Władca Pierścieni: Powrót króla (ang. The Lord of the Rings: The Return of the King) – trzeci i ostatni film z trylogii Władca Pierścieni, powstały w koprodukcji kinematografii amerykańskiej i nowozelandzkiej – w reżyserii Petera Jacksona. Światowa premiera filmu odbyła się 17 grudnia 2003 r.

Film jest adaptacją trzeciej części powieści J.R.R. Tolkiena Władca Pierścieni zatytułowanej Powrót króla. Kręcono go w plenerach Nowej Zelandii równocześnie z dwiema pozostałymi częściami trylogii. Poprzednią częścią trylogii był film Dwie wieże.

W 2004 roku film zdobył 11 Oscarów (we wszystkich kategoriach, w których go nominowano). Film otrzymał również 2 MTV Movie Awards w kategoriach Najlepszy Film i Najlepsza Scena Akcji (bitwa na polach Pelennoru). W serwisie Rotten Tomatoes 93% recenzji filmu uznano za pozytywne.

Fabuła Źródło: Filmsite

Hobbici Sméagol i Déagol odnajdują Jedyny Pierścień. Pod jego wpływem Sméagol morduje swego kuzyna. Adorowany przez niego Jedyny Pierścień stopniowo niszczy go fizycznie i psychicznie, zmieniając go w Golluma. Wieki później zostaje on przewodnikiem Froda i Sama do Mordoru, by tam mogli zniszczyć Jedyny Pierścień w Górze Przeznaczenia. Przechodząc przez Ephel Dúath, Sam nadal ma złe przeczucia co do tego, dokąd Gollum ich zaprowadzi. Frodo jednak ma pełne zaufanie do stworzenia. Obaj nie wiedzą, że Gollum planuje ich zdradzić i z powrotem przywłaszczyć sobie Jedyny Pierścień.

Gandalf, Aragorn, Legolas i Gimli docierają ze świtą Théodena do przejętego przez enty Isengardu, gdzie jednoczą się z Merrym i PippinemW wersji rozszerzonej Saruman, będący na szczycie Orthanku odrzuca ofertę Gandalfa wyrzeczenia się Saurona. Gríma dowiedziawszy się, że Saruman nie zwróci mu wolności, zabija go skrytobójczo nożem. Wkrótce i Gríma ginie zastrzelony przez Legolasa. Martwy Saruman spada z wieży wraz ze swym palantírem. Gandalf pozyskuje palantír Sarumana i z resztą udaje się do Edoras świętować zwycięstwo w Helmowym Jarze. Ciekawski Pippin spogląda w palantír, widząc Oko Saurona i płonące drzewo. Gandalf wnioskuje, że Sauron zamierza zaatakować Minas Tirith, stolicę Gondoru. W międzyczasie Arwena podróżuje z kompanią elfów w kierunku Nieśmiertelnych Krain. Podczas podróży ma wizję wspólnego syna jej i Aragorna, co przekonuje ją do powrotu do Rivendell, kosztem jej nieśmiertelności. Przekonuje Elronda, że chce wieść śmiertelne życie i być z Aragornem.

Gandalf udaje się z Pippinem do Minas Tirith, by ostrzec namiestnika Gondoru Denethora, będącego w żałobie po swoim synu Boromirze. Pippin oznajmia, że Boromir zginął ratując mu życie i chce spłacić dług. Wdzięczny Denethor przyjmuje go na służbę. Gandalf ostrzega przed nadchodzącą wojną i prosi Denethora o zapalenie latarni, aby ostrzec sąsiednie armie. Denethor odmawia, wierząc, że Gandalf zamierza jedynie wykorzystać swoje siły do pokonania armii Mordoru, a następnie zastąpić go Aragornem współpracującym z Rohirrimami. Gandalf obawia się przegranej, ponieważ liczniejszym wojskom Mordoru przewodzi Czarnoksiężnik z Angmaru, wódz Nazgûli i najpotężniejszy sługa Saurona, który dawniej zranił Froda w Wichrowym Czubie, a także wspierają je Haradrimowie i Korsarze z Umbaru. Czarnoksiężnik z Angmaru rusza z wojskami ze swojej twierdzy Minas Morgul, koło której znajdują się obecnie Gollum z hobbitami.

Osgiliath zostaje podbity przez oddziały orka Gothmoga, komendanta Minas Morgul, a Faramir i jego ludzie są zmuszeni wycofać się. W Minas Tirith na polecenie Gandalfa Pippin zapala gondorskie latarnie, by wezwać pomoc z Rohanu. Wracający do stolicy Faramir informuje ich, że spotkał żywych Froda i Sama. Tymczasem Gollum wrabia Sama w zjedzenie zapasów jedzenia i pragnienie zdobycia Jedynego Pierścienia. Frodo daje się oszukać i każe Samowi wrócić do domu. Faramir otrzymuje rozkaz od Denethora odzyskania Osgiliath. Próba się nie udaje i Faramir doznaje rany zagrażającej życiu. Do obozowiska armii Rohanu przybywa Elrond informujący Aragorna, że Arwena, odmawiając opuszczenia Śródziemia, umiera od rosnącej siły Saurona. Daje Aragornowi miecz Andúril, przekuty z odłamków Narsila, miecza Elendila i namawia go do objęcia tronu Gondoru. Mówi mu też o przewadze liczebnej Mordoru i proponuje wziąć do pomocy Umarłych z Dunharrow.

Aragorn z Legolasem i Gimlim dociera do Ścieżki Umarłych i obiecuje uwolnić Umarłych z Dunharrow od ich klątwy, jeśli przyjdą z pomocą Gondorowi. Minas Tirith zostaje oblężone przez siły Saurona, które zaczynają przełamywać bramy, a Gandalf próbuje zebrać mniej liczebną armię. W przełęczy Cirith Ungol Gollum, tak jak planował, wpuszcza Froda do jaskini, gdzie żyje gigantyczna pajęczyca Szeloba pożerająca każdą żywą istotę. Zdając sobie sprawę z oszustwa Golluma, Sam wraca do Froda, którego atakuje Szeloba. Sam rani ciężko Szelobę, jednak Frodo nie daje oznak życia. Sam zamierza dokończyć zadanie przyjaciela. Śledzi orków zabierających ciało Froda i podsłuchując ich, dowiaduje się, że Frodo nie jest martwy, tylko nieprzytomny od jadu Szeloby.

W cytadeli oblężonego Minas Tirith, Denethor próbuje spalić na stosie pogrzebowym siebie i nieprzytomnego Faramira, sądząc że stracił i drugiego syna. W ostatniej chwili Gandalfowi i Pippinowi udaje się uratować Faramira. Denethor spostrzega, że Faramir żyje i spowity przez ogień ginie spadając z balkonu. Minas Tirith wydaje się stracone, ale na Pola Pelennoru nadciąga kawaleria Rohanu. Rozpoczyna się zacięta bitwa z orkami, w której walczą także przebrani Éowina i Merry, którzy nie mieli pozwolenia na wzięcie w niej udziału. Rohirrimowie odnoszą początkowy sukces, lecz następuje kontratak ze strony Haradrimów na potężnych olifantach, a Czarnoksiężnik z Angmaru śmiertelnie rani Théodena. Do walki z Czarnoksiężnikiem staje Éowina i z pomocą Merry’ego zabija go. Flota Umbaru dociera, lecz na jej czele stoi Aragorn z Legolasen i Gimlim oraz Umarli z Dunharrow, którzy zdziesiątkowali Korsarzy i walnie przyczyniają się do pokonania armii Saurona.

W twierdzy Cirith Ungol, Sam ratuje Froda z rąk orków walczących o jego kolczugę. Obaj ruszają na ostatni etap podróży przez Mordor do Góry Przeznaczenia, aby pozbyć się Jedynego Pierścienia. Aby stworzyć dywersję, Aragorn proponuje, aby zabrać pozostałe siły do Czarnej Bramy Mordoru, aby odciągnąć uwagę orków i Saurona, tak aby Frodo mógł bezpiecznie kontynuować misję. Zjednoczone wojska pod wodzą Aragorna, Gandalfa i Éomera stoją pod Czarną BramąW wersji rozszerzonej, naprzeciw wychodzi im emisariusz Mordoru, przerażający Rzecznik Saurona, który domaga się złożenia broni i poddania się woli Saurona. Mówi, że Frodo nie żyje przedstawiając jego kolczugę. Aragorn nie daje się zwieść i dekapituje Rzecznika Saurona.. Następuje atak Saurona. Gdy Frodo, będąc już w Górze Przeznaczenia, ma wrzucić pierścień, ulega jego wpływowi ku przerażeniu Sama. W tym samym momencie Gollum atakuje Froda i odgryza jego palec z pierścieniem. Gollum cieszy się z odzyskania skarbu i wraz Jedynym Pierścieniem zrzuca się w dół lawy, ginąc. Tym samym Jedyny Pierścień ulega zniszczeniu i Sauron ginie wraz z armią, a jego twierdza rozpada się. Sama i Froda przed lawą ratują orły wspomagające ich sojuszników.

Ocaleni Frodo i Sam spotykają się z Gandalfem, Merrym, Pippinem, Aragornem, Gimlim i Legolasem. Aragorn zostaje korowany na króla Gondoru i żeni się z Arweną, a także składa hołd hobbitom za ich zasługi. Z kolei Faramir i Eowina zostają parą. Hobbity wracają do Shire, gdzie Sam żeni się z Różą Cotton. Cztery lata później Frodo, Sam, Merry i Pippin towarzyszą sędziwemu Bilbo do Szarych Przystani, który wraz z Gandalfem, Elrondem, Galadrielą i Celebornem udaje się do Nieśmiertelnych Krain. Frodo, coraz bardziej odczuwający skutki rany zadanej przez Czarnoksiężnika z Angmaru, decyduje się dołączyć do nich i żegna się z przyjaciółmi. Sam wraca do Róży i ich wspólnych dzieci, zamierzając wypełnić prośbę Froda o dokończenie spisania ich przygód.

Obsada Postać Aktor Frodo Baggins Elijah Wood Gandalf Ian McKellen Aragorn Viggo Mortensen Samwise Gamgee Sean Astin Galadriela Cate Blanchett Théoden Bernard Hill Éowina Miranda Otto Éomer Karl Urban Gimli John Rhys-Davies Meriadoc Brandybuck Dominic Monaghan Peregrin Tuk Billy Boyd Legolas Orlando Bloom Gamling Bruce Hopkins Elrond Hugo Weaving Arwena Liv Tyler Król Umarłych Paul Norell Bilbo Baggins Ian Holm Gollum Andy Serkis (głos i motion capture) Denethor II John Noble Faramir David Wenham Boromir Sean Bean Czarnoksiężnik z Angmaru Lawrence Makoare, Andy Serkis (głos) Gothmog Lawrence Makoare, Craig Parker (głos)SauronAlan Howard (głos)Jedyny Pierścień Drzewiec John Rhys-Davies (głos)DéagolThomas Robins Rzecznik Saurona (tylko w wersji rozszerzonej) Bruce Spence Saruman (tylko w wersji rozszerzonej) Christopher Lee Gríma (tylko w wersji rozszerzonej) Brad Dourif

Wersja rozszerzona W wersji rozszerzonej ujęto wiele wątków uprzednio nakręconych, które zostały usunięte w wersji kinowej. Zmiany dotyczą zarówno kilkusekundowych wstawek, jak również rozbudowanych scen.

Różnice między książką a filmem W filmie wiele scen z części drugiej przeniesiono do trzeciej. Są to między innymi rozmowa z Sarumanem w zatopionym Isengardzie, zdrada Golluma i wydanie Froda Szelobie oraz Pippin oglądający Palantír. W powieści, gdy hobbici przybywają do Shire, zastają je opanowane przez Sarumana. Frodo, Sam, Merry i Pippin wywołują powstanie, w wyniku którego czarodziej zostaje przepędzony, a następnie zabity przez Grímę (który następnie sam ginie od hobbickich strzał). Cały ten wątek został pominięty w filmie, gdzie Saruman i Gríma giną znacznie wcześniej, już w zrujnowanym Isengardzie (scena, która w powieści była w części drugiej). Grima nie zostaje zabity przez hobbitów, lecz przez Legolasa. W filmie Aragorn zabija Posła Saurona. W książce nic takiego się nie dzieje. W filmie znacznie rozbudowano rolę komendanta Morgulu, Gothmoga. W powieści był tylko raz wspomniany i nie zostało nawet podane czy był orkiem czy człowiekiem. W filmie jest on orkiem i jeden z głównych antagonistów (obok Saurona, Czarnoksiężnika z Angmaru i Szeloby). Filmowy Denethor ma znacznie więcej negatywnych cech niż książkowy. W przeciwieństwie do powieściowego namiestnika, który został opisany jako władca silny i mądry, w filmie został przedstawiony on jako słaby i mierny władca, który bardziej szkodzi Gondorowi niż mu pomaga. Dodatkowo znacznie uwypuklono (zwłaszcza w wersji reżyserskiej) wątek niechęci Denethora do Faramira, który w książce był jedynie lekko zasygnalizowany. W filmie znacznie zmieniono scenę śmierci Denethora. W powieści własnowolnie dokonuje on samospalenia. W filmie próbuje spalić siebie i Faramira (którego uważa za martwego), lecz Gandalf i Pippin ratują ich. Jednak Denethor ze złości rzuca się na Pippina. Wtedy koń Gandalfa popycha Denethora w płomienie, a Denethor, ogarnięty i spowity przez nie biegnie przez taras Minas Tirith, rzuca się z niego na Pola Pelennoru i umiera pod wpływem upadku. W powieści Théoden umiera, nie wiedząc, że Éowina jest w pobliżu. W filmie to ona towarzyszy mu przy ostatnim tchnieniu, a potem go opłakuje. W filmie znacznie rozbudowano rolę Umarłych z Dunharrow. W filmie, gdy Aragorn z Legolasem i Gimlim dociera do tajemniczej budowli we wnętrzu podziemi, pojawiają się zjawy, które ich otaczają. Aragorn żąda od nich dopełnienia przysięgi i rzuca im wyzwanie. W pewnym momencie wszystkie duchy znikają i na trzech wędrowców spada lawina ludzkich czaszek. Udaje im się wydostać na zewnątrz. Gdy widzą na wodach Anduiny statki Korsarzy, pojawia się Król Umarłych, który obiecuje stanąć do walki. Później ukazane jest zdobycie wrogiej floty, a następnie udział Umarłych w Bitwie na polach Pelennoru, gdzie walnie przyczyniają się do pokonania sił Saurona. Po zakończeniu batalii Aragorn pozwala im odejść. W powieści Umarli nie biorą udziału w Bitwie na polach Pelennoru.