Muse – zespół muzyczny pochodzący z Anglii, założony w Teignmouth (hrabstwo Devon) w 1994 roku przez Matthewa Bellamy’ego (śpiew, gitara, keyboard), Chrisa Wolstenholme’a (gitara basowa, keyboard, wokal wspierający), oraz Dominica Howarda (perkusja).

Ich styl muzyczny stanowi połączenie rocka alternatywnego, rocka progresywnego, muzyki klasycznej, funku i elektroniki, określając nowy podgatunek – new prog. Grupa jest znana ze swych energetycznych występów koncertowych oraz zainteresowań Bellamy’ego teoriami globalnej konspiracji, teologią, apokalipsą oraz polityką.

Do 2026 roku wydali 10 albumów studyjnych, począwszy od debiutanckiego Showbiz w 1999 roku. Album Black Holes and Revelations przyniósł zespołowi nominację do Mercury Prize, a także osiągnął trzecie miejsce na liście albumów roku 2006 magazynu NME. Dwa z ich albumów, The Resistance (2009) oraz (2015), otrzymały nagrodę Grammy za najlepszy album rockowy, odpowiednio w 2010 oraz 2015 roku.

Historia Początki zespołu i pierwsze lata działalności (1994–1997) Przyszli członkowie Muse poznali się w czasie nauki w Teignmouth Community College we wczesnych latach 90. XX wieku, grając wówczas w osobnych grupach. Tworzenie zespołu zaczęło się po tym, jak gitarzysta Matthew Bellamy stał się członkiem zespołu perkusisty Dominica Howarda – Carnage Mayhem. Przemianowali go następnie na Gothic Plague. W tym też czasie spotkali Chrisa Wolstenholme’a, perkusistę innego lokalnego zespołu – Fixed Penalty, który wówczas był w fazie rozpadu, gdyż pozostali muzycy byli zainteresowani działalnością pozamuzyczną. Grupa Bellamy’ego i Howarda potrzebowała basisty, więc poprosili go, aby nauczył się grać na gitarze basowej.

W 1994 roku pod szyldem Rocket Baby Dolls z wizerunkiem gotyckim / glam zespół wygrał lokalny konkurs muzyczny, będąc na nim jedyną rockową grupą. „To miało być protestem, wyrażeniem siebie, więc jeśli naprawdę wygraliśmy, to był dla nas prawdziwy szok. Ogromny szok. Po tym zaczęliśmy o nas rozmawiać poważnie” – powiedział Bellamy. Krótko po konkursie zmienili swoją nazwę na Muse, porzucili uniwersytet oraz swoje dotychczasowe zajęcia i wyprowadzili się z Teignmouth. Nazwa zespołu została zainspirowana przez nauczyciela plastyki Bellamy’ego, Samuela Theouna, który mówił o słowie „Muses” – Bellamy skrócił je do „Muse”.

Pierwsze EP i Showbiz (1998–2000) lewo|mały|Koncert Muse na Roskilde Festival 2000

Po kilku latach budowania bazy fanów, Muse zagrał pierwsze koncerty m.in. Londynie oraz w Manchesterze. Doszło także do znaczącego spotkania członków zespołu z Dennisem Smithem, właścicielem , studia nagrań w przerobionym wodnym młynie w angielskiej Kornwalii. Doprowadziło ono do powstania pierwszych nagrań oraz wydania w 1998 roku minialbumu Muse, którego okładka została zaprojektowana przez Howarda.

Ich druga, wydana w styczniu 1999 roku EP-ka Muscle Museum zdobyła uznanie wpływowego brytyjskiego dziennikarza muzycznego Steve’a Lamacqa oraz cotygodniowego brytyjskiego wydawnictwa muzycznego NME. Niedługo potem Dennis Smith specjalnie dla Muse założył wytwórnię Taste Media (zespół pozostawał pod jej skrzydłami w czasie tworzenia pierwszych trzech albumów). Dzięki temu zespół mógł na początkowych etapach kariery zachować swoje indywidualne brzmienie.

Pomimo sukcesu, jaki odniósł drugi minialbum grupy, brytyjskie wydawnictwa płytowe nie były chętne do jej wsparcia; zarzucano jej także – jak wielu ich rówieśnikom – zbytnie zbliżanie się do brzmienia Radiohead. Za to wytwórnie amerykańskie chętnie widziały Muse na swoich przesłuchaniach, co zaowocowało podpisaniem kontraktu z Maverick Records w grudniu 1998 roku. Po powrocie ze Stanów Zjednoczonych, Taste Media zawarła w imieniu Muse umowy z wytwórniami w Europie i Australii, pozwalając im sprawować kontrolę nad karierą zespołu w poszczególnych krajach. John Leckie, producent wpływowego albumu Radiohead The Bends, który współpracował też z The Stone Roses, „Weird Al” Yankovicem oraz The Verve, miał wyprodukować pierwszy album Muse, Showbiz, który ukazał się we wrześniu 1999 roku. Odzwierciedlił on agresywny styl grupy, zaś teksty nawiązywały do przeciwieństw napotkanych podczas prób „wypłynięcia” w Teignmouth.

Wkrótce po ukazaniu się albumu zespół ruszył w trasę koncertową, supportując Foo Fighters oraz Red Hot Chili Peppers. W latach 1999 i 2000 trio wystąpiło na wielu europejskich festiwalach oraz koncertowało w Australii, gromadząc pokaźną rzeszę fanów, przede wszystkim we Francji.

Origin of Symmetry i Hullabaloo (2001–2002) mały|Bellamy na koncercie Muse w w Montpellier (2011)

Drugi album Muse, wydany 18 czerwca 2001 roku Origin of Symmetry, ponownie wyprodukowany przez Leckiego, zrodził cięższe, mroczniejsze rockowe brzmienie z basem Wolstenholme’a niejednokrotnie przesterowanym bądź syntezowanym; pojawiły się też utwory takie jak „Space Dementia”, w których zastosowano więcej technik gry zaczerpniętych z muzyki poważnej. Grupa eksperymentowała z nietypową instrumentalizacją, używając np. organów kościelnych, melotronu i rozszerzonego zestawu perkusyjnego. Na płycie znalazło się więcej wysokich partii wokalnych Bellamy’ego, motywów gitarowych zagranych techniką arpeggio oraz charakterystycznego brzmienia fortepianu, zainspirowanego muzyką okresu romantyzmu (przede wszystkim kompozytorów rosyjskich, takich jak Siergiej Rachmaninow i Piotr Czajkowski). Zauważalne są też wpływy minimalistów takich jak Philip Glass. Bellamy wśród inspirujących go gitarzystów wymienia między innymi Jimiego Hendriksa oraz Toma Morello (Audioslave, Rage Against the Machine), wpływy te są też zauważalne w riffach na Origin of Symmetry i użyciu przez Bellamy’ego efektu typu pitch w jego solówkach gitarowych . Album zawiera także cover utworu autorstwa Anthony’ego Newleya i – „Feeling Good”.

Ogólny ekscentryzm wyczuwalny w wizerunku Muse wywołał porównania ich do Queen, jednak dotyczyły one przede wszystkim zachowania na scenie i charyzmatycznego stylu Bellamy’ego przywodzącego na myśl Briana Maya. Podobieństwa do Radiohead były wciąż zauważalne – Dean Carlson z Allmusic skomentował album następującymi słowami: „Jeśli chcecie brzmieć jak Radiohead nawet gdy Thom Yorke nie chce brzmieć jak Radiohead, moglibyście wynieść to do wybitnie absurdalnego, wręcz pompatycznego poziomu”.

Album mógł przynieść Muse rozgłos na amerykańskiej scenie muzycznej, jednak przedstawiciele wytwórni Maverick mieli obawy co do głosu Bellamy’ego (miał on nie być typowo „radiowy”). Zasugerowano więc grupie zmianę stylu niektórych piosenek przed wydaniem płyty w Ameryce. Muzycy obrazili się i zakończyli współpracę z wytwórnią, w związku z czym płyta nie została wydana w Stanach Zjednoczonych przez Maverick (dopiero 20 października 2005 roku, po podpisaniu umowy z Warner, album pojawił się w tamtejszych sklepach pod szyldem tejże wytwórni).

Zdobywszy w czasie trasy promującej Origin of Symmetry reputację zespołu koncertowego, muzycy postanowili wydać CD i DVD z występów na tejże trasie. DVD nazwane Hullabaloo zawierało materiały filmowe live pochodzące z występów w Le Zénith w Paryżu w 2001 roku i film dokumentalny ukazujący zespół w trasie. Podwójny album Hullabaloo Soundtrack został wydany w tym samym czasie i zawierał kompilację z B-side’ów oraz zestawienie nagrań z występów w Le Zénith. Na rynek trafił także singel zawierający nowe piosenki – „Dead Star” i „In Your World”, który zdecydowanie odciął się od wielkooperowego stylu Origin of Symmetry. Wywołał on mieszane uczucia wśród dotychczasowych fanów, jednak typowo „radiowe” długości piosenek i ich styl pozwolił grupie zdobyć nowych wielbicieli. Piosenka „Shrinking Universe” z Hullabaloo Soundtrack była jednym z głównych utworów wykorzystanych w filmie 28 tygodni później z 2007 roku.

Origin of Symmetry uplasował się na 74. miejscu w głosowaniu fanów na 100 najlepszych albumów wszech czasów magazynu Q.

Absolution (2003–2005) mały|Chris Wolstenholme występujący w Mod Club Theatre, Toronto w 2004 roku; międzynarodowa trasa promująca Absolution zawierała pierwsze występy zespołu w Ameryce Północnej od 1999 roku|lewo

W 2003 roku został wydany trzeci album studyjny, Absolution. Krążek wyprodukowany przez Richa Costeya (wcześniejszego producenta Rage Against the Machine) demonstrował kontynuację eksperymentów z Origin of Symmetry, utrzymując trzyczęściową formę utworów. Album został zbudowany wkoło tematu końca świata i reakcji w związku z tą sytuacją. Pomimo tego grupa opisuje go jako „podnoszący na duchu”, z pozytywnym przesłaniem płynących z piosenek takich jak „Blackout” i „Butterflies and Hurricanes”. Apokaliptyczny temat albumu wziął się z zainteresowań Bellamy’ego teoriami konspiracyjnymi, teologią, nauką oraz siłami nadprzyrodzonymi. Piosenka „Ruled By Secrecy” wzięła tytuł z noweli Jima Marrsa Oni rządzą światem (w oryginale Rule by Secrecy), która opowiada o spiskach będących udziałem większości rządów. Wiele tekstów piosenek na płycie ma zabarwienie polityczne.

Otrzymując znaczną aprobatę krytyków w Wielkiej Brytanii, oraz podpisawszy nową umowę z amerykańską wytwórnią, członkowie Muse podjęli się odbycia swej pierwszej międzynarodowej trasy koncertowej. Trwała ona przez niecały rok, w czasie którego muzycy odwiedzili Australię, Nową Zelandię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Europę. W tym czasie wydali również pięć singli („Time Is Running Out”, „Hysteria”, „Sing for Absolution”, „Stockholm Syndrome” i „Butterflies and Hurricanes”).

mały|Bellamy na Curiosa Festival, Randalls Island, Nowy Jork, 31 sierpnia 2004 roku

W czerwcu 2004 roku Muse wystąpił w roli headlinera na Glastonbury Festival. Bellamy opisał ten koncert jako „najlepszy występ naszego życia”, lecz krótko po jego zakończeniu ojciec Dominica Howarda, który był tam, aby zobaczyć zespół, zmarł na atak serca. „To było największe uczucie wyczynu, jakie kiedykolwiek mieliśmy schodząc ze sceny. To było prawie nierealne, że godzinę później zmarł jego (Howarda) ojciec. To było prawie nie do uwierzenia. Spędziliśmy z Domem około tygodnia próbując go wspierać. Myślę, że był szczęśliwy, iż jego tata przynajmniej widział go w prawdopodobnie najlepszym momencie istnienia zespołu” – powiedział Bellamy.

Ostatnie występy trasy promującej Absolution miały miejsce w Stanach Zjednoczonych i na Earls Court Arena w Londynie, gdzie grupa zagrała dodatkowy koncert w związku z wysokim popytem na bilety. Później, w kwietniu i maju 2005 roku, zespół ponownie odwiedził Stany Zjednoczone, dając kilkanaście koncertów (Absolution osiągnął tam status platynowej płyty). 2 lipca 2005 roku Muse wziął udział w Live 8 w Paryżu, gdzie zagrali single – „Plug In Baby”, „Bliss”, „Time Is Running Out” i „Hysteria”.

W 2004 roku zespół zdobył dwie statuetki MTV Europe Music Awards m.in. w kategorii „Best Alternative Act”, a także Q Award za „Best Live Act”. Grupa otrzymała nagrodę w tej kategorii również na Brit Awards 2005.

W styczniu 2005 roku nakładem Vitamin Records ukazał się The String Quartet Tribute to Muse, instrumentalny album smyczkowy zawierający covery piosenek Muse. W kwietniu tego samego roku na rynek trafiło nieoficjalne DVD biograficzne pt. Manic Depression. Zespół nie był jednak powiązany z projektem ani w żaden sposób nie aprobował jego wydania. Inne DVD, tym razem oficjalne – Absolution Tour, zostało wydane 12 grudnia 2005 roku. Zawarto w nim edytowane i remasterowane najważniejsze fragmenty z Glastonbury Festival 2004 oraz wcześniej niepublikowane materiały filmowe z London Earls Court, Wembley Arena, i Wiltern Theatre w Los Angeles. Zawiera także dwa ukryte utwory – „Endlessly” i „Thoughts of a Dying Atheist”, nagrane na Wembley Arena. Jedynym utworem z Absolution, którego zabrakło na DVD, był „Falling Away With You”. Stało się to przez fakt, iż nie został on do tej pory zagrany na żywo.

Black Holes and Revelations i HAARP (2006–2008) lewo|mały|Występ Muse w Newcastle (2006)