Cztery Dni Neapolu () – spontaniczne powstanie mieszkańców Neapolu przeciwko okupującym miasto wojskom niemieckim, które trwało od 27 do 30 września 1943 roku. Włoski ruch oporu toczył walki uliczne z wojskami niemieckimi, aż do momentu wkroczenia do miasta wojsk alianckich 1 października.
Tło 1 września 1943 roku Neapol padł ofiarą alianckiego nalotu, w którym zginęło 22 000 osób, duża część miasta została zniszczona, infrastruktura miejska sparaliżowana, a 100 000 mieszkańców z dnia na dzień stało się bezdomnymi. 8 września 1943 roku wszedł w życie rozejm między Włochami a aliantami, a w regionie wycofywały się w chaosie w kierunku miasta. Włoski kontyngent szybko stracił organizację i dyscyplinę, a dowództwo zdezerterowało, oddając miasto w ręce wojsk niemieckich.
W dniach po zawieszeniu broni nasiliły się protesty i akty nieposłuszeństwa wobec niemieckiego dowództwa wojskowego ze strony ludności Neapolu. 10 września działania te przybrały krwawy obrót. W pobliżu neapolitańczycy zablokowali niemieckie pojazdy, zabijając trzech niemieckich marynarzy i trzech żołnierzy armii niemieckiej. Niemcy zareagowali natychmiast, podpalając bibliotekę uniwersytecką.
12 września na ulicach Neapolu znowu zginęło kilku niemieckich żołnierzy. W odpowiedzi 22 września 4000 mieszkańców wezwano do pracy przymusowej w północnych Włoszech i Niemczech. Tego samego dnia niemiecki komendant miasta, płk , skutecznie wprowadził wojskową okupację miasta przez wojska niemieckie, ogłaszając godzinę policyjną i stan oblężenia. 23 września Schöll nakazał ewakuację wszystkich cywilów zamieszkujących nadmorskie tereny miasta w ciągu 20 godzin, co było przygotowaniem do zniszczenia portu. Rozkazy o zgłoszeniu się do pracy przymusowej i opuszczeniu dzielnic nadmorskich zostały jednak zignorowane przez mieszkańców. W odpowiedzi Schöll wysłał żołnierzy, aby egzekwowali rozkazy siłą, nakazując zabicie 100 Włochów za każdego Niemca.
Ostateczną przyczyną wybuchu buntu mieszkańców było wezwanie wszystkich mężczyzn z Neapolu w wieku 18–33 lat do obowiązkowej służby wojskowej w oddziałach tzw. Włoskiej Republiki Socjalnej.
Przebieg powstania 27 września wojska niemieckie pojmały około 8000 neapolitańczyków. W odpowiedzi około 400–500 mieszkańców miasta rozpoczęło zbrojne powstanie. W całym mieście wybuchły walki między niemieckimi żołnierzami a pospiesznie uzbrojonymi rebeliantami. Celem powstańców były wojskowe składy broni, strategiczne punkty oraz więzienia i areszty, w których przetrzymywano pojmanych obywateli. W obliczu plotek o rychłym lądowaniu aliantów, Niemcy rozpoczęli ewakuację jednostek wojskowych z miasta.
W kolejnych dniach powstanie trwało dalej, a coraz więcej mieszkańców przyłączało się do rebeliantów. Ponieważ w mieście nie było komórek Komitetu Wyzwolenia Narodowego, działania rebeliantów były całkowicie kontrolowane przez proklamowanych lokalnie przywódców. 29 września wojska niemieckie zaczęły używać czołgów i artylerii przeciwko powstańcom. Rozpoczęły się zacięte walki o kontrolę nad lotniskiem Capodichino. Jednocześnie trwały negocjacje między niemieckim biurem komendanta a przedstawicielami rebeliantów w sprawie uwolnienia pojmanych obywateli Neapolu w zamian za swobodne opuszczenie miasta przez wojska niemieckie. 30 września wojska niemieckie niemal całkowicie opuściły miasto, pozostawiając po sobie spalone , zawierające liczne historyczne dokumenty opisujące historię miasta od czasów średniowiecza. Ostatnim aktem zemsty ze strony Niemców było ostrzelanie miasta z dział rozmieszczonych w lasach Capodimonte, co spowodowało ofiary wśród cywilów.
1 października, o godzinie 9:30, wojska alianckie wkroczyły do miasta. Pod koniec dnia feldmarszałek Albert Kesselring doniósł o pomyślnym wycofaniu wojsk niemieckich z miasta. Według różnych źródeł w powstaniu zginęło do 168 bojowników i 159 cywilów.
Pamięć Za akt oporu przeciwko okupacji i pomyślnie przeprowadzone powstanie miasto Neapol zostało odznaczone Złotym Medalem za Męstwo Wojskowe.
Zryw mieszkańców upamiętnia film Cztery dni Neapolu z 1962 roku.
Przypisy
Kategoria:Kampania śródziemnomorska Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Włoch Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Niemiec Kategoria:Bitwy w 1943 Kategoria:Powstania antyhitlerowskie Kategoria:Neapol