Wiceprezes Rady Ministrów, do 1921 roku wiceprezydent ministrów, pot. wicepremier (z łac. primus – pierwszy oraz z łac. vice – zamiast) – w Polsce zastępca prezesa Rady Ministrów, członek Rady Ministrów i Prezydium Rady Ministrów.
Podstawa prawna Urząd Wiceprezesa Rady Ministrów w Polsce funkcjonuje na mocy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z nią w skład Rady Ministrów mogą być powoływani wiceprezesi Rady Ministrów, którzy mogą pełnić także funkcję ministra.
Zakres obowiązków Wiceprezesa Rady Ministrów określa Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 o Radzie Ministrów. W razie nieobecności Prezesa Rady Ministrów lub w wypadku czasowej niemożności wykonywania przez niego obowiązków, pracami Rady Ministrów kieruje Wiceprezes Rady Ministrów (lub jeden z ministrów, jeżeli wicepremier nie został powołany)Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów ()..
Historia Urząd zastępcy szefa rządu po raz pierwszy pojawił się w Polsce w czasie rządów Rady Regencyjnej. Zakres jej kompetencji określił dekret z 3 stycznia 1918 o tymczasowej organizacji władz naczelnych w Królestwie Polskim. Na wniosek prezydenta ministrów Rada Regencyjna mogła spośród członków rządu mianować wiceprezydenta ministrów. Zastępca prezydenta ministrów miał w założeniu zastępować szefa gabinetu we wszystkich czynnościach w razie niemożności pełnienia przez niego funkcji. Rada nigdy nie obsadziła tego stanowiska, ale sama funkcja była wykonywana przez jednego z ministrów.
Konstytucja marcowa II RP z 17 marca 1921 przewidywała, że Prezes Rady Ministrów w razie potrzeby powierza swoje zastępstwo jednemu z ministrów.
Urząd zastępcy Prezesa Rady Ministrów istniał również w Rządzie Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie od 30 września 1939M.P. z 1939 r. Nr 218, poz. 3.. Osobnym urzędem było stanowisko określane w ustawie jako WicepremierDz.U. z 1944 r. Nr 1, poz. 2.. Mianem tym określano delegata rządu na uchodźstwie, będącego jednocześnie przewodniczącym Krajowej Rady Ministrów – tymczasowego rządu działającego na terytorium okupowanej przez Niemcy Rzeczypospolitej w czasie II wojny światowej. Urząd ten był sprawowany tylko przez Jana Stanisława Jankowskiego.
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 określała możliwość powołania Wiceprezesa Rady Ministrów, jednak w okresie tzw. Polski Ludowej urząd ten istniał od 21 lipca 1944. Po raz pierwszy mianowano wtedy więcej niż jednego zastępcę polskiego Prezesa Rady Ministrów. Wszyscy zastępcy premiera w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nosili tytuł Wiceprezesa Rady Ministrów, z wyjątkiem Hilarego Minca od 18 marca 1954 do 10 października 1956 i Zenona Nowaka od 18 marca 1954 do 24 października 1956. Obaj pełnili wówczas urząd określany jako Pierwszy zastępca Prezesa Rady Ministrów.
Lista wiceprezesów Rady Ministrów Lista została ułożona według daty objęcia urzędu.
Jako inne funkcje w rządzie zostały wymienione tylko te sprawowane w czasie pełnienia urzędu wicepremiera.
Okupowane Królestwo Polskie Zakres kompetencji rządu Rady Regencyjnej określił dekret z 3 stycznia 1918 o tymczasowej organizacji władz naczelnych w Królestwie Polskim. Na wniosek prezydenta ministrów Rada Regencyjna mogła spośród członków rządu mianować wiceprezydenta ministrów. Zastępca prezydenta ministrów miał w założeniu zastępować szefa gabinetu we wszystkich czynnościach w razie niemożności pełnienia przez niego funkcji. Rada nigdy nie obsadziła tego stanowiska, ale sama funkcja była wykonywana przez jednego z ministrów. + Pełniący obowiązki zastępcy prezydenta ministrów ZdjęcieImięObjęcieurzęduZłożenieurzęduDługośćurzędowaniaInne funkcje w rządziePartiaPremier (rząd)75pxJózef Mikułowski-Pomorski dni Minister rolnictwa i dóbr koronnychJan Kucharzewski75pxStanisław Dzierzbicki dni Minister rolnictwa i dóbr koronnychLiga Państwowości PolskiejJan Kanty Steczkowski75pxBohdan Broniewski dni Minister przemysłu i handluJan Kanty Steczkowski;Bohdan Broniewski (p.o.)
II Rzeczpospolita + Wiceprezesi Rady Ministrów ZdjęcieImięObjęcieurzęduZłożenieurzęduDługośćurzędowaniaInne funkcje w rządziePartiaPremier (rząd)75pxIgnacy Daszyński dniPolska Partia SocjalistycznaWincenty Witos (I)75pxStanisław Głąbiński dni Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznegoZwiązek Ludowo-NarodowyWincenty Witos (II)75pxWojciech Korfanty dniChrześcijańsko-Narodowe Stronnictwo PracyWincenty Witos (II)75pxStanisław Thugutt dniPolskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”Władysław Grabski (II)75pxKazimierz Bartel dni Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (do 9 I 1927)Partia PracyJózef Piłsudski (I)75pxJózef Beck dniWalery Sławek (I);Józef Piłsudski (II)75pxBronisław Pieracki dniBezpartyjny Blok Współpracy z RządemWalery Sławek (II);Aleksander Prystor75pxWładysław Marian Zawadzki dniAleksandr Prystor75pxEugeniusz Kwiatkowski dni Minister skarbuObóz Zjednoczenia Narodowego (od 1937)Marian Zyndram-Kościałkowski;Felicjan Sławoj Składkowski
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie + Zastępcy prezesa Rady Ministrów na uchodźstwie ZdjęcieImięObjęcieurzęduZłożenieurzęduDługośćurzędowaniaInne funkcje w rządziePartiaPremier (rząd)75pxStanisław Strońskigrudzień 1939– dni Minister informacji (od 10 października 1940)Stronnictwo NarodoweWładysław Sikorski (II)75pxStanisław Kotwrzesień 1940– dniStronnictwo LudoweWładysław Sikorski (II i III)75pxStanisław Mikołajczyk dni Minister spraw wewnętrznychStronnictwo LudoweWładysław Sikorski (III)75pxJan Kwapiński dni Minister przemysłu, handlu i żeglugiPolska Partia SocjalistycznaStanisław Mikołajczyk75pxJan Stanisław Jankowski dni Przewodniczący Krajowej Rady Ministrów Stronnictwo PracyStanisław Mikołajczyk;Tomasz Arciszewski75pxJerzy Gawenda1976– dni Minister spraw zagranicznych (po 18 VII 1972, do 29 I 1974)Alfred Urbański (I i II)104x104pxStanisław BorczykDz.U. 1978 nr 4, poz. 6. dni Minister skarbuPolska Partia SocjalistycznaKazimierz Sabbat (II)
Rzeczpospolita Polska/Polska Rzeczpospolita Ludowa Wszyscy wicepremierzy w 1944 r. pełnili również funkcję wiceprzewodniczącego PKWN. Wicepremierzy byli Wiceprezesami Rady Ministrów z wyjątkiem Hilarego Minca od 18 marca 1954 do 10 października 1956 i Zenona Nowaka od 18 marca 1954 do 24 października 1956. Obaj pełnili wówczas urząd pierwszego zastępcy Prezesa Rady Ministrów. ZdjęcieImięObjęcieurzęduZłożenieurzęduDługośćurzędowaniaInne funkcje w rządziePartiaPremier (rząd)75pxWanda Wasilewska dniPolska Partia RobotniczaEdward Osóbka-Morawski(PKWN)75pxAndrzej Witos dni Minister resortu rolnictwa i reform rolnychStronnictwo Ludowe (1944–1949)Edward Osóbka-Morawski(PKWN)75pxStanisław Janusz dniStronnictwo Ludowe (1944–1949)Edward Osóbka-Morawski(Rząd Tymczasowy)75pxWładysław Gomułka dni Minister Ziem Odzyskanych (od 13 XI 1945)Polska Partia Robotnicza (do 14 XII 1948),Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (od 15 XII 1948)Edward Osóbka-Morawski(Rząd Tymczasowy, TRJN);Józef Cyrankiewicz (I)75pxStanisław Mikołajczyk dni Minister rolnictwa i reform rolnychPolskie Stronnictwo LudoweEdward Osóbka-Morawski(TRJN)75pxAntoni Korzycki dniStronnictwo Ludowe (do 26 XI 1949),Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (od 27 XI 1949)Józef Cyrankiewicz (I)75pxAleksander Zawadzki dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (I)75pxHilary Minc dni Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania GospodarczegoPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (I);Bolesław Bierut;Józef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)75pxAleksander Zawadzki dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (I)75pxHilary Chełchowski dni Minister rolnictwa i reform rolnych (od 29 V 1951)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (I)75pxStefan Jędrychowski dni Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (od 11 VII 1956)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (I);Bolesław Bierut;Józef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)104x104pxTadeusz Gede dni Minister Handlu Zagranicznego (do 20 XI 1952)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (I);Bolesław Bierut;Józef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)75pxJózef Cyrankiewicz dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaBolesław Bierut75pxWładysław Dworakowski dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaBolesław Bierut75pxPiotr Jaroszewicz dni Minister górnictwa węglowego (od 29 IV 1955 do 23 III 1956)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (I);Bolesław Bierut;Józef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie, II, III, IV, V)75pxZenon Nowak dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaBolesław Bierut;Józef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)75pxKonstanty Rokossowski dni Minister obrony narodowejPolska Zjednoczona Partia RobotniczaBolesław Bierut75pxJakub Berman dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)104x104pxStanisław Łapot dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)75pxFranciszek Jóźwiak dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)104x104pxEugeniusz Stawiński dni Minister przemysłu lekkiegoPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie)75pxStefan Ignar dniZjednoczone Stronnictwo LudoweJózef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie);Józef Cyrankiewicz (II, III, IV)75pxZenon Nowak dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz(po Bolesławie Bierucie);Józef Cyrankiewicz (II, III, IV)75pxEugeniusz Szyr dni Przewodniczący Komitetu Nauki i Techniki (od 29 VI 1963 do 22 XII 1968)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (II, III, IV, V);Piotr Jaroszewicz(po Józefie Cyrankiewiczu)75pxJulian Tokarski dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (II, III, IV)75pxFranciszek Waniołka dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (III, IV)104x104pxStanisław Majewski dni Przewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów (od 6 III 1970)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (V);Piotr Jaroszewicz(po Józefie Cyrankiewiczu)104x104pxMarian Olewiński dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (V)75pxZdzisław Tomal dniZjednoczone Stronnictwo LudoweJózef Cyrankiewicz (V);Piotr Jaroszewicz(po Józefie Cyrankiewiczu);Piotr Jaroszewicz (I)104x104pxJózef Kulesza dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (V);Piotr Jaroszewicz(po Józefie Cyrankiewiczu)75pxMieczysław Jagielski dni Przewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów (od 26 X 1971 do 23 X 1975)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (V);Piotr Jaroszewicz;(po Józefie Cyrankiewiczu);Piotr Jaroszewicz (I);Piotr Jaroszewicz (II);Edward Babiuch(po Piotrze Jaroszewiczu);Edward Babiuch;Józef Pińkowski (p.o.);Józef Pińkowski;Wojciech Jaruzelski75pxStanisław Kociołek dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaJózef Cyrankiewicz (V)104x104pxFranciszek Kaim dni Minister górnictwa węglowego (od 29 IV 1955 do 23 III 1956)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaPiotr Jaroszewicz;(po Józefie Cyrankiewiczu);Piotr Jaroszewicz (I);Piotr Jaroszewicz (II)75pxJan Mitręga dni Minister górnictwa i energetyki (do 24 IX 1974)Polska Zjednoczona Partia RobotniczaPiotr Jaroszewicz;(po Józefie Cyrankiewiczu);Piotr Jaroszewicz (I)75pxWincenty Kraśko dniPolska Zjednoczona Partia RobotniczaPiotr Jaroszewicz;(po Józefie Cyrankiewiczu)104x104pxKazimierz Olszewski dni Minister żeglugi (do 22 XI 1973 do 10 IV 1974)