Stanisław Staszewski (ur. 18 grudnia 1925 w Pabianicach, zm. 22 stycznia 1973 w Paryżu) – polski architekt, który zasłynął działalnością artystyczną jako bard, poeta i kompozytor. Jego twórczość rozpropagował syn, Kazik Staszewski, nagrywając z zespołem Kult nowe aranżacje utworów ojca na płycie Tata Kazika, choć wcześniej wykonywał je między innymi Jacek Kaczmarski. Kapral Armii Krajowej, powstaniec warszawski. Autor takich piosenek, jak „Baranek”, czy „Celina”.
Życiorys alt=|mały|Grób na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Urodził się w Pabianicach. Jego ojciec, Kazimierz, był kierownikiem Szkoły Powszechnej nr 5 w Pabianicach. Był też założycielem w 1929 r. i pierwszym prezesem pabianickiego oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, a jego imię nosi obecnie pabianicki Oddział PTTK. W 1934 rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie Kazimierz Staszewski również podjął pracę w szkole.
Podczas II wojny światowej Stanisław Staszewski był żołnierzem Armii Krajowej. W 1942 był więźniem Pawiaka. Od 1943 dowodził drużyną w stopniu kaprala. Walczył na terenie Pragi w powstaniu warszawskim. Został aresztowany i odesłany do niemieckiego obozu w Ebensee, filii KL Mauthausen-Gusen. W marcu 1945 ciężko zachorował i trafił do obozowej kostnicy, skąd został wyciągnięty przez kapo z Pabianic.
Po wojnie ukończył Liceum im. Władysława IV (matura w czerwcu 1946), a następnie rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Prezentował lewicowe poglądy; pisał: „Poglądy moje stają się bardzo lewicowe. Coraz magnetyczniej działa na mnie ryk zbuntowanych tłumów, uciśnionych mas pracujących i władcza, potężna twarz Lenina”. Po studiach pracował w warszawskim Metroprojekcie.
W latach 1960-1965 był naczelnym architektem Płocka, aktywnie uczestnicząc w życiu towarzyskim miasta. Przy klubie „Marabut” powstały wówczas m.in. Celina i Baranek, a w tle twórczości pojawia się budowa Petrochemii (Inżynierowie z Petrobudowy). Jego twórczość została uznana za „podejrzaną ideologicznie”, co doprowadziło do konfliktu z władzami i usunięcia z PZPR. Po powrocie do Warszawy w 1967 wyemigrował do Paryża, gdzie pracował jako kreślarz. Tam napisał m.in. Bal kreślarzy i Mariannę. W latach 1968-1970 pracował w Boulogne-sur-Mer, po czym wrócił do Paryża.
Zmarł na chorobę serca w wieku 48 lat. Pochowany jest na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kw. 10H-6).
Inwigilacja i współpraca z organami bezpieczeństwa PRL Według oświadczenia z 2014 r. jego syna Kazimierza, opartego na dokumentach IPN, Staszewski został zarejestrowany jako tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa o kryptonimie „Nowy”. Materiały obejmują karty ewidencyjne z Biura „C” MSW z pierwszym wpisem z lipca 1949 dotyczących rejestracji w kategorii „informator”, a także doniesienia z okresu faktycznej współpracy datowane od czerwca 1953 do grudnia 1954. Informację o rejestracji jako TW „Nowy” potwierdził publicznie Kazik Staszewski, wskazując na kwerendę w archiwach IPN.
Recepcja i upamiętnienie Teksty Staszewskiego wykonywali m.in. Jacek Kaczmarski na płycie Bankiet (1992), zespół Kult na płytach Tata Kazika (1993) i Tata 2 (1996) oraz Elektryczne Gitary. W 1997, po edycji Przeglądu Piosenki Aktorskiej poświęconej jego twórczości, nakładem S.P. Records ukazała się płyta Staszek z oryginalnymi nagraniami z lat 1966-1973.
W 2015 roku ukazał się tomik poetycki wydawnictwa "Kosmos Kosmos", przedstawiający około 90 utworów poety. Nosi on tytuł: Samotni ludzie. Wiersze i piosenki.
mały|Instrumenty Stanisława Staszewskiego (instrument elektroniczny oraz gitara)
Wybrane utwory
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci VIII Liceum Ogólnokształcącego im. króla Władysława IV w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Polscy wokaliści Kategoria:Polscy tekściarze Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy gitarzyści akustyczni Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki rozrywkowej Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Architekci związani z Płockiem Kategoria:Osoby pozbawione członkostwa w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Kazik Staszewski Kategoria:Tajni współpracownicy Służby Bezpieczeństwa PRL Kategoria:Ludzie urodzeni w Pabianicach Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Boulogne-sur-Mer Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 1973