Józef Michał Ignacy Franciszek Olędzki SchP (ur. 8 października 1733 w Świerżach, zm. 25 marca 1803 w Rybnie) – biskup pomocniczy kijowski w latach 1763–1781, kanonik chełmski, kaznodzieja, pedagog i pisarz.
Życiorys Michał Ignacy Franciszek Olędzki urodził się w zamożnej rodzinie szlacheckiej Olędzkich (Olendzkich, Olęckich) herbu Rawicz, pochodzenia mazowiecko-podlaskiego. Ich wsiami rodowymi były Olędy, w tym Olendy podlaskie. Z czasem rozprzestrzenili się m.in. w województwie lubelskim.
M.I.F. Olędzki reprezentował linię Sobolików. Był wnukiem kasztelana chełmskiego Wojciecha, a synem kolejnego kasztelana chełmskiego Andrzeja i jego pierwszej żony Katarzyny z Wolskich herbu Lubicz. Ojciec przyszłego biskupa był dziedzicem Cycowa i Świerż, a na skutek małżeństwa wszedł w posiadanie części dóbr Kamień wraz z wsiami Udalec i Ignatów.
Michał Ignacy Franciszek kształcił się w kolegium pijarów w Chełmie, gdzie wstąpił do tegoż zakonu w 1751 r., przyjmując imiona zakonne Józef Kalasanty Bazyli od Matki Bożej. Studiował filozofię i teologię, najpierw w Podolińcu (1751–1753), a później w Międzyrzeczu Koreckim (1753–1755). Po kilkuletniej przerwie kontynuował studia teologiczne, w Warszawie, po których przyjął święcenia kapłańskie (1757), oraz w Chełmie (1761).
Przez kilka lat (1755–1760) uczył w różnych kolegiach pijarskich gramatyki, składni i poetyki.
W 1763 r. został mianowany sufraganem kijowskim i otrzymał tytuł biskupa kambyzopolitańskiego. Równolegle pozostawał właścicielem i zarządcą znacznych dóbr ziemskich w ziemi chełmskiej, m.in. Uhra, Weremowic i Depułtycz Ruskich z przyległościami (ok. 4 tys. ha).
Brał udział w licznych sporach majątkowych, w tym dotyczących podziału dóbr rodzinnych z siostrzeńcem Feliksem Malczewskim oraz z przyrodnim rodzeństwem (w tym Kajetanem, synem Konstancji 2° v Tadeuszowej Przyłuskiej. W wyniku ugody zawartej w 1765 r. uzyskał pełnię praw do dóbr uherskich. Podejmował również działania zmierzające do przejęcia innych części majątku rodzinnego.
Był fundatorem nowej cerkwi unickiej w Depułtyczach Ruskich, wzniesionej na początku lat siedemdziesiątych XVIII w. Świątynia została wyposażona w ołtarze i obrazy w stylu zachodnioeuropejskim, zgodnie zresztą z tendencją do latynizacji, widoczną w Kościół unickim m.in. w postanowieniach synodu zamojskiego (1720). Elementy zachodnie nie wzbudziły zatem zastrzeżeń wizytatora.
15 maja 1788 r. w pałacu biskupa Teodozego Rostockiego Józef Olędzki zawarł umowę – dość niezwykłą jak na biskupa obrządku łacińskiego – dotyczącą swojego pochówku w katedrze unickiej w Chełmie, przewidując złożenie swojego ciała w specjalnie przygotowanym grobie pod progiem głównych drzwi świątyni, choć jako absolwent chełmskiego kolegium pijarów miał zagwarantowane miejsce w Kościele Rozesłania św. Apostołów.
Zmarł 22 lub 25 marca 1803 r. w Rybnie koło Kiszkowa, choć podawana jest też data 1800 r.. Jego majątek oszacowano po śmierci na ok. 370 tys. złotych polskich.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Buba Jan, Olędzki (Olendzki, Olęcki) Michał Ignacy Franciszek h. Rawicz, w zakonie Józef Kalasancjusz Bazyli od Matki Bożej (1733-1803) pijar, pedagog, sufragan kijowski obrządku łacińskiego, PSB, t. 23, s. 791-792
Linki zewnętrzne
Kategoria:Biskupi koadiutorzy i pomocniczy I Rzeczypospolitej Kategoria:Biskupi kijowscy Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy biskupi pijarscy Kategoria:Absolwenci chełmskich szkół i uczelni Kategoria:Kanonicy chełmskiej kapituły katedralnej Kategoria:Ludzie związani z Chełmem (I Rzeczpospolita) Józef Kategoria:Urodzeni w 1733 Kategoria:Zmarli w 1803