Zbrodnia w Złoczowie – zbrodnia dokonana w marcu 1919 roku przez oddziały Ukraińskiej Armii Halickiej (UHA) na polskich mieszkańcach Złoczowa w okresie wojny polsko-ukraińskiej.

Prolog Wydarzenia poprzedzające wydarzenia z marca 1919 były to przede wszystkim systematyczne represje wobec polskiej ludności cywilnej po przejęciu władzy w listopadzie 1918 r. – usuwanie Polaków z urzędów i stanowisk, aresztowania inteligencji, nauczycieli i działaczy narodowych, masowe konfiskaty mienia i rekwizycje, zamykanie polskich szkół, czytelni i organizacji, niszczenie symboli narodowych (w tym zrzucenie pomnika Mickiewicza) oraz codzienne akty zastraszania.

Przebieg zbrodni W nocy z 26 na 27 marca 1919 r. ukraińskie władze wojskowe aresztowały kilkudziesięciu polskich mieszkańców miasta – głównie studentów, uczniów szkół średnich, kolejarzy oraz członków miejscowej inteligencji – pod pretekstem rzekomego „polskiego spisku” przeciwko Zachodnioukraińskiej Republice Ludowej (ZURL). Po brutalnych przesłuchaniach i torturach w zamku złoczowskim (dawny zamek Sobieskich, pełniący wówczas funkcję więzienia i siedziby garnizonu) zamordowano 22 osób (według niektórych relacji nawet więcej). Ofiary ginęły od bicia kolbami, postrzałów, katowania i innych form bestialskiego traktowania. Wśród pomordowanych znaleźli się m.in. poeta Ludwik Wolski (syn Maryli Wolskiej) oraz inni młodzi Polacy, często określani w polskiej pamięci zbiorowej jako „Orlęta Złoczowskie”.

Zbrodnia miała miejsce w kontekście terroru stosowanego przez garnizon UHA w Złoczowie (głównie przez 4 Brygadę Złoczowską), dowodzony m.in. przez atamana Łyśniaka (komendant garnizonu).

Epilog Po wkroczeniu wojsk polskich do miasta w czerwcu 1919 roku dokonano ekshumacji zwłok.

Upamiętnienie 29 września 1921 roku w nowo wybudowanej Kaplicy Orląt Złoczowskich (według projektu Wiesława Grzymalskiego) na cmentarzu w Złoczowie uroczyście pochowano ciała 22 zidentyfikowanych ofiar. Kaplica stała się mauzoleum i miejscem pamięci polskich ofiar z 1919 roku.

Bibliografia

Komitet Budowy Pomnika-Grobowca dla Ofiar Mordów Ukraińskich Z krwawych dni złoczowa. Złoczów: Drukarnia W. Zuckerlanda, 1921.

Przypisy

Kategoria:Złoczów Kategoria:Ukraińska Armia Halicka