja (2010) Prognozy na rok 2008 r zakładały sprzedaż 160 pojazdów, na 2009 r - ponad 200. Ostatecznie, w 2009 r wyprodukowano 125 pojazdów, z czego 28 znalazło odbiorców w Finlandii. Odświeżona gama silników składała się z nowej generacji silników spełniających normę Euro 5. Wykorzystywały wysokie ciśnienie wtryskowe, dzięki wykorzystaniu technologii common rail i nie wymagały użycia katalizatora. Zużycie paliwa, które nieznacznie wzrosło wraz z normą EURO 4, zostało znacznie zmniejszone. Wszystkie silniki wykorzystują technologię EGR eliminującą wymóg stosowania dodatków typu AdBlue.
Odświeżone podwozie Scanii wprowadzało zmiany we wnętrzu. Zmianom uległa deska rozdzielcza na bardziej przejrzystą. zawory sterujące układem ogrzewania stały się trwalsze, umożliwiając precyzyjniejszą regulację przedniego ogrzewania. Poprawiono: rozmieszczenie dysz grzewczych po stronie kierowcy, zwiększono izolację termiczną, szczelność otwieranej szyby bocznej, system awaryjnego otwierania drzwi. Zawory awaryjne zostały zastąpione pojedynczymi klamkami, kierowca miał odtąd możliwość awaryjnego otwarcia obu drzwi za pomocą oddzielnego przełącznika na desce rozdzielczej. Sterowanie przyklękiem, zabezpieczeniem podnapięciowym i ograniczeniem użycia przycisków zewnętrznych otrzymało aktualizację oprogramowania. Dodatkowo, kierowca mógł korzystać z opcjonalnej nowej kamery cofania i schowka na narzędzia zintegrowanego ze ścianką bagażnika.
Przestrzeń pasażerska również doczekała się zmian. Próg tylnych drzwi otrzymał piąty stopień, poprawiając nachylenie progu. Oparcie siedzisk foteli uległo zmianom, tylny stolik został powiększony w dwóch częściach, dodano nowe odmiany tapicerki i odnowiono szafkę do ekspresu do kawy.
Ulepszono klapy komory akumulatora i zawiasy. Klapa serwisowa za bagażnikiem została wyposażona w szybkozłączki, eliminując problem z wentylacją. Dotychczas w pełni załadowany bagażnik uniemożliwiał skuteczną wentylację kabiny, stąd decyzja o przeprojektowaniu kratki wentylacyjnej bagażnika, by bagaż nie blokował otworu.
Stosowana automatyczna skrzynia biegów GR 875R Opticruise doczekała się modernizacji (w 2009 r). Wzrosła moc retardera zintegrowanego ze skrzynią biegów (o 400 Nm w porównaniu z poprzednikiem). Scania wprowadziła system 2-pedałowy obok systemu 3-pedałowego, po raz pierwszy zaprezentowany na targach autobusowych w Kortrijk w Belgii (w 2009 r). W nowym systemie sprzęgło zostało zautomatyzowane, co umożliwiło całkowitą rezygnację z pedału sprzęgła. Koncern zachował dźwignię zmiany biegów w dźwigni po prawej stronie kierownicy.
Biuro podróży Cedok było pierwszym odbiorcą OmniExpress w Czechach. Kwota pojazdu oscylowała na ok. 227 000 euro. Zamiennie model o wysokości 3.40 był nazywany OmniExpress H. Flagowy model OmniExpress 3.60 o maksymalnej długości 14,9 m został nabyty przez fińskie Reissu Ruoti Oy z Päijät-Häme. Kwota pojazdu wyniosła 400 00 euro i stanowiła obiekt jubileuszu 100 rocznicy istnienia zakładów Lahden Autokori. Premiera na rynku niemieckim odbyła się w 2011 r. Pierwszy niemiecki pojazd trafił do Thomasa Oberta ze Schwarzwaldu. Rok po premierze, sprzedano tamże 15 sztuk. 30% produkcji pozostawało w rodzinnej Finlandii.
Premiera OmniExpress 3.20 (2011) Koncern zdecydował się na wypełnienie luki po zaprzestaniu w 2009 r produkcji modelu OmniLine, wprowadzając w 2011 r model OmniExpress 3.20. Zaprezentowany podczas duńskich targów Transport 2011 r (6-9 kwietnia 2011 r), podobnie jak pozostałe modele z rodziny OmniExpress, był dostępny w 12 długościach w wariantach o długości 11 m do 14,9 m, w wersji dwu oraz trzyosiowej. Konstrukcja szkieletu pojazdu była półsamonośna, wykonana ze stali nierdzewnej; klapy obsługowe, ściana przednia i tylna - z aluminium i włókna szklanego. Modułowa budowa pozwalała wydłużać pojazd o ok. 30-40 cm, {W innych źródłach pojawia się informacja o 10 cm} czyniąc go wszechstronnym pod kątem konfiguracji. Pojemność pasażerska maksymalnie mogła wynieść 67 miejsc w najdłuższej wersji. Przy wyborze konfiguracji 1-2-0 oferowano możliwość instalacji windy dla niepełnosprawnych. Przejście w przestrzeni pasażerskiej uległo poszerzeniu względem starszych modeli o 10 cm. Przekonstruowano deskę rozdzielczą dla maksymalnego komfortu pasażerów stojących przy stanowisku kierowcy i kupujących bilety.
Personalizacja liczyła ok. 30 wariantów aranżacji wnętrza, kilka poziomów komfortu wnętrza i dodatkowe wyposażenie wedle indywidualnych potrzeb klienta. Wyposażenie obejmowało wydajny układ grzewczy i klimatyzacji, oraz podwójne szyby. Ich projekt miał za cel redukcję masy własnej - składało się z cienkich szyb (grubości 3 mm) oddalonych względem siebie o 9 mm. Warianty mocy oscylowały między 230 i 440 KM, a pojemność silnikowa 9- i 13-litrów. Skrzynie biegów - zautomatyzowana skrzynia Scania OptiCruise (dźwignia zmiany biegów umiejscowiona na kolumnie kierownicy) lub automatyczna skrzynia biegów ZF (dźwignia na desce rozdzielczej). Poza konwencjonalnym napędem, oferta obejmowała silniki napędzane biodieslem i etanolem.
Sprzedaż modelu rozpoczęła się w krajach nordyckich, gdzie dotychczasowe modele cieszyły się dużą popularnością, następnie w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Grupa Trelleborg zamówiła trzy egzemplarze OmniExpress 3.20 z silnikiem gazowym CNG, jak i BNG. Zakup pojazdu przez czeskie BORS Břeclav a.s. (ČSAD Břeclav) w 2016 r był argumentowany najniższą ceną ofertową przy ogólnej ekonomiczności eksploatacji, w czym pomagał fakt przystosowania silnika do paliw alternatywnych, m.in. biodiesla, oraz konstrukcja pojazdu wykonana ze spawanej stali nierdzewnej.
Upadłość Lahden Autokori, przenosiny produkcji do Słupska, powstanie SOE Busproduction Finland Model znajdował się (na rok 2012) w sprzedaży 12 państw europejskich (+ jedna sprzedana sztuka w Kazachstanie). Model OmniExpress 3.60 stał się przedmiotem przetargu zorganizowanego przez czeskie Ministerstwo Obrony we wrześniu 2011 r, gdzie dokonano zakupu 4 pojazdów na kwotę 26 304 000 CZK. Do 2012 r dostarczono siedem autobusów OmniExpress 3.60 o długości 12-metrów. Do lutego 2012 r sprzedano 550 pojazdów - do końca roku wolumen wzrósł do 765 pojazdów .
Scania zawarła umowę partnerską z organizatorami Mistrzostw Świata w Hokeju na Lodzie 2012 i 2013, gdzie szwedzki koncern zobowiązał się na dostarczenie ośmiu pojazdów. Pojazdy miały zostać oklejone emblematami Mistrzostw Świata. Największymi rynkami zbytu stały się na rok 2012 r: Finlandia (152), Szwecja (161), Norwegia (179), Wielka Brytania (81), Rosja (74) i Włochy (53). Angielskie Hodge’s Coaches nabyła sześć OmniExpress 3.40 o długości 12,8 m z 57 miejscami siedzącymihttps://www.busandcoachbuyer.com/scania-touring-hd. W kolejnych latach kupiła model 3.40 w wariancie 12,4 m.
Ogłoszenie upadłości zakładów Lahden Autokori 11 września 2013 r szkodziło dalszej produkcji modelu i utrzymaniu w ofercie. Długi Lahden wynosiły ok. 10 mln euro. Za powód wskazano decyzję koncernu o przeniesieniu produkcji OmniExpress do Polski wraz z lipcem 2014 r. i zwolnienia w zakładzie obejmujące 200 pracowników. Decyzja była o tyle zaskakująca, że zwiększono w tym czasie poziom produkcji ze 200 do 300 pojazdów rocznie z perspektywą wzrostową. Umowa ze Scanią przewidywała produkcję OmniExpress do 2014 r. Kłopoty zakładów wynikały m.in. z powodu zwiększonych kosztów budowy z racji na zaostrzenie wymogów certyfikacyjnych UE, Właściciel zakładów wykluczał możliwość zastąpienia umowy ze Scanią innymi umowami.
Scania miała 40 zamówień na autobusy OmniExpress, zaś proces przenosin do Słupska był czasochłonny, stąd podjęto decyzję o kontynuowaniu produkcji w Lahden do kwietnia 2014 r, później w międzyczasie koncern założył nową spółkę zależną, SOE Busproduction Finland Oy oficjalnie działającą od maja. W grudniu 2013 r odkupiono od syndyka masy upadłościowej prawa do wszystkich modeli produkowanych w Lahti, zwiększono produkcję z czterech do pięciu autobusów tygodniowo, w połowie kwietnia 2014 r - do sześciu, a planowana wydajność na poziomie dziesięciu miała nastąpić w 2015 r. Przewidywane zatrudnienie miało wzrosnąć do 220 osób, względem dotychczasowych 180. W związku z zamówieniami od L/L Setesdal Bilruter i Agder Buss AS, fabryka w Lahti miała wyprodukować 36 samochodów, z czego 21 modeli OmniExpress 3.20 i 3.40 oraz 15 nowych modeli niskowejściowych 3.20 LE.