Agnieszka Sylwanowicz, ps. „Evermind”, „Evermind Took”, „Evermind HS Took”, „Silvana” (ur. 1960) – polska anglistka i tłumaczka anglojęzycznej literatury pięknej. Specjalistka w zakresie twórczości J.R.R. Tolkiena, działaczka .
Życiorys Absolwentka XXI Liceum Ogólnokształcącego im. Hugona Kołłątaja w Warszawie (1977). Ukończyła filologię angielską na Uniwersytecie Warszawskim (praca magisterska na temat Władcy Pierścieni).
W latach 80. i 90. XX wieku publikowała przekłady opowiadań w fanzinach („Gwaihir” 01 (01) 1984), antologiach (Droga do science fiction 4, Don Wollheim proponuje 1988 i 1989) oraz miesięcznikach „Fenix” i „Nowa Fantastyka”. W latach 1990–1993 jej tłumaczenia fragmentów utworów Tolkiena ukazały się w fanzinie „Gwaihirzę” Sekcji Tolkienowskiej Śląskiego Klubu Fantastyki, miesięczniku wydawanym do 1997 roku. Znawczyni twórczości i przekładów TolkienaPaulina Drewniak. Are we there yet? A snapshot in the haphazard history of Wiedźmin’s English translations. W: Wiedźmin – polski fenomen popkultury. Robert Dudziński, Joanna Płoszaj (red.). Wrocław: Stowarzyszenie Badaczy Popkultury i Edukacji Popkulturowej „Trickster”, 2016, s. 175. . . oraz prac edytorskich jego syna Christophera Tolkiena, redaktora wydawanych pośmiertnie dzieł pisarza, które tłumaczyła na język polski. Część jej przekładów tolkienowskich jest podpisana nazwiskiem wraz z przydomkiem „Evermind”J.R.R. Tolkien, Opowieść o Kullervo, tłum. Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Prószyński Media, Warszawa 2016. .. Publikowała je m.in. w wydawnictwach AmberJ.R.R. Tolkien, Dzieci Húrina, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Amber, Warszawa 2007. ., Prószyński MediaJ.R.R. Tolkien, Legenda o Sigurdzie i Gudrun, tłum. Katarzyna Staniewska „Elring”, Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Prószyński Media, Warszawa 2009. . i Zysk i S-kaJ.R.R. Tolkien, Listy, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2000, ..
Przekłady książek J.R.R. Tolkiena Niedokończone opowieści Śródziemia i Númenoru (1994, z Pauliną Braiter)J.R.R. Tolkien, Niedokończone opowieści Śródziemia i Númenoru, tłum. Paulina Braiter, Agnieszka Sylwanowicz, Atlantis-Rubikon, Warszawa 1994. . Listy (2000), Listy. Wydanie rozszerzone (2025)J.R.R. Tolkien, Listy. Wydanie rozszerzone, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2025. . Dzieci Húrina (2007) Legenda o Sigurdzie i Gudrun (2009, z Katarzyną Staniewską) (2013, z Katarzyną Staniewską)J.R.R. Tolkien, Upadek króla Artura, tłum. Katarzyna Staniewska „Elring”, Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Prószyński Media, Warszawa 2013. . Beowulf: Przekład i komentarz (2015, z Katarzyną Staniewską)J.R.R. Tolkien oraz Sellic Spell, Beowulf. Przekład i komentarz, tłum. Katarzyna Staniewska „Elring”, Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Prószyński i S-ka, Warszawa 2015. . (2016) (2017, z Katarzyną Staniewską)J.R.R. Tolkien, Beren i Lúthien, tłum. Katarzyna Staniewska „Elring”, Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Prószyński Media, Warszawa 2017. . (2019)J.R.R. Tolkien, Upadek Gondolinu, tłum. Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Prószyński i S-ka, Warszawa 2019. . Ballady Beleriandu, trzecia część cyklu Historia Śródziemia (2023, przekład wierszy Katarzyna Staniewska)J.R.R. Tolkien, Ballady Beleriandu, tłum. Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, wiersze przełożyła Katarzyna Staniewska „Elring”, seria „Historia Śródziemia” 3, Zysk i S-ka, Poznań 2023. . Księga zaginionych opowieści. Cz. 2, druga część cyklu Historia Śródziemia (2023, przekład wierszy Katarzyna Staniewska)J.R.R. Tolkien, Księga zaginionych opowieści. Cz. 2, tłum. Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, przekład wierszy Katarzyna Staniewska „Elring”, seria „Historia Śródziemia” 2, Zysk i S-ka, Poznań 2023. . Kształtowanie Śródziemia, czwarta część cyklu Historia Śródziemia (2024, przekład wiersza Rogi Ylmira Katarzyna Staniewska)J.R.R. Tolkien, Kształtowanie Śródziemia. Quenta, Ambarkanta oraz Kroniki wraz z najwcześniejszym „Silmarillionem” i pierwszą mapą , tłum. Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, wiersz Rogi Ylmira przełożyła Katarzyna Staniewska „Elring”, seria „Historia Śródziemia” 4, Zysk i S-ka, Poznań 2024. .
Tłumaczenia Agnieszki Sylwanowicz znalazły się także w zbiorze opowiadań Tolkiena (2008)J.R.R. Tolkien, Opowieści z Niebezpiecznego Królestwa, tłum. Agnieszka Sylwanowicz et al., Amber, Warszawa 2008. ., Silmarillionie w przekładzie Marii Skibniewskiej (wydanie z 2017 roku, tłumaczenie listu Tolkiena do Miltona Waldmana i wskazówek dotyczących wymowy)J.R.R. Tolkien, Silmarillion, tłum. Maria Skibniewska, przekład Wstępu do najnowszego wydania, Z listu J.R.R. Tolkiena do Miltona Waldmana, Wskazówek dotyczących wymowy Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Zysk i S-ka, Poznań 2017. . oraz w polskim wydaniu przełożonych przez Tolkiena średniowiecznych angielskich poematów Pan Gawen i Zielony Rycerz, Perła i (2025, tłumaczenie prozy)Pan Gawen i Zielony Rycerz, Perła, Pan Orfeo, przekład oryginału i komentarze J.R.R. Tolkien, przekład wierszy Katarzyna Staniewska „Elring”, przekład prozy Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Prószyński i S-ka, Warszawa 2025. .. Uczestniczyła w polskich wydaniach innych utworów Tolkiena, przekładając wstęp i objaśnienia w polskiej edycji książki (The Annotated Hobbit, wyd. ang. 1988, wyd. pol. 2012)J.R.R. Tolkien, Hobbit albo Tam i z powrotem, z objaśnieniami, tłum. powieści Andrzej Polkowski, tłum. wstępu i objaśnień Agnieszka Sylwanowicz „Evermind Took”, Bukowy Las, Wrocław 2012. ..
Przekłady książek o J.R.R. Tolkienie Tłumaczyła również książki adresowane do miłośników twórczości Tolkiena, w tym Encyklopedię Śródziemia (1998, wraz z Andrzejem Kowalskim i Tadeuszem A. Olszańskim)Robert Foster, Encyklopedia Śródziemia, tłum. Andrzej „Bilbo” Kowalski, Tadeusz A. „Halbarad” Olszański, Agnieszka „Evermind” Sylwanowicz, Amber, Warszawa 1998. ., książki (J.R.R. Tolkien. Człowiek, który stworzył Władcę Pierścieni, 2001)Michael Coren, J.R.R. Tolkien. Człowiek, który stworzył Władcę Pierścieni, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Media Rodzina, Poznań 2001. . i Lina Cartera (, 2003)Lin Carter, Tolkien: świat „Władcy Pierścieni”, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Iskry, Warszawa 2003. ., dwa opracowania tolkienisty (Bitwy w świecie Tolkiena, 2016David Day, Bitwy w świecie Tolkiena, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2016. .; Atlas Tolkienowski, 2017)David Day, Atlas Tolkienowski, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2017. . oraz monografię J.R.R. Tolkien: wizjoner i marzyciel (1997), wznowioną w 2016 roku pod tytułem . W 2020 roku ukazał się jej przekład książki biograficznej o młodzieńczym okresie życia pisarza, John Garth, Tolkien i pierwsza wojna światowa: u progu Śródziemia, tłum. Agnieszka Sylwanowicz „Evermind”, Zysk i S-ka, Poznań 2020. ..
Inne tłumaczenia literackie W jej dorobku translatorskim znajdują się komiksy (od 1998 roku) i utwory innych twórców fantastyki, m.in. opowiadania Teda Chianga, Harlana Ellisona i Larry’ego Nivena oraz powieści C.J. Cherryh (m.in. , 1998C.J. Cherryh, Ogień z nieba, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Mag, Warszawa 2002. .), Robin Hobb (m.in. , 2004Robin Hob, Złocisty błazen, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Mag, Warszawa 2004. .), Guya Gavriela Kaya (m.in. , 1998Guy Gavriel Kay, Tigana, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 1998. .; , 2007Guy Gavriel Kay, Ysabel, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Mag, Warszawa 2007. .; , 2021Guy Gavriel Kay, Dzieci ziemi i nieba, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2021. .; , 2023Guy Gavriel Kay, Dawno temu blask, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2023. .), Rogera Zelazny’ego (, 1993) i Ursuli Le Guin (Słowo „las” znaczy „świat”, 1991; Jesteśmy snem, 1991; , 1992; , 1997), a także zbiór opowiadań Ursuli Le Guin (1999). W 2019 roku wydała przekład tomu Cała Orsinia (ang. The Complete Orsinia), zawierającego wszystkie utwory Ursuli Le Guin poświęcone Orsinii, wymyślonemu przez amerykańską pisarkę państwu w Europie Środkowo-Wschodniej.
W latach 2009–2018 opublikowała tłumaczenia pierwszych pięciu tomów cyklu urban fantasy autorstwa amerykańskiej pisarki (Przynieście mi głowę wiedźmy, 2009; Dobry, zły i nieumarły, 2010; Każda magia jest dobra, 2010; Za garść amuletów, 2017; Za kilka demonów więcej, 2018). W 2017 roku ukazały się jej przekłady powieści historycznej Nicola Griffith, Hilda, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2017. . oraz zbioru esejów nigeryjskiej autorki Chimamandy Ngozi AdichieChimamanda Ngozi Adichie, Wszyscy powinniśmy być feministami, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2017, .. W 2022 roku wydała tłumaczenie powieści Larry’ego NivenaLarry Niven, Budowniczowie Pierścienia, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Zysk i S-ka, Poznań 2022, ..
Przekłady z zakresu socjolingwistyki Przetłumaczyła dwie książki amerykańskiej socjolingwistki Deborah Tannen: (1994)Deborah Tannen, Ty nic nie rozumiesz! Kobieta i mężczyzna w rozmowie, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 1994, . oraz Co to ma znaczyć? Jak style konwersacyjne kobiet i mężczyzn wpływają na to, kto jest wysłuchany, kto zbiera laury i co jest zrobione w pracy (1997)Deborah Tannen, Co to ma znaczyć? Jak style konwersacyjne kobiet i mężczyzn wpływają na to, kto jest wysłuchany, kto zbiera laury i co jest zrobione w pracy, tłum. Agnieszka Sylwanowicz, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 1997, ..
Działalność w fandomie tolkienowskim Członkini Światowego Kongresu Fantastyki, współzałożycielka Sekcji Tolkienowskiej Śląskiego Klubu Fantastyki. Jest redaktorką ds. tłumaczeń Almanachu Tolkienowskiego „Aiglos”. Aktywnie zaangażowana w działalność fandomu, od początku lat 90. XX wieku bierze udział w Programach Tolkienowskich w trakcie konwentów miłośników fantastyki w Polsce i za granicą, w tym w Polconie i Euroconie; prezentuje filmy dokumentalne, uczestniczy w panelach dyskusyjnych i panelach tłumaczy, w seminariach literackich. Posiada tytuł Smoka Fandomu, przyznawany przez Polcon. Występuje gościnnie na konwentach i jako prelegentka na konferencjach poświęconych przekładom Tolkiena (wraz z innymi znawcami i badaczami uniwersum stworzonego przez brytyjskiego pisarza, m.in. Michałem Leśniewskim i Jakubem Z. Lichańskim). Autorka artykułów i recenzji o tematyce tolkienowskiej publikowanych w „Feniksie”, „Nowej Fantastyce” i „Aiglosie” (od pierwszego numeru pisma w 2004 roku), a także w serwisie internetowym Sekcji Tolkienowskiej Śląskiego Klubu Fantastyki. Uczestniczy w popularyzujących Tolkiena audycjach Polskiego Radia (Program II i Program III). Cytowana jako tolkienistka w opracowaniach naukowych, wyrobiła sobie markę autorytetu w tym zakresieMatylda Gackiewicz, Aleksandra Jaklik. Controversy Surrounding Jerzy Łoziński’s Translation of The Lord of the Rings Trilogy. W: New Vistas in Language Studies. Young Scholars’ Perspectives. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022, s. 22–23. . ..
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci XXI LO im. Hugona Kołłątaja w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy angliści Kategoria:Polscy redaktorzy Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Postacie fandomu polskiego Kategoria:Fandom tolkienowski Kategoria:Urodzeni w 1960