Douglas Robert Steuart Bader (ur. 21 lutego 1910 w Londynie, zm. 5 września 1982 tamże) – brytyjski lotnik, as myśliwski okresu II wojny światowej.
Życiorys Młodość Urodził się 21 lutego 1910 w londyńskiej dzielnicy St John’s Wood jako drugi syn inżyniera lądowego Fredericka Robertsa Badera i Jessie Scott MacKenzieMackenzie 2008, p. 11.Turner 1995, p. 12.. Pierwsze dwa lata spędził u krewnych na wyspie Man, podczas gdy jego rodzice i starszy brat przebywali w Indiach, gdzie pracował jego ojciec. W wieku 2 lat dołączył do rodziny w Indiach, rok później jego ojciec zrezygnował z posady i cała rodzina wróciła do LondynuTurner 1995, p. 1., do dzielnicy KewMackenzie 2008, p. 12.. Frederick Bader brał udział w I wojnie światowej w korpusie Saperów Królewskich (Royal Engineers), w 1917 został ranny. Po wojnie Frederick Bader został we Francji i został awansowany na majora, zmarł w 1922 w szpitalu w Saint-Omer na skutek powikłań od odniesionych ran.
Matka Douglasa ponownie wyszła za mąż za wielebnego Ernesta Williama Hobbsa. Douglas wychowywał się na plebanii wsi Sprotbrough w hrabstwie South YorkshireTurner 1995, p. 2.. Jego łagodny ojczym nie miał kwalifikacji ojca, jakich mlody Douglas potrzebowałTurner 1995, s. 12–13.. Matka nie wykazywała dużego zainteresowania synem i od czasu do czasu wysyłała go do dziadków. Z powodu braku autorytetów Douglas stał się niesforny. Pewnego dnia postrzelił z broni pneumatycznej swojego starszego brata z bliskiej odległości. Po tym incydencie został wysłany do szkoły z internatem Temple Grove SchoolSpencer Tucker, Who’s Who in Twentieth Century Warfare (2003), p. 16., w której chłopcy otrzymywali spartańskie wychowanieLucas 1981, p. 24.. Jego niespożyta energia znalazła ujście w St Edward’s School gdzie otrzymał średnie wykształcenie. Podczas pobytu w St Edward’s z upodobaniem oddawał się sportom, grywał w rugby i z przyjemnością walczył ze starszymi i silniejszymi przeciwnikami. Całkowicie pochłonięty sportem nie przykładał się do nauki i tylko dzięki dyrektorowi szkoły Henry’emu E. Kendallowi osiągnął bardzo dobre wyniki. W połowie 1923, w wieku 13 lat zapoznał się z dwupłatowcem Avro 504 podczas pobytu u swojej ciotki Hazel, żony kapitana RAF Cyrila Burge. Mimo że Douglasowi wizyta się spodobała i wykazywał zainteresowanie lotnictwem, nie zapowiadał się na zapalonego pilota. Dzięki świetnym wynikom w nauce został przyjęty jako kadet do RAFLucas 1981, s. 25–26.. Otrzymał również ofertę z Uniwersytetu Oksfordzkiego, którą odrzucił, gdyż wolał Uniwersytet CambridgeLucas 1981, p. 25..
Jego matka zabroniła mu studiów w Cambridge w grudniu 1927, gdyż nie było jej stać na opłatę czesnegoTurner 1995 s. 3–4.. Dzięki znajomości z Cyrilem Burgem, Douglas dowiedział się o naborze do RAF. Uzyskał piąte miejsce wśród kilkuset kandydatów.
Początki służby W 1928 Bader wstąpił do szkoły RAF jako podchorąży (officer cadet) w Cranwell. Nadal był świetnym sportowcem i do już uprawianych dyscyplin dodał boks i hokej. Jazda na motorze była w Cranwell tolerowana, a uczniowie uczestniczyli w nielegalnych wyścigach motocyklowych i samochodowych. Bader również brał w nich udział, a że na egzaminie otrzymał 19 lokatę na 21 elewów, groziło mu wydalenie. Jednak komendant generał brygady (air vice-marshal) Frederick Halahan jedynie udzielił mu ostrzeżenia w cztery oczyMackenzie 2008, p. 15.. 13 września 1928 Bader odbył swój pierwszy lot z instruktorem na Avro 504Lucas 1981, p. 28., a pierwszy samodzielny lot wykonał 19 lutego 1929Lucas 1981, p. 29.. 26 lipca 1930 został mianowany podporucznikiem (pilot officer) i przydzielony do 23 dywizjonu w Kenley. Latał myśliwcami Gloster Gamecock i Bristol Bulldog wykonując karkołomne akrobacje często bez zgody przełożonych. Bulldog mimo dużej, jak na owe czasy, prędkości miał problemy ze stabilnością przy małych prędkościach, więc akrobacje tym samolotem były wyjątkowo niebezpieczne. Stanowcze rozkazy zakazywały samowolnych ewolucji poniżej pułapu 2000 stóp (610 metrów). Douglas potraktował te rozkazy jako zbędną wytyczną bezpieczeństwa, a nie jako polecenie służbowe. Podczas lotu na strzelanie do tarczy osiągnął zaledwie 38% skuteczności. Po docinkach ze strony konkurencyjnego 25 dywizjonu, Bader wzbił się w powietrze, aby wykonać akrobacje i pokazać swoje umiejętności. Było to wbrew przepisom, a 7 z 23 wypadków spowodowanych złamaniem regulaminu skończyło się tragicznie. Dowódca 25 dywizjonu oznajmił, że postawiłby Badera przed sądem wojskowym, gdyby ten służył w jego jednostce. Natomiast dowódca 23 dywizjonu, Harry Day, dawał pilotom większą swobodę, lecz zachęcał ich do poznania własnych ograniczeńMackenzie 2008, s. 22–23.. mały|Bader, kpt. Harry Day i por. Geoffrey Stephenson podczas przygotowań do zawodów w Hendon 1932, przed myśliwcem Gloster Gamecock 23 dywizjon wygrał zawody na pokazach lotniczych w Hendon w 1929 i 1930. Wiosną 1931 Bader i Harry Day z powodzeniem obronili tytułLucas 1981, s. 46–47.. Pod koniec 1931 przygotowywał się do następnych zawodów z nadzieją kolejnej wygranejLucas 1981, s. 48–53.. W tym czasie dwóch pilotów zginęło ćwicząc akrobacje. Lotnicy otrzymali ostrzeżenie aby nie ćwiczyć figur poniżej 2000 stóp (610 metrów) i zawsze utrzymywać minimalną wysokość 500 stóp (150 metrów)Turner 1995, p. 6.. Mimo tych zaleceń, 14 grudnia na lądowisku w Woodley Bader ćwiczył akrobacje na niskim pułapie samolotem Bulldog Mk. IIA z 23 dywizjonuFord 1999, p. 44., rozbił dwupłatowiec zawadzając krańcem lewego skrzydła o ziemię. Został natychmiast przewieziony do Royal Berkshire Hospital gdzie wybitny chirurg J. Leonard Joyce amputował mu obie nogi, jedną powyżej a drugą poniżej kolana.
W 1932 po długiej rekonwalescencji został przeniesiony do szpitala RAF w Uxbridge, gdzie po otrzymaniu protez ciężko walczył, by odzyskać dawną sprawność. Z biegiem czasu jego praca przyniosła efekty: prowadził specjalnie przerobiony samochód, grał w golfa, a nawet tańczył. Podczas rekonwalescencji poznał i zakochał się w Thelmie Edwards, kelnerce z herbaciarni Pantiles w Bagshot. W czerwcu 1932 otrzymał szansę, by udowodnić, że jest zdolny latać, gdy podsekretarz lotnictwa Philip Sassoon załatwił mu lot na Avro 504, który Bader wykonał bezbłędnie, a kolejne badania lekarskie wykazały, że nadaje się do służby. Lecz w kwietniu 1933 decyzja została cofnięta z uzasadnieniem, że sytuacja beznogiego pilota nie jest objęta przepisami królewskimi. W maju został zwolniony z RAF i podjął pracę biurową w Asiatic Petroleum Company (obecnie Shell), a 5 października 1933 poślubił Thelmę EdwardsLucas 1981, p. 68..
W czasie narastającego w latach 1937–1939 napięcia w Europie Bader kilkakrotnie zwracał się do Ministerstwa Lotnictwa o przywrócenie do służby i w końcu otrzymał wezwanie na komisjęTurner 1995, p. 19.. Był rozczarowany, że proponowano mu jedynie stanowiska naziemne, prawdopodobnie odmówiono mu przydziału do personelu latającegoTurner 1995, p. 20.. Z pomocą przyszedł generał Halahan, komendant Badera z Cranwell, który osobiście go poparł i wystąpił do Centralnej Szkoły Lotniczej (Central Flying School) w Upavon, aby oceniła jego umiejętności. 14 października 1939 Centralna Szkoła Lotnicza zażądała od Badera, by 18 października zgłosił się na loty próbne. Już następnego dnia wykonał kilka lotów z instruktorem, by odświeżyć umiejętności. Uporczywe wysiłki Badera opłaciły się mimo niechęci wyższego dowództwa, by umożliwić mu ubieganie się o kategorię A.1.B. (najwyższa kategoria personelu latającego)Brickhill 1954, p. 146.. Po badaniach lekarskich w listopadzie 1939 został uznany za zdolnego do służby w powietrzu i przydzielony do Centralnej Szkoły Lotniczej w celu zapoznania się z nowoczesnymi samolotami. 27 listopada, 8 lat po wypadku, Bader odbył samodzielny lot dwupłatowcem Avro 621 Tutor. W powietrzu nie mógł się oprzeć pokusie, aby odwrócić samolot na plecy na wysokości 600 stóp (180 metrów). Następnie przeszedł szkolenie na maszynach Fairey Battle i Miles Master (ostatni etap przed treningiem na myśliwcach Supermarine Spitfire i Hawker Hurricane)Brickhill 1954, p. 150..
Druga wojna światowa Dziwna wojna mały|Douglas Bader w 1940 autorstwa Erica Kenningtona (ze zbiorów Imperial War Museum) W styczniu 1940 został przydzielony do 19 dywizjonu stacjonującego w Duxford niedaleko Cambridge. W wieku 29 lat był tam jednym z najstarszych pilotów, a dowódcą dywizjonu był major (squadron leader) Geoffrey Stephenson, bliski przyjaciel Badera z czasów kiedy służył w CranwellTurner 1995, p. 22.. Paradoksalnie uważano że Bader był dobrym pilotem myśliwskim z powodu braku nóg, bo podczas ostrych manewrów w czasie walk powietrznych przeciążenie sprawia, że krew odpływa z mózgu do innych części ciała, przeważnie do nóg, co może prowadzić do utraty przytomności (black-out). Ponieważ Bader nie miał nóg, mógł pozostać przytomny dłużej niż inni i dzięki temu miał przewagę nad bardziej sprawnymi przeciwnikami„Douglas Bader Foundation: The advantages of artificial limbs.” Douglasbaderfoundation.co.uk. udostępnino 27 kwietnia 2014..
Od lutego do maja 1940 ćwiczył loty w formacji i taktykę walki powietrznej oraz osłaniał konwoje morskie. Uważał, że wroga najlepiej zaatakować z przewagi wysokości i od strony słońca, lecz RAF było innego zdania. Oficjalne rozkazy nakazywały pojedyncze ataki od tyłu. Mimo że Bader nie zgadzał się z tą taktyką, stosował się do rozkazów a jego umiejętności zostały docenione i został dowódcą eskadryTurner 1995, p. 24.. Niedługo potem podczas startu nie zmienił skoku śmigła w swoim spitfirze, w wyniku czego samolot spadł na pas przy prędkości 80 mil na godzinę (150 km/h) i rozbił się. Obrażenia które odniósł w tym wypadku okazały się niegroźne. Kilka tygodni później awansował na kapitana (flight lieutenant) i objął dowództwo eskadry w 222 dywizjonie.
Kampania francuska 10 maja 1940 rozpoczęła się kampania francuska, w której alianci szybko zostali zmuszeni do odwrotu i rozpoczęli ewakuację z Dunkierki. Zadaniem brytyjskiego lotnictwa było zapewnienie obrony powietrznej wycofującym się wojskom. Bader odniósł swoje pierwsze zwycięstwo 1 czerwca 1940 niedaleko DunkierkiMackenzie 2008, p. 38., gdy zestrzelił Messerschmitta Bf 109Lucas 1981, p. 94. i uszkodził Messerschmitta Bf 110Mackenzie 2008, p. 39.. W następnym patrolu uszkodził He 111. 4 czerwca omal nie zderzył się z Dornierem Do 17 atakującym aliancką żeglugę, gdy ostrzeliwując tylnego strzelca bombowca zbliżył się z dużą prędkością do maszyny przeciwnika.
28 czerwca został dowódcą 242 dywizjonu wyposażonego w hurricane’y i stacjonującego w ColtishallMackenzie 2008, p. 48.. Większość personelu dywizjonu stanowili Kanadyjczycy, którzy ponieśli duże straty we Francji, co negatywnie wpłynęło na ich morale. Swoje dowodzenie rozpoczął półgodzinnym pokazem, wykonując różne figury z zakresu wyższego pilotażu. Z początku piloci okazywali nowemu dowódcy niechęć, lecz Bader szybko pozyskał sobie podwładnych, imponując im silną osobowością i wytrwałością, zwłaszcza w walce z biurokracją. Ze swojego nowego dywizjonu zrobił ponownie pełnowartościową jednostkę bojową.
Bitwa o Anglię mały|upright=1.4|Bader na swoim hurricanie, jako dowódca 242 dywizjonu, po kampanii francuskiej